Maandag 24/01/2022

Choreografen Jérôme Bel en Anne Teresa De Keersmaeker werken samen voor ‘3Abschied’‘Mahlers romantische muziek is een overrompelende golf van expressies’

3Abschied, drie keer afscheid. Zo heet het nieuwe werk dat Anne Teresa De Keersmaeker komende week in de Brusselse Munt presenteert. Voor deze solo haalde ze de muzikale mosterd bij Gustav Mahler. Daarmee gaat ze voor het eerst de confrontatie met de romantiek aan. Bijzonder is dat ze net nu samenwerkt met Jérôme Bel, een choreograaf wiens werk allerminst romantisch, zelfs analytisch, is. Een dubbelgesprek.

BRUSSEL

Café Lord Byron, hartje Brussel. Druk gesticulerend komen Anne Teresa De Keersmaeker en Jérôme Bel de zaak binnen. De opwinding van het werkproces is hen aan te zien. Er hangen goede vibes in de lucht, ook al is Mahlers thematiek, de dood, niet bepaald vrolijk. Gustav Mahlers ‘Der Abschied’ leent zich moeilijk voor dans en werd ook zelden daartoe ingezet. Onlangs mat Claire Croizé zich met deze muziek. Anne Teresa, jij gebruikte fragmenten ervan in Keeping Still uit 2007. Waarom keer je hier nu naar terug? De Keersmaeker: “Al sinds Keeping Still wist ik dat ik graag wilde dansen op een integrale live-uitvoering van deze muziek. Het is laatromantische muziek. Ik heb dat repertoire nooit eerder aangeboord. Ik gebruikte altijd muziek uit de hele periode van Monteverdi tot Beethoven. Op liederen van Wagner na sloeg ik de hele negentiende eeuw over om pas weer aan te sluiten bij de muziekgeschiedenis vanaf Arnold Schönberg. “Dat wil niet zeggen dat ik het romantische afwijs. Ik heb altijd romantisch gedanst op niet-romantische muziek en zo het romantische aspect daarin naar voren gehaald. Deze muziek van Mahler fascineert mij alleszins, ook omdat hij het thema vergankelijkheid en dood aankaart. Maar ik kwam er maar niet uit welke dans ik tegenover die muziek kon stellen.”Jérôme, waarom wilde jij in dit project stappen?Bel: “(bijna onthutst) Omdat Anne Teresa mij dat gevraagd heeft. Ik zou dat zelf nooit durven voorstellen. Het was mij een hele eer. Ik heb onmiddellijk ja gezegd, zonder erbij na te denken. En dat doe ik uiterst zelden.”3Abschied doet vermoeden dat jullie hetzelfde materiaal drie keer gebruiken. Is dat geen extreme opgave als je solo op het podium staat? De Keersmaeker: “Ik sta helemaal niet alleen op het podium. Je hebt ook het orkest van de Munt, versterkt met Jean-Luc Fafchamps van Ictus, en Sara Fulgoni zingt. Dat is heel wat. Wij willen hier het creatieproces tonen, de zoektocht naar een verhouding met die muziek. Daarom werken we vanuit verschillende invalshoeken. “Mahler schreef muziek die de uitersten van het genre, en van wat je met muziek kunt uitdrukken, verkent. Alleen al de vorm: zowel een symfonie als een lied. Het is een overrompelende golf van expressies. Als je tot de kern van die muziek wilt doordringen, is het noodzakelijk om ook weerstand te bieden. Vanuit alle kanten bekijken, proberen. Alleen zo kun je tot de kern doordringen die muziek weer betekenis geeft in deze wereld.”Bel: “De band met het woord is hier heel bijzonder. Ik weet niets van muziek, maar ik zie wel dat de gedichten over de dood een belangrijke laag toevoegen aan wat de muziek uitdrukt. Mahler is een meester in het weergeven van affecten. Die zijn altijd verbonden met het lichaam, het zinnelijke. Ik ben in mijn eigen werk altijd met een grote boog om vragen daarover gelopen, maar ik heb zo ook geleerd hoe essentieel dat is. Waar lichamen zijn, is ook altijd iets onverwachts dat ontsnapt aan het ‘grote idee’. “Het kan vreemd klinken, maar ik heb vastgesteld dat dans niet op dezelfde manier conceptueel kan zijn als beeldende kunst. Het lichaam is drager van affecten die iets ‘anders’ binnenbrengen. Ze vormen een tegengewicht voor de conceptuele kant van een werk. Ze verhouden zich als yin en yang.”De Keersmaeker: “Het lichaam als drager van menselijke ervaringen.”Jullie signeren het werk samen, maar hoe vullen jullie elkaar precies aan?Bel: “Het is een voortdurende dialoog vanuit onze sterk verschillende posities, keuzes en praktijken als artiest. Wat mij buitengewoon verbaasde, is dat we uiteindelijk altijd tot dezelfde oplossing kwamen. Mijn vertrekpunt is de (post)structuralistische filosofie van mensen als Roland Barthes. Anne Teresa vertrekt vanuit het oosterse denken, zoals het taoïsme. Voor mij lijkt dat soms een soort hocus pocus.”De Keersmaeker: “(half verontwaardigd) Ja maar, ik ben geen halve gare, hoor. Ik weet best wat het westerse denken heeft voortgebracht.”Bel: “Maar als het op theatrale keuzes aankomt, zoals licht en setting, grijpen we altijd naar dezelfde oplossingen. Het blijken twee verschillende, maar even performante instrumenten te zijn om tot de beste oplossing te komen. Je moet alleen de vertaalslag willen maken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234