Vrijdag 01/07/2022

AchtergrondVS-China

China reageert furieus op diplomatieke boycot van Olympische Spelen door VS en dreigt met tegenmaatregelen

De Chinese vlag nabij de olympische ringen op de Olympic Tower in Peking.  Beeld REUTERS
De Chinese vlag nabij de olympische ringen op de Olympic Tower in Peking.Beeld REUTERS

De Amerikaanse regering heeft volgens nieuwszender CNN besloten geen officiële vertegenwoordigers te sturen naar de Olympische Winterspelen in China, die op 4 februari beginnen. Volgens CNN zal president Joe Biden de diplomatieke boycot deze week bekendmaken. China dreigde maandag met tegenmaatregelen.

Bert Lanting

Zowel Republikeinse als Democratische Congresleden hadden de laatste tijd bij Biden aangedrongen op een gebaar van protest tegen Peking wegens de behandeling van de Oeigoerse minderheid en het neerslaan van de democratische beweging in Hongkong.

De aangekondigde diplomatieke boycot is vooral symbolisch. Alleen Amerikaanse regeringsvertegenwoordigers zullen hun gezicht niet laten zien bij de Winterspelen, de sporters zelf mogen wel meedoen.

Spelen van Moskou

Daarmee gaat Biden veel minder ver dan president Jimmy Carter, die in 1980 een volledige boycot afkondigde tegen de Olympische Spelen in Moskou. Toen mochten ook Amerikaanse atleten niet meedoen, zelfs op straffe van het verlies van hun paspoort. Aan die boycot, bedoeld als protest tegen de Sovjet-inval in Afghanistan en de vervolging van dissidenten door het regime, deden destijds 65 landen mee.

Op de gebeurtenissen in Afghanistan had de boycot geen enkel effect: de Sovjet-troepen trokken zich pas in 1989 terug uit het land. Het wegblijven van zoveel landen deed wel flink afbreuk aan het imago van de Sovjet-Unie, die met de Spelen juist de superioriteit van het communistische systeem wilde laten zien.

Als vergelding voor de westerse boycot bleven de Sovjet-Unie en de Oostblok-landen, plus een handjevol ‘socialistische broederlanden’ in Afrika, vier jaar later weg toen de Zomerspelen in Los Angeles werden gehouden. Veel plezier hadden de boycottende landen niet van hun afwezigheid. Financieel werd het sportfestijn in Los Angeles een doorslaand succes.

China furieus

China zelf bleef ook enkele keren weg van de Olympische Spelen, uit ongenoegen over de deelname van Taiwan onder de vlag ‘Republiek China’. Dat was tegen het zere been van Peking, dat Taiwan als een opstandige provincie beschouwt. Pas toen het eiland in 1984 onder de naam ‘Chinees Taipei’ ging meedoen, hief China de boycot op.

China reageerde maandag furieus op de aankondiging, ook al gaat het om een beperkte boycot. Het ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van een ‘regelrechte politieke provocatie’ en waarschuwde dat China ‘resolute tegenmaatregelen’ zal nemen als president Biden de maatregel inderdaad afkondigt. Wat die zijn, liet woordvoerder Zhao Lijian in het midden.

Verscheidene andere landen, waaronder Groot-Brittannië, Australië en Canada, overwegen ook officieel weg te blijven. Het Europees Parlement riep de EU-landen afgelopen zomer op de ceremonies ook te boycotten. Als nog meer landen besluiten geen vertegenwoordigers naar de Winterspelen te sturen, is dat pijnlijk voor China. Maar Pekinig heeft het antwoord al klaar staan: de Russische president Vladimir Poetin is uitgenodigd voor de openingsceremonie.

Diplomatieke boycot minder effectief

Daarbij komt dat een diplomatieke boycot minder indruk maakt dan het wegblijven van de atleten. Met zo’n boycot laten de protesterende landen zien dat ze bereid zijn ook zelf een offer te brengen voor hun overtuigingen.

In de praktijk zullen de honderden miljoenen televisiekijkers in de wereld er bovendien nauwelijks iets van merken: de wedstrijden gaan gewoon door. De Chinese leiders zullen ongetwijfeld ook kijken naar ervaringen met de Olympische Spelen in 2008 in Peking. Ook toen gingen er stemmen op de Spelen te mijden, uit protest tegen de behandeling van de Tibetanen. Ten tijde van de spectaculaire sluitingsceremonie in het Vogelnest-stadion, waren die geluiden al lang verstomd.

In de aanloop naar de Olympische Winterspelen in Sotsji (2014) liet de Russische president de voormalige olietycoon Chodorkovski, een politieke vijand, vrij uit het strafkamp. Ook twee leden van de meidenband Pussy Riot die vastzaten, kwamen op vrije voeten.

Dat werd algemeen gezien als een gebaar van Poetin onder druk van de oproepen tot een diplomatieke boycot van het olympische festijn waarin Moskou tientallen miljarden euro’s had gepompt. Verder maakten de westerse protesten weinig indruk. Een paar maanden later liet Poetin zijn troepen Oekraïne binnenvallen om de Krim te bezetten.

Diepe belediging

Peking beschouwt de maatregel als een diepe belediging voor de 1,4 miljard Chinezen. Maar waarschijnlijk zal de Chinese president Xi Jinping het ook zien als een bewijs dat hij van president Biden minder kan verwachten dan hij hoopte, als het gaat om het verbeteren van de dramatisch slechte betrekkingen tussen de twee landen onder president Trump.

Eind vorige maand hielden Biden en Xi Jinping nog een topontmoeting per videoverbinding in een poging te voorkomen dat de onenigheden tussen de twee landen uit de hand lopen. Maar er vielen van beide kanten harde woorden. Biden klaagde over de onderdrukking van de Oeigoeren, Hongkong en China’s dreigende houding tegenover Taiwan. Op zijn beurt waarschuwde Xi de Amerikaanse president zich niet met Taiwan te bemoeien. Dat zou volgens hem ‘spelen met vuur’ zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234