Woensdag 28/10/2020

Reportage

China stelt gretig coronavaccins beschikbaar, maar de Chinezen hebben daar weinig zin in

Op een beurs in Peking toont farmabedrijf Sinovac het vaccin dat het heeft ontwikkeld.Beeld Reuters

Steeds meer Chinezen komen in aanmerking om onder het mom van ‘noodgebruik’ te worden gevaccineerd tegen het coronavirus. Het volk is echter sceptisch en ook buitenlandse experts zijn nog lang niet overtuigd.

Toen Liu Ziyuan vorige week een aanbod kreeg om zich tegen het coronavirus te vaccineren, stond hij aanvankelijk niet te springen. De Chinese steward vliegt enkel binnenlands en in China zijn er amper nog besmettingen, dus hij zag er het nut niet van in. Maar omdat zijn ouders aandrongen, bezorgd over zijn contact met passagiers uit alle windstreken, ging hij overstag. Terwijl de rest van de wereld nog minstens maanden moet wachten, krijgt Liu eerstdaags zijn inenting.

“Ik had eerst bedenkingen”, zegt Liu (24) aan de telefoon. Hij werkt voor China Southern Airlines, met standplaats in de Zuid-Chinese stad Guangzhou. “Dit vaccin is nog in ontwikkeling en ik maakte me wat zorgen over bijwerkingen. Maar mijn ouders zeiden dat het allemaal goed uitgezocht is. Zelf denk ik ook: als ze dit vaccin al aan zoveel mensen geven, zou het geen probleem moeten zijn.”

Het onderzoek naar het vaccin dat Liu en andere Chinezen dezer dagen krijgen, is nog niet afgerond. Onder het mom van ‘noodgebruik’ worden vaccins sinds juni toegediend aan militairen en werknemers van staatsbedrijven die vaak in het buitenland komen. Sinds juli zijn daar douanebeambten en zorgmedewerkers bijgekomen, en sinds deze maand luchtvaartpersoneel en werknemers van vaccinbedrijven. Chinese diplomaten in het buitenland zouden de volgende groep zijn.

Hoeveel Chinezen al gevaccineerd zijn, is onbekend. Volgens Sinovac, een van de drie Chinese producenten die toestemming kregen voor noodgebruik, zijn het er tienduizenden. Deze herfst volgen de medewerkers van voedselmarkten, transportbedrijven en de dienstverlenende sector. “Het doel is om eerst een immuniteitsbarrière op te bouwen onder speciale groepen in de bevolking”, aldus Zheng Zhongwei, hoofd van het vaccinatieprogramma, op de Chinese staatstelevisie.

Bijwerkingen

Het noodgebruikprogramma is tekenend voor de gretigheid waarmee China zich in de race naar een coronavaccin heeft gestort. Van de acht vaccinkandidaten die wereldwijd in de derde fase van het onderzoek zitten, zijn er vier Chinees. In die fase worden de vaccins op tienduizenden mensen getest. Volgens de producenten zijn de resultaten van de eerste en tweede fase zo veelbelovend dat het noodgebruik prima te verantwoorden is. De mogelijke bijwerkingen zouden licht zijn.

Experts zijn veel kritischer. “Het punt is dat je niet weet of deze vaccins werkzaam zijn”, zegt Ton de Boer, voorzitter van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen in Nederland. Uit de eerste testresultaten blijkt dat de vaccins antistoffen opwekken, maar dat geeft geen garantie dat ze tot minder infecties leiden. Het afweermechanisme tegen Covid-19 wordt nog volop onderzocht en naast antistoffen zouden ook zogenoemde T-cellen een rol kunnen spelen.

Kun je ook zeggen: baat het niet, dan schaadt het niet? In de eerste testfases werd immers de veiligheid van de vaccins getest en kwamen enkel lichte bijwerkingen aan het licht. “Maar dat is gebaseerd op heel beperkte aantallen”, zegt De Boer. “Voor je een vaccin breed uitrolt, wil je die veiligheid bij duizenden mensen bestuderen. Dat kan alleen in een grootschalig onderzoek met een placebogroep.”

Scepsis

Ook onder de Chinese bevolking heerst scepsis. Dat het land de afgelopen jaren enkele schandalen rond ondeugdelijke vaccins kende, helpt niet. Het noodgebruik is vrijwillig, volgens Liu hebben de meeste van zijn collega’s voor het aanbod gepast. Een grondmedewerkster van de luchthaven Daxing in Peking, die anoniem wil blijven, zegt niet als proefkonijn te willen dienen. “Zelfs als het vaccin klaar is, zal ik eerst de reacties van andere mensen afwachten voor ik me laat vaccineren.”

Volgens de Chinese vaccinproducenten helpt het noodgebruik om de ontwikkeling van de vaccins te versnellen. Het inenten van tienduizenden mensen zou enorm veel kennis opleveren. “Maar dat kun je dan beter in een klinische studie doen“, zegt De Boer. “Als je bijvoorbeeld piloten of zorgverleners wil testen, doe dat dan in een studie met een vaccin- en placebogroep. Dat is beter dan zomaar iets geven en achteraf niet weten of het nut heeft gehad.”

Vermoedelijk heeft het noodgebruik ook commerciële redenen: als er meerdere vaccins worden goedgekeurd, willen Chinese bedrijven een voetje voor hebben. Zo onderhandelt producent CanSino nu ook met andere landen, waaronder Pakistan, over noodgebruik. “Dat helpt om vertrouwen op te bouwen”, zegt Pierre Morgon, vicepresident van CanSino, in The Wall Street Journal. “Als dan aangetoond wordt dat het vaccin werkt, kan dat een versneller zijn voor toekomstige contracten.”

Niet iedereen zit daarop te wachten. De regering van Papoea-Nieuw-Guinea stuurde half augustus een vliegtuig met werknemers van een Chinees mijnbedrijf terug naar China omdat 48 van hen gevaccineerd bleken. David Manning, verantwoordelijk voor de bestrijding van de epidemie op de eilandstaat, zei alleen vaccins en gevaccineerden toe te laten die alle ‘tests, protocollen en procedures’ hebben doorlopen, en daarbij geen enkel risico te nemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234