Vrijdag 24/01/2020

Clarkson ligt eruit, maar 'Top Gear' moet voort

Het laatste rondje op het Top Gear-testcircuit waar Jeremy Clarkson op hoopte, is hem niet gegund: hij is ontslagen. Intussen staan de kandidaten te drummen om hem in te lijven, en moet de BBC een nieuwe toekomst voor Top Gear verzinnen.

"De BBC heeft behoefte aan stemmen die durven af te wijken van de norm", liet Tony Hall, directeur-generaal van de Britse openbare omroep, weten. "Maar er zijn grenzen." Zelfs voor Jeremy Clarkson.

Na uitgebreid onderzoek naar een ruzie tussen Clarkson en een programmamedewerker, begin deze maand, liet Hall gisteren weten dat het contract van Clarkson, dat eind maart afloopt, niet wordt verlengd. Om die controversiële beslissing -meer dan één miljoen mensen tekenden een petitie om Clarkson in dienst te houden - te verantwoorden maakte de BBC meteen het hele onderzoek naar het incident publiek. Zo weten we nu wat er precies gebeurde toen Clarkson het op 4 maart in een hotel in Yorkshire aan de stok kreeg met Oisin Tymon, een van de Top Gear-medewerkers.

Door het lint

Toen bleek dat na een lange draaidag zijn eten niet klaarstond, ging de presentator door het lint. Clarkson vloog Tymon aan en deelde hem een vuistslag uit. Tymon hield daar een gezwollen en bloedende lip aan over en moest na zowat dertig seconden door een omstaander uit zijn hachelijke positie bevrijd worden.

En nog had Clarkson zijn gram niet gehaald. Ook na de aanval bleef hij Tymon en de rest van de Top Gear-crew verbaal bestoken. Hij dreigde met ontslag, slingerde scheldwoorden in het rond en deed dat zo luid dat alle hotelgasten konden meegenieten. Clarkson kwam pas weer tot zinnnen toen Tymon naar de dichtstbijzijnde spoedafdeling trok om zijn verwondingen te laten verzorgen.

In de dagen volgend op het gevecht kwam Clarkson tot inzicht. Hij probeerde Tymon herhaaldelijk zijn excuses aan te bieden en ging zelf het incident aan zijn bazen melden. Die beslisten hem te schorsen in afwachting van verder onderzoek. Nu dat is afgerond, had Hall geen andere keuze dan Clarkson de deur te wijzen, ondanks zijn populariteit. In de nasleep van onder meer het schandaal rond Jimmy Savile en de rel met Jonathan Ross, legde de BBC zijn personeel strikte gedragsregels op. Een gevecht in regel, zoals dat tussen Clarkson en Tymon, kon Hall, ondanks zijn sympathie voor Clarkson, niet laten passeren. "Regels zijn er voor iedereen. De toepassing ervan staat los van status, populariteit of commerciële belangen."

Een principe waar blijkbaar ook de publieke opinie zich in kan vinden, nu er meer details bekend zijn over het incident. Uit een poll van de Britse krant The Guardian blijkt dat meer dan 70 procent van de bezoekers van hun website zich achter de beslissing van de BBC schaart. Ook premier David Cameron, nochtans een persoonlijke vriend van Clarkson, gaf de BBC-top gelijk. "Wanneer je in de fout gaat op je werk, dan weet je dat dat gevolgen kan hebben", liet hij weten. "Agressie op de werkvloer kan niet geaccepteerd worden."

De exit van Clarkson betekent niet het einde van Top Gear. "We onderzoeken nu hoe we met het programma een nieuwe start kunnen maken in 2016", laat Hall weten. "Dat is een grote uitdaging. Het heeft geen zin dat te ontkennen. We bekijken ook of en hoe we de drie resterende afleveringen van het lopende seizoen op het scherm brengen." Wel lijkt nu al duidelijk dat het Top Gear van de toekomst het niet alleen zonder Clarkson maar ook zonder zijn kompanen zal moeten doen.

"We vormen een pakket", liet May in een eerste reactie weten. "Op een of andere manier werkt de combinatie tussen ons drieën. Het komt er nu op aan goed na te denken over onze toekomst. Ik mag Jeremy dan wel een idioot vinden, ik werk wel graag met hem samen." Hammond trok op Twitter een streep onder Top Gear. "Een triest einde van een tijdperk", liet hij weten. "We waren alledrie idioten. Maar het was wel fantastisch om samen op weg te gaan."

Clarkson naar concurrentie?

Clarkson zelf onthield zich van commentaar. Al pastte hij wel zijn Twitterbio aan. "Ik was vroeger presentator van Top Gear", staat er nu.

Het verlies van Clarkson heeft ook financiële gevolgen voor de BBC. De internationale verkoop van Top Gear - het programma komt in zowat 170 landen op het scherm - is nu jaarlijks goed voor zo'n 70 miljoen euro. Die inkomsten dreigen de komende jaren fors lager uit te vallen.

Nu Top Gear zo ingrijpend wordt bijgestuurd, zullen zenders die het programma kochten een aangepast contract willen. Top Gear met Clarkson, Hammond en May is immers een stuk minder waar dan hetzelfde programma zonder dat trio. 2BE, de zender die de rechten recent binnenhaalde, wacht nog af.

Intussen wordt volop gespeculeerd over de toekomst van Clarkson. De presentator blijkt een gewilde bruid op de tv-markt. De commerciële zender ITV maakte Clarkson en co. al eerder het hof. Bovendien bood de zender al eerder onderdak aan verbannen BBC-personeel. Toen Jonathan Ross moest opkrassen bij de publieke omroep kreeg hij een eigen praatprogramma op ITV.

Ook de Sky-zenders van Rupert Murdoch worden als bestemming genoemd. Clarkson heeft al een voet tussen de deur bij Murdoch. Nu al schrijft hij columns voor The Sun en The Sunday Times kranten die ook tot Murdochs imperium behoren.

Outsider in de strijd om Clarkson binnen te halen is Netflix. Het aantrekken van een zwaargewicht als Clarkson, met een wereldwijde aantrekkingskracht, kan de internationale groei van het bedrijf een stevige duw in de rug geven. Clarkson en co. hoeven dus niet meteen voor werkloosheid te vrezen. Ook al leek James May zich daar gisteren al op voor te bereiden. "Als jullie me nu willen excuseren, ik moet mijn Ferrari nog op eBay zetten", liet hij de aanwezige journalisten weten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234