Zaterdag 19/09/2020

Wetenschap

Clinton en Trump gebruiken exact dezelfde spreektechnieken

Hillary Clinton.Beeld AFP

Wàt Hillary Clinton zegt verschilt hemelsbreed van wat Donald Trump beweert. Maar de twee gebruiken exact dezelfde stemtechnieken om het publiek voor zich te winnen. Dat blijkt uit een analyse van toespraken van onder meer deze twee Amerikaanse presidentskandidaten. Voor een grote zaal, met een breed publiek laten ze hun stem sterk in hoogte en kracht variëren, terwijl ze voor een klein, deskundig publiek vooral lage tonen gebruiken om autoriteit uit te stralen.

In totaal werden gesproken teksten van 17 politici geanalyseerd uit verschillende landen, van Frankrijk en Italië tot en met Korea en de VS. De manier waarop politici hun stem afstemmen op de toehoorders, blijkt universeel. De resultaten van de studie werden deze week gepresenteerd op een congres van de Amerikaanse Akoestische Vereniging in Salt Lake City.

Dat politici grote stemvariaties reserveren voor grote zalen, is makkelijk te verklaren, zegt onderzoeker Rosario Signorello. "Ze moeten zoveel mogelijk mensen plezieren: mannen, vrouwen, jong, oud en verschillende etnische groepen. De een wil een dominante leider, de ander juist een begripvolle en zorgzame. Met je stemgebruik probeer je zoveel mogelijk kanten van je persoonlijkheid te laten zien." Bij een klein, deskundig publiek ligt dat anders. "Dan hebben lage tonen de overhand. Daarmee straal je overwicht, gezag en deskundigheid uit."

Overigens passen àlle mensen - en dus niet alleen politici - hun stemgeluid aan hun toehoorders aan. Dat gaat vanzelf. Het verschil met politici is dat die deze technieken veel bewuster toepassen dan niet-professionele sprekers, al dan niet met hulp van een spraakcoach. De stemmanipulaties staan los van cultuur en taal, maar de waardering van het publiek voor bepaalde stembuigingen is niet overal hetzelfde, weet Signorello. Zo horen Italianen graag een politicus die autoritair klinkt, met een lage stem dus. Terwijl de Franse kiezers politici prefereren die competentie uitstralen door een iets hogere toonsoort te gebruiken.

De Leidse emeritus hoogleraar fonetiek, Vincent van Heuven, vindt de presentatie van Rosario "netjes gedaan", maar de bevindingen zijn niet echt nieuw. "Het toont maar weer eens aan dat politici gewone mensen zijn. Ze hebben gemiddeld meer talent om hun stem effectief te gebruiken, maar we zijn uiteindelijk allemaal dezelfde beestjes."

"Ons stemgebruik is niet statisch", aldus Van Heuven. "We passen ons voortdurend aan. Uit onderzoek naar de toespraken van de Britse koningin blijkt dat zelfs Elisabeth anders is gaan praten tussen 1980 en 2010, net zoals haar onderdanen."

Overigens hebben politici met lage stemmen - in de meeste culturen - een streepje voor. "Ze wekken de indruk dat de spreker groot en machtig is", aldus van Heuven. In werkelijkheid is er trouwens geen relatie tussen stemgeluid en lichaamslengte. "Kleine mannen hebben niet vaker een piepstem dan grote kerels. Er is echt nul verband", aldus van Heuven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234