Zondag 17/01/2021

Charles Michel maakt entree op hoogste Europese politieke niveau

Charles Michel arriveert voor zijn allereerste Europese Raad.Beeld BELGA

Premier Charles Michel neemt donderdag en vrijdag deel aan zijn allereerste Europese Raad, de vergadering van de 28 staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie. Het wordt meteen een belangrijke Europese top voor de 38-jarige liberaal, want hij moet mee vorm geven aan een ambitieus akkoord dat de klimaat- en energiedoelstellingen voor de periode 2020-2030 vastlegt.

Op de tafel van de Europese top ligt een pakket maatregelen klaar die de opvolging moet verzekeren van de bekende 20-20-20-doelstellingen: twintig procent minder CO2-uitstoot, twintig procent hernieuwbare energie in de totale consumptie en twintig procent energiebesparing, dat alles tegen 2020. Nu is er een voorstel om de CO2-uitstoot in Europa tegen 2030 met 40 procent te verminderen (ook hier in vergelijking met 1990), een doelstelling die politiek bindend zou worden gemaakt en vertaald moet worden in nationale targets.

Het aandeel hernieuwbare energie in de Europese consumptie zou opgetrokken worden tot 27 procent, een afspraak die enkel op EU-niveau verankerd wordt. Er zou ook afgesproken worden "minstens" 27 procent minder energie te verbruiken - ook al stelde de Europese Commissie voor deze energie-efficiëntiedoelstelling op te trekken tot de symbolische grens van 30 procent. Deze doelstelling zou bovendien slechts indicatief gemaakt worden.

Over de cijfers kunnen de leiders op deze top ongetwijfeld een akkoord bereiken. De manier waarop elk land zijn steentje zal moeten bijdragen aan het behalen van de doelstellingen is een ander paar mouwen. Zo wil België niet dat de reductie van de uitstoot van broeikasgassen alleen op basis van het criterium bbp/capita naar de lidstaten wordt 'doorgerekend'. Door het relatief hoge bbp/capita in België zou dit betekenen dat het zijn uitstoot met 37 procent moet inperken - een moeilijke opdracht in een klein land dat al veel inspanningen heeft gedaan en met een vooral in Vlaanderen erg energie-intensieve industrie, luidt het.

"Realistisch blijven"

De federale regering en de deelstaten zijn het erover eens dat ook andere criteria moeten worden gehanteerd, zoals de kostprijs per ton van het wegwerken van de CO2-emissie, de zogenaamde kosteneffectiviteit. "We moeten realistisch blijven", zegt men in het Belgische kamp. Kort gezegd komt de Belgische argumentatie hierop neer: landen die in het verleden al veel inspanningen deden, moeten relatief veel geld uitgeven om hun uitstoot nog verder te beperken en daar moet rekening mee worden gehouden.

Bij zijn aankomst legde Charles Michel meteen uit wat voor hem belangrijk is. "We moeten een evenwicht vinden tussen onze klimaatambitie - dat is een kwestie van verantwoordelijkheid voor alle volgende generaties - en de gevolgen voor de economie." Hij verwees naar het regeerakkoord, waarmee "mijn regering een sterke keuze heeft gemaakt voor jobs en concurrentie".

Enkele uren voor aanvang van de top, rond 14 uur, werd in de gangen van het Europese Raadsgebouw een nieuwe compromistekst rondgedeeld, waarin het principe opgenomen is dat "op een evenwichtige manier" met de kostenefficiëntie rekening zal worden gehouden bij het bepalen van de nationale uitstoottargets. Hoe zich dat concreet zal vertalen, moet de Europese Commissie in een later stadium voorstellen. "Hier worden vandaag enkel de grote principes vastgelegd", zegt een diplomaat. "Maar zoals altijd: er is pas een akkoord als er een akkoord is over alles."

Bij haar aankomst op de top liet de Duitse bondskanselier Angela Merkel optekenen dat "het nog te vroeg is om te zeggen of er resultaat kan worden bereikt". Volgens de Franse president François Hollande is een akkoord nochtans "binnen handbereik". Hollande wil een ambitieus akkoord waarmee de Europese Unie op de klimaattop in Parijs, in november en december 2015, de andere mogendheden over de streep kan trekken. "Hoe zullen we de Chinezen, de Amerikanen, de armste landen kunnen overtuigen als wij geen akkoord vinden?"

Achter de cijfers van het klimaat- en energiedebat zit een hele technische mechaniek. Zo wordt het emissiehandelssysteem (ETS) hervormd, waarbij een prijs geplakt wordt op de uitstoot van broeikasgassen. Er is sprake van het invoeren van een gelijkaardig beurssysteem voor sectoren die niet onder de ETS-regeling vallen, zoals de transportsector, de bouw en de landbouw. Landen als Spanje en Portugal zetten dan weer in op een betere verbinding van de nationale energienetwerken (interconnectiviteit).

Omdat het streefdoel van 27 procent hernieuwbare energie tegen 2030 enkel op Europees niveau bindend zou worden gemaakt, kunnen landen die extra inspanningen leveren wellicht op extra tegemoetkomingen rekenen. "Hoe dit zal werken, is totaal onduidelijk", zegt een ingewijde. "De Europese Raad zal de Commissie wellicht de opdracht geven een systeem uit te werken."

Na de traditionele familiefoto schoven de leiders rond 19 uur aan tafel voor hun vergadering. Er waren voorlopig geen signalen dat dat een of meerdere landen de compromistekst onderuit zouden halen en daarmee "de doos van Pandora" zouden openen. Omdat het de allerlaatste top is die hij mag leiden, had voorzitter Herman Van Rompuy overigens zijn kleinkinderen mee uitgenodigd voor de groepsfoto.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234