Donderdag 01/12/2022

InterviewLuc Van Gorp

CM-baas: ‘Tijdens corona stelden mensen hun zorg uit. Door de energiecrisis is er meer en meer sprake van afstel’

Luc Van Gorp, baas van de Christelijke Mutualiteiten (CM). Beeld ID / Bart Dewaele
Luc Van Gorp, baas van de Christelijke Mutualiteiten (CM).Beeld ID / Bart Dewaele

Hoe minder centen, hoe slechter je geestelijke gezondheid. Een studie van CM Gezondheidsfonds legt daarom de nadruk op preventie. ‘Er moet veel meer moeite én budget naartoe gaan’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp.

Barbara Debusschere

Een half miljoen Belgen zijn langdurig ziek, niet zelden vanwege psychische problemen, en dat aantal was al aan het toenemen. De energiecrisis dreigt nog meer landgenoten psychologisch in de penarie te duwen. “Hoewel ik de materie ken, was het voor mij toch schrikken toen ik de cijfers in onze nieuwe studie las”, zegt Luc Van Gorp, die de CM leidt.

De auteurs van de studie noemen het verschil tussen wie het financieel goed tot zeer goed heeft en de groep met de minste middelen zelfs ‘indrukwekkend’.

Van Gorp: “Dat is het ook, in negatieve zin. Bij mensen met een inkomen van 750 euro per maand heeft ruim 17 procent last van angststoornissen en 10,7 procent van depressie, terwijl dat bij wie een inkomen van meer dan 2.500 euro per maand heeft maar 7,4 en 2,5 procent is, leren cijfers van Sciensano ons. En mensen die tot de laagste inkomensklasse behoren hebben 149 procent meer kans op een opname in een psychiatrisch ziekenhuis dan wie tot de hoogste klasse behoort.”

Deze cijfers komen uit 2016 en 2018. Volgens de onderzoekers is het zo goed als zeker dat de situatie ondertussen nog nijpender is. Hoe ziet u dat?

“Ik sluit mij daarbij aan. Onder invloed van de pandemie en nu ook de energiecrisis krijgen nog meer mensen het financieel zwaar. Daardoor gaan ze zorg niet alleen meer uitstellen, nu gaat het meer en meer om afstel, zo stellen wij vast. Tegelijk komen door die economische moeilijkheden nog meer mensen psychisch in de problemen.

“We zien geestelijke gezondheid nog te vaak als iets wat volledig draait om het individu. Die persoon achten we dan volledig verantwoordelijk om snel en het liefst zonder al te veel hulp of tijd te genezen van zijn of haar depressie of burn-out.

“Ook dit onderzoek toont aan hoe niet alleen eigen kwetsbaarheden, maar zeker ook omgeving, opvoeding, achtergrond, afkomst, geslacht en iemands levenssituatie tot psychische ziekte kunnen leiden. Doordat we economisch in zwaar weer zitten, zullen we er als maatschappij nog minder naast kunnen kijken dat economische ongelijkheid en financiële miserie mensen ook psychisch kraakt.”

Wat nu?

“Ik heb geen noodoplossing, maar wat onze studie aantoont, is dat veel meer moeite en budget moet gaan naar preventie op het vlak van geestelijke gezondheid. Daar zouden we erg veel mee kunnen verhelpen, maar dat gebeurt nauwelijks. Amper 2 procent van het gezondheidsbudget in ons land gaat naar algemene preventie en maar zo’n 6 procent gaat naar geestelijke gezondheid.

“Psychische aandoeningen en problemen voorkomen is dus een dubbel verwaarloosd gebied. Terwijl je leed vermijdt door geestelijke ziekte te voorkomen. De gezondheidszorg, die al kampt met personeelstekorten, wordt minder belast. En je spaart kosten uit, want een ziekte voorkomen is minder duur dan ze genezen.”

Waarom gebeurt dat nauwelijks?

“Omdat de medische wereld en het gezondheidsbeleid klassiek erg gefocust zijn op fysieke ziektes genezen wanneer ze zich voordoen. En omdat het huidige verdienmodel in de zorg gericht is op de klassieke curatieve geneeskunde. Daar bestaat de vrees om middelen te verliezen aan preventie.

“Ook is het effect van preventie bij psychische problemen minder gemakkelijk te meten dan dat van medicatie. Voorkomen dat een mens er psychisch onderdoor gaat, gaat over omstandigheden nog voor en net na de geboorte, de opvoeding, school, werk, de thuis-en woonsituatie.”

Wat moet er gebeuren om dat preventief allemaal beter op te vangen?

“Veel. En dan voor een groot stuk buiten het zorgcircuit. Veel sectoren moeten samenwerken en meer aandacht kweken voor psychische gezondheid. Denk aan lessen over emotionele vaardigheden op school, steun voor pas bevallen vrouwen uit risicogroepen of scans op de werkvloer die aangeven wie tegen een burn-out aanschuurt.

“Maar het gaat ook over vermijden dat mensen in onderkomen huizen moeten leven. Wij werken zelf met ‘community health workers’ die letterlijk op de markt gaan staan en die mensen uit risicogroepen vragen hoe het met hen gaat. Vaak weten ze niet dat ze recht hebben op zorg.

“Ondertussen merken wij wel dat huisartsen al vaker naar de mentale aspecten kijken en eerder vragen ‘Hoe gaat het met u?’ dan ‘Wat is uw probleem?’”

Sinds een jaar is er een nieuwe regeling voor de terugbetaling van geconventioneerde psychologen, waardoor je een pak goedkoper bij hen terechtkunt. Biedt ook dat soelaas?

“Absoluut. Dit is een noodzakelijke stap vooruit, want de prijs houdt velen tegen om op tijd hulp te zoeken. We zien wel dat die regeling nog meer bekendheid mag krijgen en misschien moet worden uitgebreid naar een grotere groep psychologen, zodat we wachtlijsten wegwerken. Van de 163,9 miljoen euro die er de laatste anderhalf jaar voor is vrijgemaakt, is er nu 112,9 miljoen over - die finaal wel besteed zullen worden.”

U ging deze zomer zelf een week meedraaien in de jongerenpsychiatrie. Waarom?

“Ik ben verpleger en draai elk jaar een week mee in de zorg. De mentale gezondheidszorg is een sector die ik te weinig ken. Ik was ondersteboven van wat voor zware rugzak de jongeren die ik deze zomer sprak al meesleuren.

“Wat me onder andere duidelijk is geworden, is dat veel mensen een veilige hechting in hun jeugd missen. Je mag nog zo veel talenten hebben, zonder een basis van vertrouwen is het risico dat je omvalt zeer groot. Vandaar dus dat er veel meer preventie nodig is om mensen van bij het begin van hun leven ook psychisch te steunen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234