Zaterdag 16/01/2021

Christine Vanderveeren

De Belgische elektriciteitsmaatschappij Electrabel zal ervoor moeten uitkijken dat ze geen misbruik maakt van haar bijna-monopoliepositie.

Voorzitster van het directiecomié van de Creg

De Europese Commissie gaat scherper toezien op de concurrentie op de Europese elektriciteitsmarkt. Die markt wordt momenteel geliberaliseerd, maar in sommige lidstaten is de vrijmaking van de markt al veel verder gevorderd dan in andere. Dat leidt tot concurrentievervalsing. Zo haalt een monopolist zoals Electricité de France voordeel uit de liberalisering door overnames in Duitsland en Spanje, terwijl haar eigen Franse thuismarkt gesloten blijft voor de concurrentie.

Bij de Belgische elektriciteitsmaatschappij is men bang voor het verscherpte toezicht uit Europa, waartoe op de Europese top afgelopen weekend in Stockholm werd besloten. "De Belgische markt is al voor 42,5 procent open voor de concurrentie", zegt Electrabel-woordvoerder Patrick De Vos. "We liggen voor op het liberaliseringsschema. We maken ons geen zorgen. We doen alsof er niets gebeurd is. Bij ons kan de concurrentie verkopen."

Christine Vanderveeren van de Creg, de regulator voor de vrije gas- en elektriciteitsmarkt, plaatst grote vraagtekens bij zoveel optimisme. "Als Electrabel beweert dat 42,5 procent van de Belgische markt open is, dan is daar maar weinig van te merken."

Hoe komt dat?

"Buitenlandse maatschappijen die toegang willen hebben tot de Belgische markt, hebben het niet makkelijk. Ze moeten Electrabel eerst een contract met een Belgische klant kunnen voorleggen voordat ze eventueel toegang krijgen tot het net. Electrabel verplicht hen tot het nemen van grote risico's."

Electrabel zal dus moeten uitkijken dat het niet op de vingers wordt getikt wanneer het nieuwe participaties in het buitenland neemt?

"Electrabel is een standaardvoorbeeld van een maatschappij die een sterke afgeschermde thuisbasis kan gebruiken om actief te zijn in het buitenland. Protectionisme op de thuismarkt kan leiden tot machtsmisbruik. Of dat het geval is bij Electrabel, zal na onderzoek moeten worden vastgesteld."

Electrabel waarschuwt ervoor dat door de liberalisering het Belgische net oververzadigd dreigt te geraken. Hoe reëel is die mogelijkheid? De maatschappij vraagt al jaren toestemming voor nieuwe hoogspanningslijnen, maar de overheid houdt de boot af. Wat zal het effect zijn van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt?

"Er zal fors geïnvesteerd moeten worden in meer hoogspanningslijnen ofwel moet de huidige capaciteit zwaar worden opgedreven. Dat zal niet evident zijn, want niemand in ons land ziet in zijn achtertuin graag een hoogspanningsmast. Door de liberalisering zal er immers meer elektriciteit over ons netwerk transiteren. Dat kan leiden tot spanningen op het Belgische net, zeker als de handel in elektriciteit wordt aangemoedigd."

Hoeveel bedraagt het investeringsbedrag? Er wordt gesproken over tientallen miljarden.

"Dat is zeker het geval. Maar de precieze omvang van de kosten kennen we momenteel niet. De Belgische overheid heeft jammer genoeg nog geen netwerkbeheerder aangesteld. Het is precies de taak van die netwerkbeheerder om een investeringsplan op te stellen. Op papier zullen we straks wel tijdig klaar zijn met de liberalisering, maar in de praktijk zal er zeker vertraging zijn."

Wie zal moeten opdraaien voor die investeringskosten?

"Sommige Zuid-Europese lidstaten hopen hun investeringskosten te kunnen doorschuiven naar Europa, naar de begroting voor de trans-Europese netwerken. Maar ik weet niet of dat voor België zal lukken. Daarom zullen de netwerkbeheerders een voldoende rendement moeten halen uit het beheer van het netwerk. Dat kan onder meer door inkomsten te puren uit de veilingen die ze op een geliberaliseerde markt zal moeten organiseren. Het geld kan dan worden aangewend voor investeringen in hogere capaciteit."

Bestaat de mogelijkheid dan niet dat er te weinig inkomsten uit die veilingen worden gehaald, waardoor paradoxaal genoeg door de liberalisering straks de prijzen omhooggaan?

"In theorie is dat niet uitgesloten. Maar in de praktijk hopen we op een verlaging. We gaan ervan uit dat als er een monopolie verdwijnt, de prijzen dalen." JCS

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234