Woensdag 28/07/2021

Clark Gable met een cape

Superhelden zijn overal, ook in de cinema. Maar, zoals Man of Steel vanaf morgen ook in de Belgische bioscoopzalen probeert te bewijzen: er is er maar één die Superman kan zijn. Geert De Weyer

Een kaalhoofdige, telepathische schurk met slechts één doel voor ogen: wereldheerschappij. De Superman die in 1933 aan het brein van de twee negentienjarigen Jerry Siegel en Joe Shuster ontsproot, leek in niets op de in blauw-rode maillot gehesen, röntgenstralen uit de ogen afvurende held zoals we die nu kennen.

De jonge auteurs lieten hun superschurk eerst nog een tijdje opdraven in hun in eigen beheer uitgegeven fanzine Science Fiction. Enkele jaren later zagen ze hun fout in, trokken ze hem een flashy cape aan met de letter 'S' op zijn borst, rustten hem uit met bovennatuurlijke krachten en lieten ze hem van the dark side overgaan naar the good side. The Superman, zoals hij eerst nog heette, was geboren.

De tieners, hevige filmliefhebbers, lieten zich voor 's mans fysiek en naam inspireren door bekende acteurs uit die tijd. Zo ontleenden ze zijn gestel aan de Amerikaanse acteur Douglas Fairbanks Sr. (en aan die van Shuster zelf), terwijl zijn aardse naam Clark Kent werd samengesteld uit de namen van filmsterren Clark Gable and Kent Taylor.

De naam Metropolis namen ze over van Fritz Langs gelijknamige film "waarvan we zo genoten hadden", zei Shuster daarover. Qua tekenstijl keek het duo vooral naar de op dat moment bekende strips Dick Tracy en Li'l Abner. De persoonlijkheid van hun held was dan weer gebaseerd op die van Hercules en Samson.

Vrouwenmishandeling

Na zes jaar nul op het rekest te hebben gekregen bij de ene na de andere uitgeverij, kocht het latere DC Comics hun held voor een appel en een ei (met rechtszaken over copyright tot aan en zelfs na hun overlijden). Langzaamaan, en met behulp van andere auteurs, ontwikkelde zich het verhaal zoals we dat nu kennen: een baby, met de naam Kal-El, wordt door zijn ouders van de stervende planeet Krypton in een baan naar de aarde gestuurd, om er te belanden bij het kinderloze, vredelievende echtpaar The Kents.

De Man van Staal, of de laatste zoon van Krypton, heeft heel wat evoluties doorgemaakt. In het prille begin was hij wat agressiever van aard en was hij eerder een soort vliegende straathoekwerker die gokkers, dronkaards, malafide politici, gangsters en vrouwenmishandelaars stevig aanpakte. Later viel hij ook de K.K.K. aan, wat kon tellen als statement.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog vloog Kal-El (Hebreeuws voor 'de stem van God') Hitler en Stalin letterlijk naar de keel, onderschepte hij U-boten van de nazi's en maakte hij zelfs eigenhandig een einde aan de oorlog.

Tijdens de Koude Oorlog wierp hij zich steeds meer op als hoeder van de wereldorde. In 1969 dook hij op tijdens de Vietnamoorlog, waar hij 'The Soldier of Steel' werd genoemd. Vanaf dat moment zette hij zijn strijd voor 'truth, justice and the American way' voort in alle windstreken, alle melkwegstelsels, alle tijdperken.

Zijn krachten namen alsmaar toe. En daar zaten zijn tv-optredens voor iets tussen. In de jaren veertig gingen Shuster en Siegel, die de bovennatuurlijke krachten van hun held eerst nog vergeleken met die van een mier of sprinkhaan, akkoord met de eis van de animatiestudio om Superman in kranten op te voeren én hem te laten vliegen. Dat was voor hen immers eenvoudiger, sneller en goedkoper te tekenen. Later kon hij ook moeiteloos naar andere zonnestelsels vliegen. Maar in de jaren zestig klaagden scenaristen daar net over. Het zou zo steeds moeilijker worden Superman echte uitdagingen te laten aangaan.

In 1986 werden 's mans krachten dan ook gelimiteerd. Reizen in de ruimte kon nog wel, maar niet langer dan dat hij zijn adem kon inhouden. Een nucleaire ramp overleefde hij zelfs ternauwernood.

