Zaterdag 16/10/2021

China draait warm voor Peking 2008 in eigen Nationale Spelen

De target is het simpelste cijfer: ��n. E�n in het aantal medailles, ��n in het goud, ��n in alles. Hoeveel medailles speelt geen rol, als Amerika maar wordt gekloptKajakcoach Capousek: 'Van trainingsleer kennen ze niks. Ze laten de vreselijkste programma's los op hun atleten en dan zijn ze verwonderd dat ze geblesseerd zijn'Oververhitting, een kenmerk van de boomende Chinese economie, is al twintig jaar het probleem van de Chinese topsport

Zhong guo, di yi*

Marco Polo ging voor zijde en porselein, maar tegenwoordig moet je ook voor topsport in China zijn. In het slotweekend van de vierjaarlijkse Nationale Spelen van de Volksrepubliek China ging de strijd op leven en dood tussen de provincies onverminderd verder. Met Peking 2008 in de nabije toekomst was dit de laatste grote troepenschouw op Chinees grondgebied. De Morgen was één van de zestien buitenlandse media en bericht vanuit Nanjing over grootheidswaanzin en sportieve corruptie, maar ook over sport en die ene grote Chinese ambitie: de Amerikanen op hun donder geven. Hans Vandeweghe

De eerste dag in Nanjing ging voorbij met het geven van interviews. Televisiezenders, magazines, kranten, allen wilden ze een gesprekje en zo mogelijk ook een beeld van de langste wai guo ren (buitenlander) die de weg naar Nanjing had gevonden. De meest assertieve verslaggever, die vijf jaar in Duitsland voor het persagentschap Xinhua had gewerkt, ging als volgt te werk.

- Mister Hans, waarom komt u naar (het is de hele naam of niks) de tiende Nationale Spelen van de Volksrepubliek China?

'Omdat China op het punt staat het belangrijkste sportland in de wereld te worden.'

- Ja, maar dit zijn de tiende Nationale Spelen van de Volksrepubliek China, niet bepaald een internationale competitie.

'U bedoelt dat het een interne zaak is, hoe jullie onder elkaar sporten? Dat vind ik niet.'

- Misschien wel. Alles is hier in het Chinees en u spreekt of leest onze taal toch niet?

'Euh, neen, er wordt wel aan gewerkt. Maar hier staan 32 olympische kampioenen aan de start, mag het dan even dat we die komen bekijken, zeker als ze de rest van het jaar onzichtbaar waren?'

- Natuurlijk, wij heten u hartelijk welkom.

Gevolgd door een brede grijns, al kan die bij Chinezen ook ergernis en schaamte verbergen.

Nanjing - letterlijk 'zuidelijke hoofdstad', in tegenstelling tot de noordelijke hoofdstad Peking en het politiek epicentrum van China tot 1949 - ligt op drie uur sporen ten noorden van Sjanghai en was al in 1959 het toneel voor de eerste Nationale Spelen. Dit zijn de tiende, jubileumspelen dus. Tussenin zijn er een paar verloren gegaan. Dat is de de schuld van de Culturele Revolutie van Mao, die tijdelijk andere prioriteiten dan sport stelde. Sinds de terugkeer van rood China op het internationale sporttoneel ter gelegenheid van de Olympische Spelen van Los Angeles in 1984, toen in de eerste plaats om de boycottende Russen te pesten, zijn de Nationale Spelen in hun praal en pracht hersteld. Het belang? Niet te schatten. Groter dan de Olympische Spelen, weten kenners van de Chinese sport. Met uitzondering van die ene editie over drie jaar in Peking uiteraard. Na de zomer van 2008 en die zestien dagen van olympische glorie is het de bedoeling dat de wereld de Chinese hymne uit het hoofd kan neuriën. De target is het simpelste van alle cijfers: één. Eén in het aantal medailles, één in het goud, één in alles. Hoeveel medailles en hoeveel keer goud speelt geen rol, als Amerika maar wordt geklopt.

