Donderdag 18/08/2022

China furieus over uitspraken Taiwanese president

'Taiwan', zo meent China, 'is een rampzalig pad ingeslagen.' Peking is furieus over president Chens uitspraken van zaterdag. Tijdens een teleconferentie zei de man dat bij referendum over Taiwans soevereiniteit moet worden beslist en dat er 'een land is aan beide zijden van de Zee-engte van Taiwan'. Met andere woorden: Taiwan is geen Chinese provincie. Tot een volksraadpleging zal het evenwel niet zo makkelijk komen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Taiwans 23 miljoen inwoners wonen in een vreemd soort natie. Een die eigenlijk niet bestaat; Taiwan is geen VN-lid, wordt door erg weinig landen diplomatiek erkend en heeft zelfs de grootste moeite om tot clubs als de Wereldgezondheidsorganisatie te worden toegelaten. China, dat het eiland beschouwt als een van zijn verloren (en dus per se te recupereren) zonen, wil immers van geen aparte internationale vertegenwoordiging horen en straft prompt al wie daar anders over zou durven te denken. Toch is Taiwan een zeer welvarende, democratische en vooral de facto bestaande natie. Opiniepeilingen wijzen uit dat het gros van de Taiwanezen weinig voor heraansluiting met China voelt. Maar de vrees dat een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring een Chinese militaire reactie zou uitlokken, zorgt ervoor dat de meerderheid van de bevolking de huidige status-quo wil handhaven.

Ondertussen blijft het soevereiniteitsprobleem evenwel onopgelost. De voorbije weken en maanden deed president Chen Shui-bian, die tevens voorzitter is van de pro-onafhankelijkheidspartij DPP, verschillende voorstellen om de dialoog met China weer vlot te krijgen. Peking reageerde nauwelijks of negatief, wat Chen dan weer de uitspraak ontlokte dat "Taiwan zijn eigen weg zal gaan". Die frase dateert van 21 juli, de dag ook waarop Chen DPP-voorzitter werd, en China liet weten dat het eiland Nauru voortaan met Peking diplomatieke relaties onderhield en dus niet langer met Taipei.

Afgelopen zaterdag ging het helemaal mis. Tijdens een teleconferentie van de Wereldfederatie van Taiwanese Verenigingen zei de president dat over de soevereiniteit van Taiwan uiteindelijk bij referendum zou moeten worden beslist en dat het daarom een wenselijk was dat de nodige wetgeving werd voorbereid om zulks ook mogelijk te maken. Tegelijk stelde de Taiwanese president dat er "een land is aan elke kant van de Zee-engte van Taiwan". Taiwan is dus een land, geen Chinese provincie.

Voor Peking was het hek meteen van de dam en enige orakels over nakende rampspoed zorgden prompt voor een dip op de Taiwanese beurs, die 6 procent zakte, naar haar laagste punt in acht maanden tijd. De verklaring daarvoor is simpel: China is Taiwans belangrijkste afzetgebied en productiebasis. Twee: China's leiders schrikken er niet voor terug om politieke beslissingen economisch te bestraffen.

Tegelijk kun je argumenteren, zoals de DPP gisteren ook deed, dat Chen niets nieuws zegt. Taiwan is een land en zijn voorganger Lee Teng-hui had het toch ook al over 'speciale staat-tot-staat'-relaties? Die uitspraak, uit 1999, maakte evenwel dat Lee persona non grata werd voor Peking en het overleg tussen beide naties werd bevroren.

Chens uitspraken zaterdag waren de moedigste sinds zijn aantreden nu meer dan twee jaar geleden. Maar ze betekenen niet dat er nu meteen ook een referendum komt. De kans daarop is zelfs behoorlijk gering. De Taiwanese grondwet zou daarvoor moeten worden aangepast, wat alleen kan als 169 van de 235 leden van de Wetgevende Yuan (het parlement) aanwezig zijn op een dergelijke stemming. Drie kwart daarvan of 127 volksvertegenwoordigers zouden hun goedkeuring moeten geven voor het bijeenkomen van de Constituante. De DPP is wel de grootste partij in de Wetgevende Yuan, maar controleert slechts 114 zetels. Dat zijn er dus 13 te weinig. Nog gesteld dat dat alles toch zou lukken, dan kan die Constituante ten vroegste zes maanden later aan de slag.

Waarom had Chen het er dan over? Uit vooruitziendheid, zeggen zijn aanhangers. Ooit moet de knoop toch worden doorgehakt en dan is een referendum de meest democratische oplossing. Er zijn evenwel nog andere redenen voor de timing. In het najaar wordt in China een belangrijk Volkscongres gehouden, waar de nieuwe generatie leiders aantreedt. Daarover wordt momenteel in Beidaihe overlegd. Honderd generaals schreven een brief waarin ze aandringen op een hardere houding tegenover Taiwan.

Een ander element is het feit dat de Bush-regering erg pro Taiwan is, en zelfs nieuwe wapenleveringen goedkeurde. Chen gelooft dus dat het tijd werd voor een signaal naar Peking, met Washington als steun en toeverlaat.

President Chen: 'Er is een land aan elke kant van de Zee-engte van Taiwan'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234