Maandag 18/10/2021

China

China grijpt zijn kans na zege Trump

De Chinese president Xi (links) en de Amerikaanse president Obama (rechts) op de APEC-top in Lima.  Beeld AP
De Chinese president Xi (links) en de Amerikaanse president Obama (rechts) op de APEC-top in Lima.Beeld AP

China wil met eigen handelsakkoorden gebruik maken van het machtsvacuüm dat aankomend president Trump op handelsgebied in Azië heeft gecreëerd. Diens diepe afkeer van het vrijhandelsverdrag TPP heeft tot onzekerheid bij handelspartners geleid. De Chinese president Xi nodigde zoveel mogelijk landen uit mee te doen met twee door China gepromote handelsverdragen.

"China zal de deur naar de buitenwereld niet sluiten, maar juist verder openzetten", zei Xi op een Apec-top van regeringleiders in Peru, waarbij ook Obama aanwezig was. Apec is een samenwerkingsverband van bij het Pacifische gebied betrokken landen.

Voor de Amerikaanse president, die zijn laatste internationale top bijwoonde, moet het een hard gelag zijn geweest dat het initiatief weer bij China is terecht gekomen. Begin dit jaar dacht hij met de ondertekening van TPP een goede slag in de strijd om invloed in Azië te hebben geslagen. Bij dat verdrag, waar vijf jaar over was onderhandeld, was China geen partij.

'Verschrikkelijke deal'

Maar het ging mis tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne, waarin zowel Clinton als Trump afstand van TPP namen. De laatste noemde het zelfs een "verschrikkelijke deal" en "verkrachting" van Amerikaanse belangen, omdat er Amerikaanse banen door verloren zouden gaan. Sinds Trumps verkiezing verkeren de elf andere ondertekenaars, waaronder Japan en Nieuw-Zeeland, in grote onzekerheid.

China denkt daarvan te kunnen profiteren. Op de Apec-top waaraan 21 landen meededen, benadrukte Xi het verschil tussen de Chinese en Amerikaanse benadering: "Gesloten en exclusieve afspraken zijn niet de juiste keuze". Ook de VS mogen zich dus wat hem betreft aansluiten bij zijn initiatieven, de FTAAP (21 landen) en de RCEP (16 landen).

Peking mikt daarmee op een omkering van de rollen, waarbij China de leidende rol in de wereld gaat spelen. Dat beeld begint ook te ontstaan op klimaatvlak, waar scepticus Trump heeft aangegeven onder het akkoord van Parijs uit te willen. Peking benutte prompt de buitenkans om de VS onder druk te zetten en ten overstaan van de internationale gemeenschap te eisen dat de VS zich aan de gemaakte afspraken houden.

Niet treuzelen

Op handelsgebied kan de Amerikaanse regering niet treuzelen met zijn positiebepaling, zo maakte de Nieuw-Zeelandse premier John Key op de Apec-top duidelijk. "Dat moet Washington beseffen. De reden dat Obama TPP wilde was het tonen van leiderschap in de Aziatische regio. Wij willen de VS graag in de regio hebben. Maar als ze niet thuis geven dan moet dat vacuüm worden opgevuld. China zal dat gaan doen."

Voor China geldt ook een economisch motief - het land was zeer gebaat bij de mondialisering van de afgelopen decennia. "China wil volledig meedoen aan de mondialisering", onderstreepte Xi dan ook. Het mogelijk stokken van vrijhandel door opvlammend protectionisme komt hem zeer ongelegen op een moment dat de Chinese economische groei flink onder druk staat.

Korreltje zout

Bij wijze van geste zei Xi dat zijn land aan buitenlandse investeerders meer ruimte wil bieden om het mondialiseringsproces te stutten. Westerse landen klagen al lang over het gesloten karakter van de Chinese economie. Dat wordt in toenemende mate als onevenwichtig gevoeld, nu Chinese bedrijven in de VS en Europa de ene na de andere overname doen. Xi's toezegging over meer openheid moet wel met een korreltje zout worden genomen - die werd al vaker gedaan door China zonder dat er in de praktijk iets veranderde. De machtige staatsondernemingen van het land verzetten zich tegen meer buitenlandse concurrentie.

Xi sprak de verwachting uit dat over het handelsverdrag RCEP snel overeenstemming zou kunnen worden bereikt. Gastland Peru, dat TPP heeft ondertekend, toonde interesse om mee te gaan doen met de zestien landen die nu al meedoen. Verwacht wordt wel dat het nog jaren duurt voordat het feitelijk van kracht wordt. Xi poogde nog meer momentum in Chinees voordeel te creëren door alle Latijns-Amerikaanse landen uit te nodigen voor zijn 'One Belt, One Road'- initiatief. Dat was aanvankelijk vooral bedoeld voor 'nieuwe Zijderoutes' tussen China en Europa, maar breidt zich steeds verder uit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234