Dinsdag 29/11/2022

Clean imago = clean festival?

Het ene festival wordt afgeschilderd als het sodom en gomorra van Wallonië, het ander als een proper, vrijwel drugsvrij feest. Dour en Tomorrowland, een wereld van verschil?

Wie over het stoffige pad met de verweerde kasseien richting het terrein van het grootste festival van Wallonië slentert, krijgt, met een beetje geluk, onderweg meermaals drugs aangeboden. Em dee, em dee, pilule, pilule (oftewel mdma en xtc), de slogan is bijna even typisch voor het festival als de vreugdekreet 'Doureuh!' Aan de inkom is de inspectie minimaal, op de wei lopen meer hulpverleners dan (veiligheids)agenten.

Bezoekers van Tomorrowland in Boom, Antwerpen, mogen zich volgend weekend aan andere taferelen verwachten. Bagage wordt al op de luchthaven besnuffeld met drugshonden. Voor de ingang wacht een 'amnesty bin', een ton waar bezoekers die tot inkeer zijn gekomen hun meegebrachte drugs kunnen deponeren. Wie het festivalterrein op wil, moet zijn rugzak of handtas tot in de kleinste hoekjes laten controleren en wordt door een gehandschoende veiligheidsagent betast.

Wie gepakt wordt met verboden middelen, komt er niet in. Dat staat zo in de verkoopsvoorwaarden. Of zoals lokaal korpschef Gwen Merckx het omschrijft, ook al besmet door dat Tomorrowland-peopletaaltje: "Drugs end all dreams."

Het lijken wel twee aparte werelden: Dour wordt afgeschilderd als een sodom en gomorra, Tomorrowland als een proper, vrijwel drugsvrij feest. Toch leveren politieacties op beide festivals gelijkaardige resultaten op. In Dour werden afgelopen weekend 256 pv's voor drugsbezit opgemaakt en 36 dealers gepakt. Tomorrowland noteerde vorig jaar 235 pv's in zijn eerste weekend en 309 in het tweede. 34 dealers werden gearresteerd.

De hulpverleners dan: in Wallonië belandden ruim vierduizend bezoekers op de eerste hulp, van wie een honderdtal in verband met alcohol en zo'n tweehonderd met drugs. Tomorrowland telde zo'n zesduizend interventies, waarvan een vierhonderdtal voor problemen veroorzaakt door drank en drugs. Repressie of preventie - Dour zet zwaar in op water, verkoeling en hulpverlening - het lijkt in de praktijk weinig uit te maken.

De doodstraf

"Er bestaat geen uniform beleid waarvan bewezen is dat het het beste werkt", zegt Jochen Schrooten van Quality Sounds, een Vlaamse organisatie die aan preventie doet in het uitgaansleven. Zij zijn aanwezig op verschillende festivals, inclusief Tomorrowland. "Wij raden een mix van repressie en preventie aan. Er moet een ontradend en afschrikwekkend effect zijn. Maar wie te repressief optreedt riskeert perverse gevolgen zoals mensen die op voorhand veel meer drugs gaan consumeren, geen hulp durven zoeken als het misloopt of drugs op gevaarlijke plaatsen verstoppen."

Want of poeders nu discreet in gammele toilethokjes gebruikt worden of een joint open en bloot opgestoken wordt: drugs kun je niet meer wegdenken van festivals. "De festivalganger op zoek naar roes en plezier laat zich niet afschrikken door repressie", zegt Schrooten, "tenzij je, zoals een paar Aziatische landen, de doodstraf toepast." De Belgische wetgever heeft in 2001 soepelheid beoogdmaar verwarring gezaaid door (soft)druggebruikers de laagste graad van vervolging te geven. Bezit blijft verboden maar wie minder dan drie gram cannabis op zak heeft, riskeert enkel zijn wiet kwijt te spelen. Voor kleine hoeveelheden harddrugs beslist het parket over vervolging, maar ook dat levert in de praktijk meestal niet meer dan een boete op.

Op het terrein ontstaat zo een verwarrende situatie. Het parket oefent druk uit op de organisatie om drugs te weren, de organisatie die te weinig maatregelen neemt kan zelfs verantwoordelijk gesteld worden voor het 'faciliteren' van drugsgebruik. Maar het is enkel de politie die actief op zoek mag gaan naar verboden middelen.

Honderdduizenden bezoekers controleren is een onbegonnen zaak. De organisatie zet aan de ingang private veiligheidsagenten in, die de opdracht krijgen om drugs te weren, maar zij mogen ze dan weer niet opsporen of in beslag nemen. In de praktijk werken zij dus in een grijze zone, want ze komen onvermijdelijk veel middelen tegen. Op Dour betekent dit dat veiligheidsagenten een oogje dichtknijpen, in Boom gaan ze net rigoreus te werk. Het resultaat, zegt Schrooten, "is voor de festivalganger verwarrend en lijkt op willekeur".

Afzetmarkten

Een versoepeling van de strafwet is, ondanks oproepen van academici en afgelopen weekend nog van I Love Techno-stichter Peter Decuypere (DM 20/7), zeker niet aan de orde. De regering zette in het federale regeerakkoord nog eens de puntjes op de i door te benadrukken dat drugsbezit verboden is en consumptie in het openbaar strafbaar.

"De tijd van laten begaan", zegt Brice De Ruyver, criminoloog aan de UGent en voormalig overheidsadviseur, "is voorbij." Hij wijst op internationale trends die zich in ons land sterk laten voelen, zoals de steeds strengere Nederlandse aanpak. De cocaïnetrafiek heeft zich deels van Rotterdam naar Antwerpen verplaatst, in de grensstreek doken opeens growshops op.

Door de forse politie-inzet op Dour (voor Tomorrowland zijn ook strenge controles aangekondigd) willen de parketten volgens De Ruyver een sterk signaal geven. "De drugsmarkt is zich naar onze contreien aan het verleggen, dealers zoeken naar soepelere afzetmarkten. Die evolutie willen regering en parket tegengaan. Dat er in Antwerpen voor een andere aanpak wordt gekozen dan in Turnhout, is net de rijkdom van het beleid."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234