Dinsdag 17/09/2019

Update

Chinese dissident en Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo overleden

Beeld afp

De Chinese dissident en Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo is overleden. Dat melden de autoriteiten in de stad Shenyang.

De toestand van de zieke winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede en dissident Liu Xiaobo was al enkele weken kritiek. Xiaobo zou zijn overleden aan acuut orgaanfalen. Pogingen zijn leven te redden mislukten. Hij werd 61 jaar oud.

Liu, voormalig professor en schrijver, werd in 2009 tot elf jaar celstraf veroordeeld voor "het aanzetten tot omverwerping van de staatsmacht". Dat gebeurde nadat hij had meegewerkt aan een petitie bekend als 'Charter 08', een document dat in 2008 werd getekend door 300 intellectuelen en waarin wordt opgeroepen tot een "vrije, democratische en grondwettelijke staat" in China. In december van dat jaar werd hij samen met meerdere andere dissidenten opgepakt tijdens hun voorbereidingen op de viering van de 60ste verjaardag van de Verklaring van de Rechten van de Mens. Er werden hem "subversieve activiteiten" aangewreven.

In 2010 werd de Nobelprijs aan hem toegekend, maar de mensenrechtenactivist heeft de prijs nooit in ontvangst kunnen of mogen nemen.

Liu werd onlangs, drie jaar voor het einde van zijn straf, overgebracht van de gevangenis naar een ziekenhuis om te worden behandeld voor leverkanker. Ondanks verschillende oproepen van buitenlandse leiders om hem naar het buitenland te laten reizen voor een behandeling, zoals zijn familie wilde, bleef hij in China tot aan zijn dood. De Chinese regering gaf aan dat de dissident al werd behandeld door gerenommeerde oncologen.

Duitsland deed gisteren nog een beroep op China om Liu toestemming te geven het land te verlaten. "We doen een beroep op de Chinese autoriteiten om de humanitaire aspecten van deze zaak voorrang te geven en hem toe te staan snel te vertrekken", zei regeringswoordvoerder Steffen Seibert. Twee buitenlandse artsen, onder wie een Duitser, zeiden afgelopen weekeinde nog dat Liu in staat was om naar het buitenland te reizen.

Beeld ap
Beeld epa

Held voor het volk, crimineel voor de overheid

Xiaobo is altijd blijven geloven dat China uiteindelijk een democratie wordt. De belangrijkste voorvechter voor betere mensenrechten in het land gold voor velen als held. In de ogen van Peking was hij een crimineel die de staatsmacht wilde ondermijnen.

De 61-jarige voormalig hoogleraar literatuur was een van de drijvende krachten achter 'Charter 08', een document dat door honderden Chinezen werd ondertekend en de communistische overheid opriep te hervormen.

Ondanks de repressieve maatregelen van Peking heeft hij nimmer zijn mening onder stoelen of banken gestoken. Hij kwam daardoor in een 'heropvoedingskamp' terecht. Daar verrichtte hij drie jaar dwangarbeid, omdat hij door kritiek op de Communistische Partij van China te uiten geruchten en laster zou hebben verspreid en de openbare orde zou hebben verstoord.

De Chinese veiligheidsdiensten hadden sinds de protesten op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989 extra aandacht voor Liu. Die studentendemonstraties kregen wereldwijd aandacht toen de Chinese overheid het plein met tanks liet ontruimen. Tientallen studenten werden onder de voet gelopen. "De massaslachting heeft diepe indruk op me gemaakt", zei Liu in 2008 in een interview met de BBC. Zijn rol in de protesten leidde tot een gevangenisstraf.

Het portret van Xiaobo en lege stoelen bij de uitreiking van zijn Nobelprijs in Oslo in december 2010. Xiaobo zat op het moment van de uitreiking in een Chinese gevangenis. Beeld reuters

Verstoring van de harmonie

Door zijn jarenlange gevecht tegen mensenrechtenschendingen en zijn vreedzame acties voor meer democratie kreeg Liu internationale bekendheid. In 2010 kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede. Hij zat op dat moment een gevangenisstraf uit voor zijn medewerking aan Charter 08.

Liu raakte met zijn kritiek de Chinese Communistische Partij in haar kern. Zijn activisme vertegenwoordigde alles waar de Chinese leiders bang voor zijn: hij kon massa's op de been krijgen, politiek debat op gang brengen en internationaal steun verwerven. Voor Peking een recept voor verstoring van de harmonie, een constante vrees voor het verlies van macht.

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234