Vrijdag 24/09/2021
Chinese nucleaire sites.

AchtergrondKernwapens

China plaatst nieuwe kernkoppen (of doet toch alsof)

Chinese nucleaire sites.Beeld AP

Op satellietfoto’s zijn ze duidelijk te zien: 230 mogelijke opslagplaatsen voor kernwapens in aanbouw in Chinese woestijnen. Is dat een teken dat China zijn behoudende nucleaire strategie gaat veranderen? Amerikaanse deskundigen breken zich er het hoofd over.

Vanuit de ruimte lijken het net stukjes kauwgom, keurig gerangschikt in geel woestijnzand, maar waarschijnlijk zijn het honderden opslagplaatsen onder opblaasbare koepels, die de bouwactiviteiten afschermen voor nieuwsgierige blikken. In juli ontdekte de Amerikaanse krant The Washington Post er een in de buurt van Yumen, een woestijnstadje in de provincie Gansu.

In een uithoek van Binnen-Mongolië staan ook een tiental opslagplaatsen, en deze week zag Matt Korda, een in kernwapens gespecialiseerde onderzoeker van de Federation of American Scientists, er veertien in de woestijn bij de stad Hami in de West-Chinese provincie Xinjiang. Op basis van satellietfoto’s van de graafactiviteiten schat hij dat er bij Hami 110 opslagplaatsen voor langeafstandsraketten (ICBM’s) met kernkoppen komen.

Grote veranderingen

Als dat inderdaad waar is – de Chinese overheid zwijgt erover, een enkele Chinese staatskrant beweert dat er windmolenparken worden aangelegd – is de bouw van zoveel nucleaire silo’s een teken dat er grote veranderingen in het Chinese kernwapenbeleid aankomen. China heeft immers nog nooit zoveel opslagplaatsen voor kernwapens gebouwd. Volgens Amerikaanse defensiebronnen heeft het land nu slechts twintig van dat soort silo’s. Het zijn niet de geavanceerdste, want ze huisvesten raketten die met vloeibare brandstof worden voortgestuwd. Tanken is zo tijdrovend dat die kernwapens niet snel kunnen worden ingezet.

Dat past bij de behoudende nucleaire strategie van China, dat een wapenwedloop met kernwapens altijd geldverspilling vond. China heeft dus slechts een bescheiden arsenaal van zo’n driehonderd kernkoppen, minder dan een vijfde van de voorraden die de VS en Rusland hebben liggen. China heeft die kernbommen puur ter afschrikking. Sinds de eerste geslaagde kernproef in 1968 hanteert China het principe nooit als eerste kernwapens te gebruiken.

Daarom staan Chinese kernkoppen in vredestijd niet klaar voor actie op raketten gemonteerd. Peking is geen voorstander van de zogenaamde Launch on Warning-houding (LOW), die het mogelijk maakt bij een kernaanval binnen een paar minuten tot nucleaire vergelding over te gaan. Amerikaanse en Russische systemen staan wel op LOW.

Militaire voertuigen met DF-41 intercontinentale ballistische raketten tijdens een parade op het Tiananmenplein in de Chinese hoofdstad Peking. Beeld Reuters
Militaire voertuigen met DF-41 intercontinentale ballistische raketten tijdens een parade op het Tiananmenplein in de Chinese hoofdstad Peking.Beeld Reuters

Internationale ambities

Volgens Korda wil China overstappen op een sneller systeem met vaste brandstof, waar nieuwe silo's voor nodig zijn. Dat is tevens een indicatie dat in Peking de geesten langzaam rijp worden voor de LOW-houding, iets waar Amerikaanse militaire analisten al langer voor waarschuwen.

Het kan ook dat China zijn kernwapenarsenaal daadwerkelijk aan het uitbreiden is, omdat Peking het huidige aantal niet meer vindt passen bij zijn internationale en militaire ambities. Stel dat de nieuwe silo’s allemaal gevuld worden met raketten met één kernkop, dan betekent dat 415 extra kernkoppen. Volgens Korda is dit nog het conservatiefste scenario.

De VS, Rusland en andere kernwapenmogendheden moderniseren hun nucleaire en conventionele wapens. Het Chinese leger, dat nog een achterstand heeft, kan het zich niet permitteren achter te blijven. Daarbij komt dat de spanningen tussen China en de grootste kernmacht ter wereld, de Verenigde Staten, regelmatig tot een kookpunt komen. “Als resultaat daarvan zal een toegenomen risico van een strategische botsing tussen China en de VS onvermijdelijk een gevoel van urgentie bij China teweegbrengen om zijn opbouw van zijn nucleaire afschrikking te intensiveren”, aldus de populistische staatskrant Global Times.

Wellicht staan daarom de silo’s in aanbouw net buiten bereik van Amerikaanse conventionele kruisraketten. In tegenstelling tot het twintigtal oudere silo’s, die gemakkelijk uit te schakelen zijn.

Verstoppertje spelen

Vredelievender verklaringen voor de mysterieuze silo's zijn er ook. Bijvoorbeeld verstoppertje spelen met kernkoppen: dan breidt China zijn arsenaal juist niet uit, maar brengt de bestaande voorraad kernwapens steeds in andere silo's onder. De silo's die leegstaan, wekken de indruk dat China een grotere hoeveelheid kernwapens bezit dan het land in werkelijkheid heeft.

Dat zou Peking niet slecht uitkomen in het licht van Amerikaanse druk op China mee te doen aan internationale afspraken tussen de VS en Rusland om het aantal kernwapens te verminderen. Peking wijst dat met een beroep op zijn kleine kernwapenvoorraad af. Maar mocht het ooit zover komen, dan kan China in die onderhandelingen met honderden nieuwe silo's mooi doen alsof het zijn arsenaal fors heeft uitgebreid, en vervolgens beloven het aantal niet-bestaande kernkoppen te verkleinen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234