Maandag 29/11/2021

Wetenschap

Chimpansees slaan met opzet drones uit de lucht

null Beeld Screenshot Burgers' Zoo
Beeld Screenshot Burgers' Zoo

Dat chimpansees takken en stokken gebruiken als gereedschap of wapen, kunnen bezoekers van dierentuinen regelmatig met eigen ogen zien. Een filmpje, gemaakt in Burgers' Zoo in het Nederlandse Arnhem, toont aan dat ze dit niet louter als reflex, maar ook met voorbedachten rade zouden kunnen doen. Dat concluderen wetenschappers na bestudering van die beelden.

Met de opnamen, die al eerder circuleerden op internet, is vastgelegd hoe een chimpansee met een tak een drone uit de lucht slaat. Volgens de onderzoekers was er sprake van een opzettelijke actie, waar voorbereiding aan voorafging. Na een eerste vlucht van een drone boven een groep chimpansees pakten enkele dieren een tak, die ze meenamen terwijl ze omhoog klommen in de bomen. Bij een tweede dronevlucht haalde een vrouwtje uit en sloeg raak: het apparaat tuimelde naar beneden.

Volgens Jan van Hooff, emeritus hoogleraar gedragsbiologie en eerste auteur van een online-artikel in Primates, heeft het aanvallende vrouwtje - Tushi - een grijns op haar gezicht precies op het moment dat ze met haar tak naar de vliegende camera slaat. Haar gelaat geeft blijk van "verbeten vastberadenheid" en haar tanden zijn ontbloot, maar ze vertoont geen tekenen van angst die zouden duiden op een afweerreflex, zegt Van Hooff. Terwijl Tushi naar de drone slaat, kijken de andere chimpansees rustig toe. "Er is geen paniek in de tent." Hij voegt eraan toe dat een reflexmatige verdediging niet geheel kan worden uitgesloten, maar die acht hij niet waarschijnlijk.

null Beeld Screenshot Burgers' Zoo
Beeld Screenshot Burgers' Zoo

Gedrag plannen

Van Hooff wijst erop dat bij experimenten in laboratoria al eerder is aangetoond dat chimpansees planmatig gebruikmaken van hulpmiddelen. Het bijzondere van het filmpje is volgens hem dat dit hier spontaan gebeurt met een voorwerp dat nieuw is voor de chimpansees. "De motivatie van de dieren is niet te achterhalen, maar het optreden lijkt vooral een exploratief karakter te hebben. De dieren nemen de takken mee, kennelijk omdat die van pas kunnen komen bij hun verkenning."

Liesbeth Sterck, hoogleraar ecologie van gedrag aan de Universiteit Utrecht, zegt dat het filmpje lijkt te bevestigen dat chimpansees in staat zijn tot het plannen van gedrag. Ze wijst, net als de auteurs van het artikel, op de beperking van de bevinding: het voorval gebeurde spontaan, de waarneming is niet gedaan in een experimentele setting.

null Beeld Screenshot Burgers' Zoo
Beeld Screenshot Burgers' Zoo
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234