Zondag 28/02/2021

InterviewLeen Vervaeke

China veroordeelt burgerjournalist voor berichtgeving uit Wuhan: ‘Wissen uit het collectieve geheugen’

Leen Vervaeke Beeld rv
Leen VervaekeBeeld rv

Een Chinese burgerjournalist is veroordeeld tot vier jaar cel voor haar video’s uit Wuhan. Ook drie anderen riskeren nog een veroordeling. Onze China-correspondente Leen Vervaeke legt uit waarom, vanuit Peking. 

Wat deed Zhang Zhan precies verkeerd volgens China?

Ze is geen professionele journaliste, maar een burgerjournaliste, een activiste. Op 1 februari, een week na het instellen van de lockdown, trok ze naar Wuhan om te tonen hoe het eraan toe ging. Ze deelde beelden uit ziekenhuizen, crematoria, en het Wuhan Institute of Virology.”

“Met haar telefoon filmde ze patiënten die in ziekenhuizen op de gang lagen bij gebrek aan voldoende bedden en ze deed gesprekken met nabestaanden die de overheid nalatigheid verweten. Dat zijn geluiden die de Chinese overheid niet toelaat, maar in die eerste weken van de lockdown was de censuur even wat minder, omdat de overheid de controle wat kwijt was.”

“Een aantal video’s plaatste ze op het Chinese platform WeChat, maar die blijven meestal niet lang staan. De meeste video’s kwamen dus op YouTube en Twitter, die in China enkel via VPN-verbinding bereikbaar zijn.” 

“Toen de chaos wat verminderde, eind februari, begon China die burgerjournalisten te arresteren. Drie redelijk bekende figuren verdwenen. Alleen Zhang Zhan kon doorgaan tot in mei.”

Wie zijn de andere drie die nog op een veroordeling wachten? 

“Het is onduidelijk of zij ook veroordeeld worden. Soms heeft dat ook te maken met hoe ze zich naderhand opstellen en of ze eventueel publiekelijk berouw tonen. Een van de drie, Li Zehua, heeft op een bepaald moment een video verspreid waarin hij zegt dat hij in quarantaine is geplaatst en goed behandeld is. Daarmee stel je je inschikkelijk op.”

“Van Fang Bin is na zijn verdwijning niets meer vernomen, over Chen Qiushi gaat het gerucht dat hij in huisarrest zit. Die laatste heeft de meest schrijnende beelden kunnen maken. Hij toonde hoe bodybags opgestapeld werden en in lijkwagens getild werden, wat wees op een groot aantal doden.”

“Wuhan was zo afgesloten van de buitenwereld, dat zelfs als die beelden niet perfect gemonteerd waren, ze achteraf toch bijzonder waardevol blijken.”

Zou Zhang Zhan geweten hebben dat ze een straf van vier jaar gevangenis riskeerde? 

“Ik begrijp van een advocaat van Zhang Zhan dat ze niet zo’n hoge celstraf had verwacht, maar het zijn zeker mensen die zich bewust zijn van de risico’s.”

“De aanklacht tegen haar luidt ‘ruzie zoeken en problemen uitlokken’. Een vage aanklacht die vaker tegen activisten wordt gebruikt. Dat het toch tot zo’n zware straf heeft geleid, toont hoeveel belang de communistische partij eraan hecht om de geschiedenis te herschrijven. Ze wil die beginperiode waarin te laat is gereageerd en onnodig doden vielen, wissen uit het collectieve geheugen. Na het aanvankelijke stilzwijgen van de epidemie is de Chinese overheid erin geslaagd om het onder controle te krijgen en enkel dat laatste beeld wil de communistische partij uitdragen.”

De timing van de veroordeling is dus geen toeval?

“We zien ieder jaar dit soort veroordelingen tussen kerst en nieuw. Buitenlandse journalisten en diplomaten zijn dan in het buitenland. In Chinese media is niets over haar veroordeling te lezen. Het wordt doodgezwegen, want zou tot extra onvrede kunnen leiden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234