Moordende concurrentie

Superman werd ook wat menselijker. Hij ervoer verdriet om dierbaren of had heimwee naar zijn planeet. Eind jaren zeventig onderging hij ook een fysieke transformatie. Nadat de Supermanfilm uit 1978 uitermate populair gebleken was, nam het strippersonage de gelaatstrekken over van de acteur die in de huid van de man van staal was gekropen, Christopher Reeve. Later, met de toenemende populariteit van de opgepompte lijven, kreeg hij een met steroïden volgespoten lichaam. Het afgelopen decennium, toen zo'n fysiek niet meer aantrekkelijk werd geacht, verloor ook Kent zijn spiermassa.

Superman mocht dan 's werelds eerste superheld zijn, de concurrentie sinds zijn geboorte in 1938 bleek moordend . Eind jaren tachtig boette hij aan populariteit in ten gunste van zijn gevleugelde collega Batman, wiens films box-officerecords braken. Ook Spider-Man zat het duo op de hielen, net als duizenden andere superhelden die streden voor wereldwijde erkenning. De tanende populariteit moest dus worden aangepakt. Maar hoe? DC Comics besloot drastisch te werk te gaan. Superman moest en zou opnieuw de wereldpers halen.

Spectaculaire koerswijzigingen kondigden zich aan. Decennia geleden had Superman al eens een korte, publicitaire relatie gehad met Wonder Woman, een zeemeermin uit Atlantis en een actrice van Krypton, en in de jaren zestig werd een tweede Superman in een parallelle wereld gecreëerd (om Supermans lidmaatschap aan de superheldengroep Justice Society of America en later Justice League of America te verklaren), maar dat was peanuts met de soapperikelen die DC in petto had.

De uitgeverij ontkurkte de champagne-flessen toen in 1990 de hele wereld berichtte over Supermans verloving met sterreporter Lois Lane. Daar hield het niet bij op. Integendeel. In 1991 onthulde hij haar zijn identiteit. Nog even later, niet toevallig op Valentijnsdag, waren stripwinkeliers wereldwijd gefrustreerd omdat DC hen niet op de hoogte had gebracht dat Lane de verloving zou verbreken. Anders hadden ze hun oplagen van die comic wel verdriedubbeld.

In 1996 stapten beiden dan toch in het huwelijksbootje. De uitgekiende mediacampagne van DC miste zijn effect niet. Op 9 oktober van dat jaar trouwde Superman in een comic, maar drie dagen eerder was de plechtigheid al te zien in de tv-serie Lois and Clark. "Ze huwen omdat ze dat het beste vinden. Ze hebben er gewoon iets langer over gedaan om tot deze beslissing te komen", reageerde toenmalig DC-uitgever Mike Carlin. Het was hij die de soapperikelen had helpen bedenken.

Melkkoeien sterven niet

Zijn kers op de taart vond echter plaats in januari 1993, toen de best verkochte Supermancomic ooit verscheen en waarin de onoverwinnelijk geachte, 34-jarige Man van Staal een fatale slag kreeg toegediend door de enige tegenstander tegen wie hij fysiek niet opgewassen bleek: Doomsday. In de armen van zijn geliefde Lois liet hij het leven, een scène die zelfs voorpagina's van kranten wereldwijd zou sieren. De winkeliers waren nu wel in hun nopjes, want deze keer had DC het overlijden van Superman wel tijdig aangekondigd.

Maar een van 's werelds grootste stripuitgeverijen die zijn grootste melkkoe laat sterven? Tuurlijk niet. De soap was nog maar net begonnen. Terwijl Superman in het hiernamaals vocht voor zijn ziel, verrees hij in maar liefst vier gedaanten: oplichters die allen beweerden de nieuwe Superman te zijn. Tien maanden later was Superman - de echte - alweer terug. Vijf jaar later splitste de goede man nog eens in tweeën. Superman Blue was een cool en redelijk man, Superman Red was eerder koppig en opvliegend. Bij elk van die extreme verwikkelingen haalde Superman wereldwijd de pers - ook toen hij in 1997 (even) zijn blauw-rode pak verruilde voor een wit-groen pak.

Wat de verhaallijn betreft is het door al die verwikkelingen - waaronder ook nog spin-offs, cross-overs waarin superhelden met elkaar strijden (van aliens tot Mohammed Ali), (animatie)films en tv-series - ondertussen moeilijk door de bomen het bos nog te zien. Feit is dat die verschillende intriges de held de laatste jaren geen windeieren hebben gelegd. Kortom: Superman kan Batman, Spider-Man en al die andere in strakke maillots gestoken helden opnieuw recht in de ogen kijken.

Man of Steel draait vanaf 19/6 in de Belgische zalen. Waarom u al dan niet moet gaan kijken, leest u morgen in ons wekelijkse filmkatern.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234