Maandag 14/06/2021

Circus zonder het glitterlaagje

Normaal fiets je er gewoon voorbij, langs de tenten van nomadische circussen. Ze duiken op en even plots zijn ze weer weg. Pop-ups zijn het - en dat waren ze al lang voordat die term hip werd - zij het dan dat deze circussen veel van hun glans hebben verloren. Rauw en eerlijk belooft Batavaria ons de achterkant van dit bestaan te tonen.

De nomadische circussen - vaak familiecircussen van generatie op generatie - hebben het niet gemakkelijk. Veel steden en gemeenten zien deze bohemiens liever gaan dan komen, het publiek blijft weg, de kosten lopen op, geen geld om straffe acts te betalen, nauwelijks geld om de familie te onderhouden, soms is het zelfs centen bij elkaar schrapen voor de benzine om tot de volgende stop te geraken. Het zou een droef verhaal kunnen zijn, deze Batavaria, maar dat wilden ze bij cirQ, bekend van hun knotsgekke acties als Bataclan en Batakamp, bewust niet.

Maar evenmin wilden ze het nomadische circus zomaar te kijk zetten met de hun typische ironische kijk (herinnert u zich nog de hetze rond de bisschop Vangheluwe-kinderact van comedians Gunter Lamoot en Piet Depraîtere enkele jaren geleden!). Met circus Bavaria, een familiecircus dat reeds decennialang doorheen de Lage Landen toert, ging cirQ de uitdaging aan om het nomadische circusleven te tonen zoals het is.

Slim, maar mak

De 'constructie' van deze 'voorstelling' is zonder meer slim. Ga je als publiek normaal gezien de tent binnen om te genieten van de show, krijg je hier alles te zien wat daaraan voorafgaat, de circusartiesten zonder het laagje vernis, de schmink, de glitter. Rauw en eerlijk zoals beloofd. Gezeten op een tribune buiten ben je getuige van de aankomst van de circuskaravaan aan het Gentse Dok. Een verlaten buurt en dat is geen toeval, want daar worden nomadische circussen wel vaker naar verwezen, ver weg van het stadscentrum en hun publiek waar ze niemand kunnen 'lastig' vallen.

Circusdirecteur en kleinzoon stappen uit hun autootje en checken de grond, putten worden gevuld met zand om het terrein te prepareren voor de rest van de karavaan. De Bavaria-vrachtwagens komen aan: dierenwagen, woonwagens, de camion met de constructie voor de tent. En last but not least de cirQmobiel, met dreunende beats en de in hip fluo geklede stewards van het event. Het past als een tang op het varken: de traditie van Bavaria en het gekscherende cirQ, maar laat dat nu net hetgene zijn waar cirQ doorgaans wel raad mee weet.

'Doorgaans' zeggen we, want deze 'Batavaria' weet moeilijker die tang op het varken te hanteren. Daarvoor is de constructie van deze voorstelling te voelbaar. En dan hebben we het niet over de letterlijke constructie - als publiek zie je hoe de tent wordt opgezet en we geven toe, als die ijzeren brug met man- en vrouwkracht de hoogte in wordt getakeld, maakt dat hoe dan ook je week - maar wel de inhoudelijke constructie onder de voorstelling waarbij de drie acteurs/stewards van cirQ ons door die opbouw gidsen en commentaar geven.

Het voelt bijna als een leerschool over nomadisch circus: de familiestamboom (met een grote wijsvinger op een stok wijzen de cirQ stewards de leden van de Bavaria-clan aan met op kop de oude circusdirecteur en pater circus familias Bart, die als ex-letterzetter van een krant in 1978 zijn eigen circus oprichtte), het harde labeur, de commercie om het hoofd boven water te houden (popcorn, cd'tjes, een ponyritje voor de kinderen)... Het zit er allemaal in, en terecht. Echter, je voelt dat de valkuil die klaarlag voor cirQ, de typische ironie en de op het randje van aanvaardbare humor, werd vermeden. Dat siert en is begrijpelijk als je weet hoe twee zo tegengestelde werelden als die van cirQ en Bavaria al maanden samenlopen, maar misschien is net daardoor met een te grote boog braafjes omheen die valkuil gelopen en wordt Batavaria bij momenten zelfs wat prekeriger voor cirQ's doen.

Zoals wel vaker bij de cross-over die het circus tegenwoordig met de (brede) podiumkunsten slaat, blijf je achter met het gevoel dat geen van beide uit die som der delen ten volle zichzelf kan zijn. Er zijn de leuke gimmicks: medewerkers die piketten slaan op een bluegrassdeun, of - inspelend op het verbod op wilde dieren in het circus - de lama die onder luid leeuwengebrul in zowat elk wild dier wordt 'verkleed', toont een zweempje cirQ, net als de repetitiemomenten van de circusartiesten van Bavaria (de rolla rolla, de voetjonglerie) dat doen voor hun kunnen.

Maar het zijn ingehouden zuchtjes op een zomerdag waar we een wervelwind hadden verwacht. Het maakt dat we aan het mooie slot met meer tristesse dan gewild het terrein verlaten. The show is over en het moet eigenlijk nog beginnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234