In Nanjing op de Nationale Spelen, met nog tweeëneenhalf jaar te gaan voor de China Olympics als laatste interne troepenschouw, vierde provincialisme de voorbije twee weken nog hoogtij. Geen nationalisme, geen nationale volksliederen, zelfs niet bij de medaille-uitreikingen. Geen koren van 'China, China, China' of 'zhong guo, zhong guo'. De Nationale Spelen - 357 medaillecompetities tegenover 301 op de Olympische Spelen - zijn in de eerste plaats een feest van ingehouden nationale trots, beleefd vanuit een regionale reflex. China is in Nanjing alleen te zien op de trainingspakken van de internationals, die hun selectie fier dragen, en op de kleurrijke affiches van het evenement. De Nationale Spelen, dat is Sjanghai tegen de lange zuiderlingen van Guangdong, of de buren van Jiangsi (de provincie van Nanjing) of de boeren uit Yunnan. 23 provincies, vijf autonome regio's, vier regeringssteden, twee bijzondere gebieden, en een tiental teams van grote industrieën of vakgebieden. De Nationale Spelen, dat is geld tegen geld, veel geld. "Voor elk yuan die de nationale regering in de sport stopt, geeft de provincie er elf", weet professor Miao Jia, een Chinese die in Duitsland doctoreerde. "Atleten die prijzen winnen, worden door hun provincies en hun steden in samenwerking met de plaatselijke bedrijven in de watten gelegd. Hun status is nationaal, maar hun rijkdom vaak provinciaal."

Dat de lokale overheden van Nanjing en de provincie Jangsi hun best hebben gedaan, is een behoorlijk understatement. Bij het ter perse gaan leidden ze in de medaillestand voor Guangdong en het PLA, het Rode Leger, maar hoe dat handig wordt geregeld, leest u verder. De gastheer is het toegestaan om er alles aan te doen om niet af te gaan. Geen gezichtsverlies lijden in de sportieve arena, maar ook niet ernaast, daar komt het bij de Chinezen op aan. Daarom hebben ze ten zuiden van de stad met 6,5 miljoen inwoners in de bocht de machtige Yangtse (plaatselijke naam voor de Lange Rivier) een heel nieuw stadsdeel gepland. In geen drie jaar verrees 20 vierkante kilometer stad: hoogbouw met daartussen brede lanen en er middenin, het kloppend hart van deze Spelen: het Nanjing Olympic Sports Center. Olympic, een beschermd merk? Jawel, zoals ze alles onbeschaamd kopiëren, vegen ook daar de Chinezen hun voeten aan. Overal, ook op de mooie nieuwe tafeltennishal in Wuxi, hebben ze de olympische ringen gehangen. We zijn op weg naar de Spelen van 2008 in Peking, de China Olympics, en dat mag elke Chinees weten.

In Nanjing staat sedert dit jaar een fabelachtig complex, de mooiste denkbare sportarchitectuur op een paar vierkante kilometer bij elkaar gebracht. Een stadion voor 60.000 man in de vorm van een schelp, een natatorium in de vorm van een vis, een tenniscentrum met een centre court in de vorm van een halve tennisbal en een prachtig sportwetenschappelijk instituut dat het perscentrum herbergde. Geen klassieke Chinese kitsch met rode lampionnetjes en schreeuwerige billboards, maar prachtige moderne lijnen, mooi aangekleed en uitgelicht, overwegend rood uiteraard.

"Hoevéél heeft dit gekost?" De Canadese gymleraar van een plaatselijke middelbare school die we in de ook al gloednieuwe prachtige metro op weg naar het zwemmen tegen het lijf lopen, krijgt er de tranen van in de ogen. "700 miljoen dollar? Crazy. 's Winters worden de scholen hier niet verwarmd, ik heb geen turnzaal, mijn volleyballen zijn van het goedkoopste plastic en dan durven ze dit hier bouwen. Nanjing heeft geen beetje sporttraditie en geen enkel sportteam dat zo'n complex nodig heeft."

