Donderdag 05/08/2021

Claus' debuut

theater

johan simons regisseert 'de metsiers' bij zt hollandia

wordt slepend epos

Antwerpen

Van onze medewerker

Tom Rummens

Romans zijn geen theaterteksten. Zelfs niet als ze, zoals dat met Hugo Claus' De Metsiers het geval is, betrekkelijk kort zijn. Het rauwe verhaal over het zootje maatschappelijk ongeregeld dat Claus in zijn debuut opvoert, wordt in de enscenering van regisseur Johan Simons een eerder slepend epos, dat net geen drie uur duurt.

Dat heeft veel, zo niet alles te maken met het feit dat Simons de structuur van Claus' boek heeft willen behouden. De spelers wisselen hun dialogen, conform de oorspronkelijke tekst, dus af met monologen die ofwel hun gedachten, ofwel hun handelingen beschrijven. In het eerste geval is dat vaak zinvol, vooral omdat de personages op de scène aanwezig zijn terwijl je als toeschouwer verneemt wat een ander erover denkt. In het tweede geval draagt het alleen bij tot de traagheid waaronder deze voorstelling sowieso zwaar te lijden heeft. Maakt een acteur zichzelf niet min of meer overbodig door te zeggen dat hij, pakweg, gaat zitten als hij tegelijk ook echt gaat zitten?

Uit deze redelijk minutieuze tekstbenadering blijkt alvast een groot respect van Simons voor Claus' werk, en dat is vanuit de thematiek alleen al begrijpelijk. De regisseur die aan het hoofd staat van Nederlands grootste gezelschap ZT Hollandia houdt er een bijzondere voorliefde voor de boerenthematiek op na (denk maar aan zijn Leenane Trilogie), en wat dat betreft, is hij bij het verhaal over de familie Metsiers natuurlijk aan het juiste adres. Het verhaal speelt zich af in Zedelgem, een dorpje in de buurt van Brugge, vlak na de Tweede Wereldoorlog. De Metsiers wonen in een afgelegen boerderij. Ze worden door de dorpelingen gemeden als de pest. Dat is ook begrijpelijk. "Ik zou niet met deze mensen koffie willen drinken", schijnt Simons meer dan één keer te hebben uitgeroepen tijdens de repetities. De Metsiers zijn hard. Mededogen is niet hun sterkste eigenschap. Daar zitten de familieverhoudingen ongetwijfeld voor veel tussen. Die zijn vergiftigd van duistere kantjes. Incestueuze relaties, twijfelachtige verdwijningen, noem maar op. De Metsiers leven op gespannen voet met elkaar, maar daarbij schijnen ze zich best in hun sas te voelen. Ploeteraars zijn het, die er niet voor terugschrikken hun woorden kracht bij te zetten door een kom melk of een fles bier over elkaars authentieke koppen te keilen. Intussen wordt de friet gesneden en het spek gebakken. Dat alles speelt zich af onder een dreigende en monotoon grijze hemel, door scenograaf Leo de Nijs mooi vormgegeven door middel van een constructie van grijze golfplaten.

Als deze voorstelling de moeite is, is dat eigenlijk in de allereerste plaats vanwege dat kleine meesterwerk dat Claus schreef in 1948, toen hij nog geen twintig was. Om daar een goede voorstelling van te maken, bleven Simons en zijn troep topacteurs (met onder meer Aus Greidanus jr. als Bennie, Hadewych Minis als Ana, Frieda Pittoors als De Moeder en Jeroen Willems als Mon) al te dicht met hun neus op het geschreven woord zitten. In combinatie met de uiterst trage zegging van die tekst levert dat een eerder vervelend spektakel op.

WIE: ZT Hollandia WAT: De Metsiers van Hugo Claus WAAR & WANNEER: nog te zien in CC Maasmechelen (12/11), de Schouwburg van Leuven (3/12) en in de Bottelarij (5-6/12) in Brussel. Details op www.zthollandia.nlONS OORDEEL: Het kleine meesterwerk van de jonge Claus wordt door ZT Hollandia op een weinig boeiende manier geënsceneerd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234