Dinsdag 22/06/2021

Crisis Noord-Korea

China tikt Trump op de vingers: "Stop dreigementen aan adres van Kim Jong-un"

De Noord-Koreaanse buitenlandminister Ri Yong Ho (links) en zijn Chinese ambtgenoot Wang Yi tijdens de ASEAN-top vorige week in Manila. Beeld AP
De Noord-Koreaanse buitenlandminister Ri Yong Ho (links) en zijn Chinese ambtgenoot Wang Yi tijdens de ASEAN-top vorige week in Manila.Beeld AP

Terwijl Amerikaans president Donald Trump in zijn worsteling met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un naar de steun van China hengelt, tikt Peking Trump op de vingers om zijn gespierde taal. Bij elk denkbaar militair scenario is de reactie van China enorm belangrijk, want Peking is de enige bondgenoot van Pyongyang. Dat de Amerikaanse marine uitgerekend vandaag China tart door militaire oefeningen uit te voeren nabij Chinese kunstmatige eilanden in de Zuid-Chinese Zee, komt de verstandhouding tussen de VS en China niet ten goede.

Voor Trump, en met hem veel Amerikanen, draagt China een grote verantwoordelijkheid voor de crisis rond Noord-Korea. Trump uitte herhaaldelijk zijn frustratie om wat hij het Chinese onvermogen noemt om de Noord-Koreaanse bondgenoot in te tomen.

Averechts effect
Maar Peking legt de schuld van de opgelopen spanningen tussen de VS en Noord-Korea grotendeels in Washington. De aanhoudende vijandige houding van Trump tegenover Kim Jong-un heeft er volgens Peking enkel toe bijgedragen dat het regime van Kim Jong-un zijn nucleaire rakettenprogramma een versnelling hoger schakelde.

Het Chinese verhaal van de roekeloze Amerikaanse aanpak werd deze week versterkt toen president Trump ermee dreigde op Noord-Korea "vuur en furie los te laten zoals de wereld nog niet heeft gezien". Daarop reageerde Pyongyang met het dreigement het Amerikaanse eiland Guam aan te vallen. Dat gaf China meteen de kans zich als de stem van de rede op te werpen.

"Gaandeweg hebben deze wederzijdse dreigementen beide kampen in een spiraal van toenemend wantrouwen en vijandigheid gesleurd, en dat is het grootste obstakel om tot een oplossing voor de crisis te komen", stelde de staatskrant China Daily gisteren in een editoriaal. "De Amerikaanse aanpak werkt averechts want die aanpak heeft de dreiging van Pyongyangs nucleaire raketprogramma enkel doen toenemen".

Chaos en vluchtelingenstroom

Dat Washington en Peking elkaar met de vinger wijzen inzake Noord-Korea, staat een oplossing voor de crisis in de weg. Zit er een strategie achter Trumps furie en wil hij de Chinezen overtuigen toch mee druk te zetten op Kim Jong-un?

"Dat zal niet meteen gebeuren", oordeelt onderzoeker Sico van der Meer van het Clingendael Instituut. "De relatie tussen China en Noord-Korea is niet van harte, maar China heeft liever Noord-Korea als buur en buffer tegen westerse invloeden dan chaos en een oncontroleerbare vluchtelingenstroom". Mocht er een oorlog uitbreken, dan kunnen Noord-Koreanen maar één kant op: China.

Rustig blijven
Dus roept China de VS op tot terughoudendheid en zegt het tegen Trump in essentie simpelweg: "Rustig blijven."

Ook China-kenner Euan Graham van het Australische Lowy Institute stelt dat de positie van China nog steeds die is van "het is ons probleem niet". Toch zitten ook experts in Peking met de handen in het haar, want de dialoog waar China blijft op aandringen, lijkt geen haalbare kaart.

"Noord-Korea heeft al vaak duidelijk gezegd dat het zijn kernwapens niet zal opgeven. Het land heeft de deur naar onderhandelingen gesloten", stelt een voormalige professor van de centrale school van de Communistische Partij in Peking.