China heeft wel een sportmodel. Met zijn pro's en contra's. Officieel doet één op de drie Chinezen aan sport. Maar ook wie wel eens zwemt of 's ochtends in het parkje om de hoek aan tai chi doet of een bordspelletje speelt, wordt meegeteld. In de praktijk is sport voor de happy few. China's model gaat uit van een strenge detectie en selectie. Elk kind moet naar school en elk kind wordt getest. Meerdere malen. Talenten worden eruit gepikt, ouders worden bezocht en gemeld hoe bijzonder hun kind wel niet is, en het talentje krijgt een plekje op een sportschool. Wie geen sporttalent heeft, moet maar wat anders studeren.

Het is traditioneel een model met een groot verloop. Chinese tafeltennisspelers, zo merkte Jean-Michel Saive al snel, gingen hooguit één olympische cyclus mee. Daarna kwamen anderen. Oververhitting, een kenmerk van de boomende Chinese economie, is al twintig jaar het probleem van de Chinese topsport. Maar sinds het nieuwe sportactieplan van 1999, toen de Nationale Sportcommissie werd vervangen door een Nationale Sportadministratie (onder toezicht van de vice-premier) als hoogste autoriteit, hebben de Chinezen de lat hoger gelegd. In Sydney lag de gemiddelde leeftijd van de Chinese ploeg op 29,3 jaar. Een jaar later kregen ze de Spelen toegewezen. In Athene was die leeftijd gezakt naar 23,3 jaar.

De brandende ambitie de Amerikanen te kloppen kon alleen worden gerealiseerd door een zorgvuldiger beheer van het beschikbare toptalent, zelfs in een land als China een schaars goed. De Duitse Tsjech Josef Capousek was tot na Athene bondscoach van de Duitse ploeg en ging daarna voor de Chinezen werken. In Athene wonnen twee Chinezen goud in de C2. Wat een raar gezicht, twee Aziaten die op één knie in een Indiaanse boot alle Europese blanken en een handvol Canadezen het nakijken gaven. Het systeem had gewerkt. Nog nooit hadden de Chinezen aan kano deelgenomen op de Spelen en ze wonnen meteen goud. "Vroeger hadden ze die kapot getraind en gewacht op nieuw talent, dat altijd komt in een land van 1,5 miljard inwoners. Maar ze vroegen mij om voor hun talent te zorgen. Mijn ploeg heeft met Athene al een Olympische Spelen achter de kiezen en zal nog sterker zijn. Gelukkig kan ik nu bijna drie jaar normaal werken tot Peking, want dit zijn de laatste Nationale Spelen. Wat hier allemaal gebeurt, daar snap ik niets van."

Alleen Chinezen hebben blijkbaar door dat op de Nationale Spelen hogere belangen spelen. Corruptie gaat een beetje ver, met het begrip 'arrangeren' hebben ze minder moeite. "This is China", begint een collega en komt dan niet meer uit zijn woorden. "Ik zal het niet uitleggen, want u snapt het niet."

Het begon al voor de officiële opening met de levenslange verbanning uit de sporthal van drie scheidsrechters bij het worstelen. Voor het voetbaltoernooi werden speciale reglementen uitgevonden: gelijkspel verboden. Overspelen en desnoods strafschoppen moeten een winnaar opleveren. In het verleden werd te veel geregeld en eindigden in sommige poules alle wedstrijden op 0-0. Teams die gelijk eindigen worden nu gerankt door lottrekking.

Op dag twee van de Nationale Spelen ging het goed fout toen de onklopbaar gewaande judokolos Sun Fuming (goud in Sydney en brons in Athene) verloor van haar provincievriendin Yan Sirui, die evenwel uitkomt voor het Rode Leger. De ippon kwam er nadat Mevrouw Sun na een teken van de coach op haar rug ging liggen. Een commissie bekeek de beelden en oordeelde: gearrangeerd, dus herdoen. Twee dagen later vochten de twee opnieuw en Sun verloor ook deze keer. "Ik ben oud en ik was moe." Dat is Chinees voor: fuck you, als ik wil verliezen van mijn vriendin, dan verlies ik.

