Dinsdag 07/02/2023

China's middelmatige middenklasse

Rijk worden is roemrijk worden, verklaarde Deng Xiaoping bij het begin van het opendeurenbeleid. Vorige week kwam aan het licht dat China meer rijke mensen voortbrengt dan gelijk welk ander land ter wereld. De nieuwe miljardairs van China stellen de rijkdom van vele van hun westerse tegenhangers in de schaduw.

Minstens evenveel aandacht gaat naar de bloeiende middenklasse, waarvan wordt aangenomen dat ze zal uitgroeien tot de motor van de groei. Maar hoe groot is die middenklasse, en hoeveel welvaart gaat naar minder bevoorrechte delen van de Chinese maatschappij? Wordt het leven in China werkelijk zo duur dat de impact van hogere lonen tenietgedaan wordt? Ik argumenteer dat de verhoging van de inkomens de levenskosten overtrof, maar dat de ongelijke verdeling nog altijd een enorme uitdaging is.

Stel u voor dat uw inkomen verdrievoudigt op tien jaar tijd. Ik weet zeker dat dat een boost zou zijn voor het vertrouwen. En dat is precies wat er gebeurd is in China: het gemiddelde inkomen per capita steeg van 446 Amerikaanse dollar in 2000 tot 1.845 dollar in 2010. Uiteraard is dat maar een tiende van het beschikbare inkomen van een gemiddelde Amerikaanse staatsburger, maar een stijging van deze orde blijft verbluffend.

Maar waar moeten we de zo geroemde middenklasse dan terugvinden? Volgens de Asian Development Bank bestaat de middenklasse uit mensen die tussen 750 en 7.300 dollar per jaar verdienen. Volgens mij houdt die definitie weinig steek. Als we vertrekken van de basisvoorwaarde dat leden van de middenklasse in staat moeten zijn een woning te kopen of te huren, dan moet gezegd dat het minimumbudget voor een bescheiden appartement in een tweederangsstad 2.000 dollar per jaar bedraagt. Voeg daar een minimumbudget van 70 cent per dag voor voeding en huishoudelijke uitgaven bij, en je hebt minstens 2.500 dollar per jaar nodig om in de stad te wonen. In dat geval maakt minder dan een derde van de totale Chinese bevolking deel uit van de middenklasse. Ongeveer 4 procent bereikt het soort luxe dat gemiddelde gezinnen in het Westen hebben, waaronder ook statussymbolen zoals een leuker appartement, een auto, buitenlandse reizen, kinderen aan de universiteit, enzovoort. Daar is een inkomen voor nodig van minstens 7.500 dollar: vier keer het nationale gemiddelde!

Deflatoire trend

Zoals in Europa heeft de Chinese middenklasse het gevoel dat ze aan alle kanten onder vuur ligt. Nu de Chinezen na drie decennia van ontberingen en hard werken een inkomen hebben om een bepaalde mate van comfort bereiken, komt die welvaart onder druk te staan van inflatie, hogere belastingen en stijgende vastgoedprijzen. Dat is althans wat we horen op straat en lezen in de kranten. Mijn kijk is dat die factoren maar een bescheiden impact hadden op de opkomende middenklasse. Het klopt: de prijzen van vastgoed zijn in de voorbije tien jaar verdubbeld, maar het inkomen van middenklassegezinnen is veel sneller gestegen.

Als we de kosten voor huisvesting buiten beschouwing laten, dan is de prijsindex van consumptiegoederen sinds 2000 gestegen met 25 procent, maar het aandeel van de goederen die het duurst geworden zijn, zoals vlees en groenten, is verminderd in het uitgavenpatroon van de middenklasse. Meer: middenklassemensen beschikten over meer geld voor duurzame consumptiegoederen en textiel en precies in die categorie zijn de prijzen gedaald met 14 procent.

Het gevolg is dat mensen die een bepaalde inkomensdrempel overschreden hard geprofiteerd hebben van de deflatoire trend voor kleding, huishoudgoederen en zelfs transport. De keerzijde is echter dat mensen die minder verdienen en niet veel geld hebben om te besteden aan dat soort goederen erg geleden hebben onder de inflatoire trend voor voedsel en de sterk stijgende vastgoedprijzen. De kloof in de prijsevolutie in China verbreedt op die manier de kloof tussen de relatief kleine middenklasse en de grote groep arme mensen.

In die context klinken de verhalen over de nieuwe golf Chinese miljardairs minder glorieus. Ze weerleggen de bewering van de regering dat ze een meer harmonieuze samenleving aan het bouwen is. Je kunt aanvoeren dat dat normale groeipijnen zijn waar alle industrialiserende maatschappijen door moesten. Maar als je die redenering doortrekt, dan moet je er ook rekening mee houden dat China wellicht afstevent op meer onzekerheid, afgunst en heel ernstige onlusten.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234