Dinsdag 30/11/2021

Chaos in Jemen: daar is Al Qaida weer

De dood van een Amerikaanse journalist en een Zuid-Afrikaanse leerkracht bij een mislukte reddingsactie in Jemen is een dramatische herinnering aan het gevaar van Al Qaida op het Arabische Schier-eiland. De terreurbeweging wordt nu geleid door Bin Ladens ex-secretaris.

De Amerikaanse fotojournalist Luke Somers en de Zuid-Afrikaanse leerkracht Pierre Korkie werden neergeschoten door hun bewakers tijdens een bevrijdingspoging door veertig elitesoldaten van Navy SEAL Team Six, dat in mei 2011 Al Qaida-leider Osama bin Laden doodde. Ze stierven enkele uren later. Twee weken geleden probeerde Team Six ook al eens om Somers te bevrijden. Toen bleek hij net te zijn overgebracht naar een andere locatie. President Obama keurde de nieuwe actie goed omdat Somers' leven in "imminent gevaar" was. Vorige week was hij in een video verschenen, waarin een lid van Al Qaida op het Arabische Schiereiland (AQAP) dreigde hem te vermoorden.

Daarmee is AQAP terug van nooit weggeweest. Door de grote aandacht voor de strijd tegen Islamitische Staat (IS) was deze samensmelting van Al Qaida-groepen uit Jemen en Saoedi-Arabië wat in de vergetelheid geraakt. Toch blijft het een van de sterkste takken van Bin Ladens terreurorganisatie. Ze gedijt door de Jemenitische burgeroorlog en politieke chaos sinds president Ali Abdullah Saleh in 2011 werd verdreven bij massaprotesten. De ontvoering van westerlingen door AQAP dient een dubbel doel: inkomsten verwerven uit losgeld en andere buitenlanders angst aanjagen om van het Arabische Schiereiland weg te blijven.

Het bekendste AQAP-lid was de Amerikaanse online-jihadist Anwar al-Awlaqi, in september 2011 gedood bij een drone-aanval in Jemen. Awlaqi had eerder via e-mail ook de Amerikaanse majoor Nidal Hassan aangezet tot het vermoorden van dertien collega's en omstaanders in Fort Hood, Texas, in november 2009. AQAP zit ook achter de mislukte aanslag van de Nigeriaan Umar Farouk Abdulmutallab, die op Kerstmis van dat jaar op een lijnvlucht naar Detroit explosieven probeerde te ontsteken in zijn onderbroek. Sinds Awlaqi's dood plooide AQAP zich terug op regionaler niveau, maar het blijft een destabiliserende factor die door de VS actief wordt bestreden. Bij een Amerikaanse drone-aanval in de zuidelijke Shabwa-provincie kwamen op 12 november nog zeven AQAP-leden om.

Islamitische Staat

AQAP wordt sinds enkele jaren geleid door emir Nasir al Wuhayshi, van wie de VS in oktober dit jaar de 'dood-of-levend'-premie verhoogde tot 10 miljoen dollar. Al Wuhayshi is de voormalige secretaris van Bin Laden. Vorig jaar werd hij gepromoveerd tot operationeel leider van alle Al Qaida-operaties wereldwijd.

Al Wuhayshi was in september 2001 vanuit Afghanistan gevlucht naar Iran, dat hem uitleverde aan Jemen. Na vijf jaar cel ontsnapte hij met medestanders. De laatste propagandaboodschap van Al Wuhayshi dateert van juli dit jaar. Daarin looft hij de, voortvluchtige, internationale Al Qaida-leider Ayman Al-Zawahiri "als enige sjeik-vader van alle heilige strijders". Al Wuhayshi's boodschap werd geïnterpreteerd als kritiek op de rivaliserende jihadisten van Islamitische Staat (IS), wiens leider Abu Bakr Al Bagdadi een kalifaat uitriep in Irak en Syrië - waar Al Wuhayshi banden heeft met het Al Nusrah-front.

De verdeeldheid onder de internationale jihadisten is goed en slecht nieuws voor Europa en de VS. Het goede nieuws is dat ze hun pijlen niet op het Westen richten terwijl ze onderling vechten, zoals in Syrië ook op het strijdtoneel gebeurt. De schaduwzijde is dat figuren als Al Wuhayshi mogelijk azen op grotere aanslagen om met AQAP weer voor het voetlicht van IS te treden.

AQAP kan nu profiteren van de chaos in Jemen om er te gedijen, vooralsnog, want momenteel wordt hun slagkracht verzwakt door de burgeroorlog. De sjiitische Houthi-clans, die in september de hoofdstad Sanaa veroverden, rukken nu in hoog tempo op naar andere gebieden. Op 19 november viel het AQAP-bolwerk Radaa al in hun handen. AQAP sluit nu gelegenheidsallianties met soennitische stammen om de Houthi het hoofd te bieden.

Het nakende strijdtoneel wordt de soennitische Marib-regio waar de Jemenitische oliereserves zich bevinden. De Marib-stammen dreigen de olie- en elektriciteitsinstallaties te vernielen als de Houthi ze willen bezetten. Met Al Wuhayshi in de buurt moeten westerse oliewerknemers zich er meer dan ooit hoeden voor nieuwe gijzelingen of aanslagen. Een schorpioen is in het nauw altijd het gevaarlijkst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234