In taekwondo werd het helemaal gortig. Omdat een beetje vechten levensgevaarlijk is voor wie besluit zich te laten verliezen, werd in 34 van de 184 wedstrijden door één van de partijen forfait gegeven. De laatste finale-avond gingen vijf van de zes finales niet door. Officieel wegens blessures uiteraard. Ook die zijn deel van de Chinese sport (zie verder) maar dit was corruptie.

Liu Peng, hoofd van de Nationale Sportadministratie, wees het puntensysteem aan als grote boosdoener. Op de Nationale Spelen worden ook gedeelde medailles weggegeven. In het geval van het judo was de medaille van Yan voor de helft op het conto van het leger en voor de helft op het conto van de provincie. Nog belangrijker is de status die Yan krijgt bij haar werkgever, waardoor de provincie haar geen salaris meer moet uitbetalen. Vandaar het marsbevel van de Liaoning-coach aan zijn twee atletes.

Van alle kanten kwam kritiek op het corrupte karakter van de Chinese sport, die in het algemeen gebukt gaat onder gearrangeerde uitslagen. Een professor sociologie aan de universiteit van Nanjing pleitte in de plaatselijke krant om de Nationale Spelen weer naar Peking te sturen. "We mogen wel een spelletje verliezen, maar niet onze geloofwaardigheid, want dan hebben we een nationaal probleem."

China haalde in Athene vorig jaar met zijn fel verjongde team toch drie medailles meer dan in Sydney, maar scoorde op 62 medailles (derde in de totaalstand) een fabuleuze 32 keer goud, nog nooit vertoond op de Olympische Spelen, waar één op de drie goud de regel is. Alleen de Amerikanen wonnen meer goud. Ze maken er geen geheim van dat het over tweeëneenhalf jaar een tweestrijd wordt tussen de grootmachten, met de atleten van 200 andere olympische comités in een bijrol.

110 medailles, dat is het doel voor Peking 2008. "Ik dacht dat ze verder stonden", zucht kajakcoach Capousek. "Van trainingsleer kennen ze niets. Ze laten de vreselijkste programma's los op hun atleten en dan zijn ze verwonderd dat ze geblesseerd zijn. Alleen zijn ze met zoveel dat er altijd wel een paar de competitie halen en die zijn dan wonderbaarlijk sterk. Maar zo klop je de Amerikanen niet."

Op de eerste avond van de Nationale Spelen werd aan de medische faculteit van Nanjing in een joint venture met Duitsers een revalidatiecentrum voor topsporters ingewijd. Het tweede in heel China. "Geblesseerd in China betekent een lange lijdensweg", getuigde een geblesseerde kogelstoter. Overbelasting is één van de kernbegrippen in de Chinese training. Voor de coach en bij uitbreiding voor de provincies en het land gaan ze door de muur. Wat te denken van Sun Yingjie, die afgelopen zondag in Peking voor de derde keer op rij de marathon won (en de Nationale Spelen-titel daaraan verbonden), vervolgens werd overgevlogen en dinsdag tweede werd op de 10.000 meter na olympisch kampioene Xing Huina.

Wie Chinese sport zegt, denkt aan doping. In 1993 en in 1998 werden hele Chinese teams betrapt met doping in lichaam of bagage. Dat zou verleden tijd zijn, willen de Chinese officials de hele wereld laten geloven. De Amerikaanse zwem- en atletiekcoaches zijn daar niet zo zeker van. Zij verwonderden er zich over dat op de recente zwem- en atletiekwereldkampioenschappen de Chinezen respectievelijk vijf en één medaille en geen enkele keer goud wonnen. "We doen ons best", aldus een woordvoerder van het Chinees dopingagentschap. "We hebben in 2005 al 26 atleten betrapt." Daaronder de helft gewichtheffers (twaalf van de dertien wereldrecords op de nationale spelen kwamen op rekening van deze sport). Geconfronteerd met de vergelijking dat China in heel 2004 negentien atleten betrapte, minder dan Vlaanderen in één kwartaal, trekt hij grote ogen, maar vond alsnog een uitweg. "En weet u ook hoeveel de USA er heeft gecontroleerd en bestraft?"

*China, nummer één

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234