Dinsdag 22/09/2020

Chili

Chileense jongeren nemen geen genoegen met concessies: ‘We gaan door zolang als het nodig is’

Protest in de Chileense hoofdstad Santiago.Beeld Photo News

De confrontaties met de politie worden steeds harder, maar de demonstrerende jongeren in Chili geven niet op. Voor hen staat hun toekomst op het spel.

De man van het boekenstalletje is totaal verrast. Hij heeft op het tafeltje buiten net een tweedehands exemplaar van een bundel met de titel Burgerlijke ongehoorzaamheid netjes recht gelegd als een groep jongeren door zijn steegje in het centrum komt rennen. Demonstranten? Hier ook al?

Jazeker, ook hier. Hij kijkt om zich heen. De menigte die zich uit de voeten maakt voor traangasgranaten van de politie bestaat vrijwel helemaal uit mensen jonger dan dertig jaar. Ze zijn de Latijns-Amerikaanse variant van de Born Free-generatie in Zuid-Afrika. Geboren in vrijheid, na de dictatuur van Pinochet.

Maar het enthousiasme en de felheid waarmee de jongeren voor de zoveelste dag demonstreren in de Chileense hoofdstad Santiago doet bijna vermoeden dat ze niet het gevoel hebben in een heuse democratie te leven. De teksten die ze op kartonnen borden met zich meedragen, versterken dat idee. Of de spreuken die ze op muren kalken, als trotse erfgenamen van beroemde Chileense dichters.

Prefiero morir a perder la vida” staat ergens geschreven: ik sterf nog liever dan het leven te verliezen. Niet minder dan hun hele toekomst lijkt hier op het steeds harder gespeelde spel te staan. Ze willen het aftreden van president Sebastián Piñera. Ze eisen dat alle volksvertegenwoordigers plaatsmaken voor een nieuwe grondwetgevende vergadering. 

O ja, ook dit hebben ze meegekregen van de protesten van de vorige generatie: ‘Un pueblo unido, jamás será vencido’ – een verenigd volk zal nooit overwonnen worden.

Historische tijden

De demonstratie van dinsdag, die tegen het einde van de middag goed op gang komt, trekt opnieuw vele tienduizenden, wellicht honderdduizenden mensen. Dit keer probeert de harde kern te protesteren bij La Moneda, het presidentiële paleis. Maar pantserwagens, sommige uitgerust met waterkanonnen, en politieagenten die van behoorlijk dichtbij traangasgranaten afvuren, maken dat de menigte niet dicht in de buurt van het paleis komt.

Het zijn historische tijden, daarover lijkt vrijwel iedere Chileen het eens te zijn. Dat de volksprotesten ver weg in Libanon tot het aftreden van de premier hebben geleid, is in Santiago nauwelijks bekend. 

Hier maakt een vrouw zich nu vooral zorgen over haar dochtertje, die ineens het woord ‘uitgaansverbod’ ging gebruiken. Een andere ouder schreeuwt om water als zijn zuigeling traangas in de ogen heeft gekregen.

Dat de protesten allang niet meer rustig verlopen, lijkt deze dinsdag iedere demonstrant in te calculeren. Tot nu toe zijn bij de demonstraties zeker twintig doden en honderden gewonden gevallen. Ook vandaag is het al snel druk bij een geïmproviseerde tent van het Chileense Rode Kruis. Een ambulance wringt zich tussen de mensen op straat door. Links knalt het, rechts klinkt angstig geschreeuw. Alleen een huisschilder maakt, heel stoïcijns, dat ene hoekje nog even netjes af.

Een man toont een wonde door geweerkogels van de politie.Beeld Photo News

Van interviews komt het even niet. Ook onderling zijn de jongeren weinig met elkaar in gesprek. Het is zaak voortdurend alert te blijven, meteen in beweging te kunnen komen en steeds uit te kijken naar de hoek waarvandaan een nieuwe flard traangas hen tegemoet kan waaien. 

Alleen op een groot plein, bij het standbeeld van een uit de gratie geraakte held op een paard, is er tijd om met veel verschillende vlaggen te zwaaien en een lekke groene bal hoog in de lucht te houden.

Sociale hervormingen

Ondertussen blijft het voor de demonstranten gissen naar de reactie van de politieke autoriteiten op de aanhoudende protesten. President Piñera gaf de afgelopen dagen te kennen dat hij zich toch kan vinden in de vele zorgen die zijn burgers hebben. Hij kondigde een programma van ‘sociale hervormingen’ aan en ontsloeg een aantal van zijn ministers. 

Maar om nu meteen ook maar de liberale markteconomie helemaal af te schaffen, zoals enkele radicale groepen willen, daar heeft hij geen oren naar. De meeste Chilenen trouwens evenmin.

Het gaat niet om ‘kapitalisme ja dan nee’, zegt een demonstrant, “maar om de corruptie die bij dat kapitalisme in Chili ongebreideld is gebleken”. Het sociaal-politieke systeem moet transparanter; de vaak enorme sociaal-economische ongelijkheid doet steeds meer burgers het geloof in hun democratie verliezen.

Maar dat de regering vaak zo hard tegen de betogers optreedt, geeft volgens diezelfde betogers aan dat de politieke leiders de bevolking niet echt tegemoet willen komen. “Dan zal het protest op zeker moment doven”, zegt een andere demonstrant, “en zal blijken dat er nog steeds niets veranderd is.”

Die laatste gedachte kan voorbarig zijn. Los van wat ‘de straat’ in Chili allemaal losmaakt, en heus niet alleen in de hoofdstad, beseffen veel mensen dat echte oplossingen pas na overleg tot stand kunnen komen. Onbekend is of dat overleg achter de schermen en achter de traangasgranaatwolken aan de gang is.

Klimaatconferentie

In het centrum van Santiago is dat dinsdagavond zeker niet het geval. De sfeer wordt steeds grimmiger en de overheersende kleur van de kleding van demonstranten steeds anarchistisch-zwarter naarmate de duisternis de straten in bezit neemt. 

Na acht uur ’s avonds lijken de knallen steeds meer op echte geweerschoten.

Natuurlijk wist zij woensdagochtend het nieuws als een van de eersten. Paula, de vrouw in de kleine krantenkiosk aan de rand van het trottoir, tikt tegen haar mobieltje. “Hiermee volg ik de hele dag wat er gebeurt. En ’s avonds bekijk ik het terug op televisie. Met de kranten die ik hier verkoop, kan ik het nog eens rustig nalezen.”

Was zij verrast dat haar regering besloot twee grote internationale conferenties, de Aziatisch-Pacifische top en de klimaatconferentie, af te gelasten? “Helemaal niet”, zegt Paula. “De gasten die zouden komen, zouden misschien niet veilig zijn. Maar wat ik nog belangrijker vind: het vele geld dat de regering hiervoor zou uitgeven, kan ze beter aan de eigen bevolking besteden.”

Dat president Piñera en zijn ministers zich zullen schamen voor de nationale en internationale vernedering die de afgelastingen met zich brengen, vindt Paula juist een goede zaak. “Ze moeten zich nog veel dieper schamen. Nu hopen ze misschien dat zij bij ons weer in een goed blaadje kunnen komen. Maar niets ervan. Wij gaan door met de protesten. Morgen ook. Overmorgen ook. Net zolang als het nodig is.”

Beeld Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234