Zespartijengesprekken hervatten
China's steun is cruciaal voor het Noord-Koreaanse regime. China is veruit de grootste handelspartner van Noord-Korea en weigert economische druk uit te oefenen die Noord-Korea echt schade zou toebrengen. Maar ook China raakt geïrriteerd door het regime van Kim Jong-un en stemde binnen de VN uiteindelijk in met een reeks strengere sancties tegen Noord-Korea.

Nu is volgens Peking het moment om de zespartijengesprekken - met Noord- en Zuid-Korea, de VS, China, Japan en Rusland - te hervatten die in 2009 afsprongen. Ook de jongste resolutie van de VN Veiligheidsraad dringt aan op een hervatting van die gesprekken.

Duale opschorting

"China roept alle betrokken landen op terughoudend te blijven en positieve inspanningen te leveren om de spanningen te ontkrachten en het probleem van het Koreaanse schiereiland op te lossen", stelde een woordvoerder van het Chinese buitenlandministerie maandag. "China houdt vol dat het probleem moet opgelost worden door dialoog en onderhandelingen".

Met de steun van Rusland stelt China voor dat Noord-Korea zijn nucleair- en rakettenprogramma opschort in ruil voor het opschorten van de militaire oefeningen die de VS en Zuid-Korea houden.

Maar zelfs Chinese experts geloven niet dat zo'n plan kans op slagen heeft. "De VS gaan daarin niet mee, maar dat is onderhandelbaar", stelt Cheng Xiaohe, expert inzake Noord-Korea aan de de Renmin universiteit in Peking. "Noord-Korea ligt dwars en heeft duidelijk gesteld dat zijn nucleair wapenprogramma niet onderhandelbaar is, voor en na de nieuwe VN-sancties. Dat maakt dat het duale opschortingsplan geen uitweg biedt".

Tijd brengt raad
Een militair conflict tussen de VS en Noord-Korea lijkt daardoor niet uitgesloten. Cheng raadt Peking aan de kat uit de boom te kijken. "Iedereen gebruikt dreigende taal, iedereen is driftig. Enkel de tijd kan ervoor zorgen dat alle partijen kalmeren. Indien het conflict nog intenser wordt, kan China een gezant naar Washington, Pyongyang, Tokio, Seoel en Moskou sturen voor shuttlediplomatie".

Intussen heerst in Peking frustratie om het regime in Pyongyang en ongemak om de Amerikaanse aanpak. Onder president Trump voeren de VS een hardere koers tegenover Noord-Korea, zo stelde de Chinese nationalistische krant Global Times deze week. Maar de VS hebben volgens de krant lange tijd onderschat dat Noord-Korea bereid is een hoge prijs te betalen voor zijn nucleair wapenarsenaal, dat het regime als essentieel ziet voor haar overleving.

Olie op het vuur

"Washington zou het verlangen van Pyongyang om terug te keren naar de internationale gemeenschap moeten stimuleren", stelt de krant.

"Maar Washington wil enkel de sancties verscherpen en militaire dreigementen uiten, en dat gooit olie op het vuur", zo luidt het. In twee video's waarschuwt de hoofdredacteur van de krant, Hu Xijin, dat zolang de vijandigheid tussen de VS en Noord-Korea aanhoudt, Noord-Korea zijn kernwapens zal blijven ontwikkelen. "Als de VS er niet in slaagt Noord-Korea in de pas te laten lopen, geeft het China de schuld. Dat is een dwaze redenering, maar de Amerikanen vinden dat logisch. Dat is triest én gevaarlijk".

"Er is een Chinees spreekwoord dat zegt: 'Een man die niets te verliezen heeft, vreest niets van een man die wel iets te verliezen heeft'. Washington zou dus best niet op een oorlog met Pyongyang aansturen, want zij zijn nergens bang voor".

Peking is geen voorstander van een ineenstorting van het Noord-Koreaanse regime. In 1950, tijdens de Koreaanse oorlog, kwam China Noord-Korea nog te hulp met honderdduizenden soldaten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234