Woensdag 23/06/2021

Clara Peeters opgenomen in prestigieuze Amerikaanse kunstgeschiedenis

350 jaar na haar dood is schilderes van stillevens eindelijk hip

Antwerpse barokkunstenares stijgt met stip

Uiteindelijk is het gelukt: 350 jaar na haar dood haalde de Antwerpse kunstenares Clara Peeters (1594-1657?) zowaar de New York Times. Naar aanleiding van de publicatie van de zevende editie van het standaardwerk Janson's History of Art, een must voor studenten kunstgeschiedenis over de hele aardbol, vroeg de krant zich af welke kunstenaars vandaag de dag 'in' en welke 'uit' zijn. En laat nu uitgerekend 'onze' Peeters met stip bij de 'ins' binnengekomen zijn.

Brussel

Eigen berichtgeving

Armand Plottier

Dat Clara Peeters voor het eerst in het sedert 1962 verschijnende Janson's opduikt, is vooral de verdienste van professor Frima Hofrichter, barokspecialiste van het New Yorkse Pratt Institute. "Kun je je voorstellen dat de eerste edities van Janson's helemaal geen vrouwelijke kunstenaars vermeldden?", lacht Hofrichter. "Gelukkig is de uitgever met de tijd geëvolueerd en zijn er behoorlijk wat nieuwe rubriekleiders aangetrokken."

Ooit stampte Horst Woldemar Janson het standaardwerk uit de grond, maar na de pensionering van diens zoon Anthony F. nam uitgever Sarah Touborg het roer over, om vanaf 2002 resoluut een nieuwe koers te varen. 'Meer vrouwelijke kunstenaars' luidde haar devies en kunst mocht discussies over ras, gender en klasse niet meer uit de weg gaan. Wat maakt dat de nieuwe Janson's nu ook zowaar Chris Ofili's Holy Virgin Mary toont. Het kunstwerk, dat in het Brooklyn van 1999 nog voor ophef zorgde omdat er olifantenmest in verwerkt zit, toont namelijk aan dat "westerlingen en Afrikanen niet noodzakelijk op dezelfde manier tegen kunst aankijken".

"In feite ben ik gespecialiseerd in Judith Leyster, een Noord-Nederlandse schilderes (1609-1660)", stelt Hofrichter, "en als verantwoordelijke voor de barokperiode in de nieuwe Janson's heb ik haar net als 'jullie' Clara Peeters een plaatsje in het naslagwerk gegund. Natuurlijk staan ze beiden bij jullie in de lage landen in encyclopedieën en overzichtswerken, maar hier in Amerika heb ik hun belang wel duidelijk moeten maken. Judith Leyster ontdekte ik als studente. Over haar zijn wel wat biografische gegevens bekend, zodat ik haar betekenis als kunstenares perfect kon verweven met de sociale geschiedenis van haar tijd. Leyster figureert overigens reeds met een afbeelding in de vorige editie van het boek, maar in de nieuwe versie is haar aandeel verdubbeld. En Clara Peeters, een schilderes van uitmuntende stillevens - helaas niet in Belgische musea aanwezig - maakt nu haar entree in het boek, en ook in The New York Times. Sinds het baanbrekende The Obstacle Race: The Fortunes of Women Painters and Their Work (1980) van schrijfster Germaine Greer zijn er gelukkig veel gespecialiseerde studies verschenen en werden er ook tal van belangrijke tentoonstellingen over vrouwelijke kunstenaars georganiseerd."

Ooit kreeg Hofrichter als studente les van 'de oude Hanson'. Vaak ging ze met hem in de clinch. Aanvankelijk begon ze zelfs les te geven tegen haar leermeester. "Nu heb ik zijn boek, wat het hoofdstuk over barok en rococo betreft, grondig onder handen genomen. Italiaanse barokartiesten als Lanfranco, Domenichino en Luca Giordano hoeven de studenten niet meer te kennen. En ook Louis Le Nain zul je vruchteloos zoeken, maar Rubens kreeg dan weer meer afbeeldingen. Studenten moeten immers de grote artiesten leren kennen en zich minder bekommeren om de mindere goden."

In 2009 is Judith Leyster aan een herdenking toe en die datum zou Hofrichter graag aangrijpen voor een overzichtstentoonstelling. "Maar dat plan is nog niet uitgewerkt. Vraag me niet naar details."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234