Zondag 25/10/2020

VragenstukChina vs. Taiwan

Chinese vliegtuigen in Taiwanees luchtruim: Taiwan vreest zelfde lot als Hongkong

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Keith Krach landt in de Taiwanese hoofdstad Taipei voor een bezoek. Dat valt slecht bij de Chinese overheid.Beeld AP

Twee Chinese bommenwerpers en zestien gevechtsvliegtuigen vlogen vrijdag urenlang rakelings langs, en soms ook brutaal door het Taiwanese luchtruim. Vier vragen over de opgevoerde militaire druk op Taiwan. 

1. Waarom is Peking zo kwaad?

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Keith Krach is in Taipei. Voor een begrafenis, maar vooral om te laten zien dat Washington en Taiwan hun vriendschap verdiepen terwijl de Amerikaanse relatie met China vooral uit conflicten bestaat. Krach is de hoogste Amerikaanse regeringsambtenaar in veertig jaar die het de facto onafhankelijke eiland aandoet – dit soort bezoeken zijn sinds de Amerikaanse president Donald Trump, die alles op alles zet om Peking zoveel mogelijk spaken in het wiel te rijden, onderdeel van zijn anti-Chinese beleid geworden. Daarnaast jagen Amerikaanse wapenleveringen en diplomatieke ouvertures de Volksrepubliek vrijwel dagelijks op de kast. Zo lunchte Kelly Craft, de Amerikaanse ambassadeur voor de Verenigde Naties, deze week bijvoorbeeld met de Taiwanese diplomatieke vertegenwoordiger. Een ongekende stap – en dat nadat veertig jaar lang Washington op eieren heeft gelopen om Peking inzake Taiwan niet tegen de haren in te strijken. 

2. Is dit het begin van een oorlog?

Dat is niet de bedoeling. Peking vindt dat vliegen door andermans luchtruim “een redelijke, noodzakelijke actie” is, aldus defensiewoordvoerder Ren Guoqiang. Volgens Peking is de hemel boven Taiwan ook Chinees, dus de straaljagers beschermen slechts de nationale soevereiniteit. China beschouwt Taiwan als een afvallige provincie, die desnoods met geweld terugkomt onder Chinees bestuur. Het conflict is een restje van de Koude Oorlog: toen de Communisten in 1949 het Chinese vasteland veroverden, trokken hun Nationalistische opponenten zich terug op het eiland Taiwan. 

Sindsdien grijpt Peking in tijden van spanningen regelmatig naar militaire middelen. Tijdens de eerste vrije presidentsverkiezingen van 1996 schoot China raketten op Taiwan af, om de prille democratie een voorproefje te geven van het geweld dat volgt als Taipei formeel de onafhankelijkheid uitroept.

In principe wil Peking echter geen oorlog met de 23 miljoen ‘landgenoten’ aan de overkant van de Straat van Taiwan. Het probleem is dat met zoveel militaire activiteit de kans op een ongeluk levensgroot is, en daarmee de kans op escalatie.  

Op deze foto, vrijgegeven door het Taiwanese ministerie van Defensie, is een Chinese bommenwerper te zien in de buurt van Taiwan. Beeld AP

3. Wat doen de VS bij een militair treffen tussen de Volksrepubliek China en Taiwan?

Formeel moet Washington Taiwan helpen bij zijn verdediging, maar of er  daadwerkelijk Amerikaanse troepen worden ingezet, is de vraag. Er is weinig animo in Washington te worden meegezogen in een Aziatische oorlog. En dan nog is de kans groot dat de slag al in het voordeel van China beslecht is voordat Amerikaanse troepen het strijdtoneel bereiken. Vandaar dat de Amerikanen zich richten op versterking van het Taiwanese leger, om de prijs van verovering te hoog te maken voor Peking. Dat is mogelijk een Amerikaanse misrekening, want voor China is Taiwan een heilige zaak. Het eiland opgeven zodat het een vooruitgeschoven bastion van Amerikaanse invloed vlakbij China wordt, staat in Peking gelijk aan politieke zelfmoord.  

4. Hoe wil Peking de kwestie Taiwan oplossen?

China hanteert de wortel en de stok. De stok bestaat uit militair spierballenvertoon en internationale isolatie: deze week verbrak een Britse natuurbeschermingsorganisatie onder druk van China de samenwerking met een Taiwanese vogelbeschermingsclubs. De wortel bestaat uit economische voordeel als “Chinese provincie” en, zoals partijkrant het Volksdagblad belooft, “bereidheid om een uitgestrekte ruimte te scheppen voor hereniging”. Met andere woorden: over een speciale positie is te onderhandelen. Probleem is dat iedereen op het eiland heeft gezien hoe uitgedroogd die Chinese wortel inmiddels is, toen China in maart dit jaar nieuwe veiligheidswetgeving oplegde aan Hongkong. Ook dat gebied is ooit met met beloftes van autonomie en ongekende economische groei teruggebracht onder Pekings bestuur, en Taiwan vreest hetzelfde lot als Peking het er eenmaal voor het zeggen heeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234