Zondag 04/12/2022

ReportageAsiel

Chaos aan Klein Kasteeltje, opnieuw vluchtelingen toegang geweigerd: ‘Dit is onrecht’

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Aan het Klein Kasteeltje in Brussel werd maandagochtend opnieuw vluchtelingen de toegang geweigerd. Verschillende alleenstaande mannen zijn de wanhoop nabij: ‘Ik wil gewoon door met mijn leven.’

Samira Atillah

Maandagochtend, kwart na 10, aan het Klein kasteeltje in Brussel. “Ik mocht vandaag weer niet binnen”. Een Afghaanse man van 25 jaar zucht. “Ik ben hier alleen.” Mustapha, die liever anoniem blijft, zegt dat hij al een week op straat slaapt. Hij is maar één van de ongeveer 160 andere vluchtelingen die maandagochtend de toegang geweigerd werd. Het centrum was door het verlengde weekend gesloten, waardoor er lange wachtrijen ontstonden. Voor alleenstaande mannen zoals Mustapha is er voorlopig weinig hoop vanwege plaatsgebrek.

“Ik blijf hier slapen zodat ik hopelijk morgen als eerste aan de beurt ben. Maar elke dag komen er wel nieuwe mensen aan die voorrang krijgen”, zegt Mustapha. Hij wijst naar een bord met pictogrammen dat aan de ingang van het centrum ophangt. Minderjarigen krijgen voorrang. Vrouwen, gezinnen, en personen met een handicap eveneens. Een alleenstaande, Afghaanse man van 25, die al vier weken wacht om zich aan te melden, ziet jonge gezinnen die pas toekomen, voorrang krijgen. “Het is onrecht”, zegt hij.

“Onwettelijk”, zegt ook advocaat Benoit Dhondt die gespecialiseerd is in migratierecht. “Iedereen moet toegang hebben tot de asielprocedure. Er is geen wettelijke basis voor zulke selecties.” Er zijn geen officiële aanmeldquota, maar volgens Thomas Willekens, beleidsmedewerker van Vluchtelingenwerk Vlaanderen, is de ‘aanmeldcapaciteit beperkt’. “Gemiddeld kunnen zo’n 150 mensen per dag registreren.”

Hoewel de aanmeldingstijd eigenlijk al achter de rug is, en er pas dinsdagochtend weer een kansje is om binnen te geraken, blijven Mustapha en een tiental anderen toch voor het centrum staan. Dat demonstreert Mustapha door hard op de gesloten poorten te bonken. Enkele anderen zitten rond het gebouw. “Ik wil me gewoon registreren”, zegt een Iraniër, die op een matras zit. “Ik wacht al weken enkel op de registratie. Pas daarna kan ik een interview laten afnemen met de medewerkers.” Enkele anderen kijken vooral uit naar een opvangplek. “Ik slaap al drie weken op straat. We zijn geen dieren”, zegt een 28-jarige Burundees, die wanhopig naar de poort staart. “Ik ben moe, ik heb honger, ik wil gewoon door met mijn leven.”

Registratieproblemen

De mensen die we spreken, lijken om verschillende redenen hier te zijn. Het Klein Kasteeltje heeft sinds december 2018 een meervoudige functie. Het voormalig opvangcentrum werd toen omgevormd tot opvang- en aanmeldcentrum. Na aanmelding hebben asielzoekers in principe recht op opvang en stromen ze daarvoor door naar het gedeelte van Fedasil. Normaliter krijgen mensen ook na de bovenstaande procedure een interview bij de Dienst Vreemdelingenzaken, die ook in het gebouw resideren, om hun dossier samen te stellen. Maar omdat er nu chaos is, weten sommigen niet wanneer ze een interview krijgen, omdat ze bijvoorbeeld onbereikbaar op straat vertoeven.

Het loopt soms al mis bij de registratie, beaamt Thomas Willekens. “Op sommige momenten, zoals na een verlengd weekend, zien we inderdaad dat ook het registratieteam in de knoei geraakt.” Dat is volgens de expert een oud zeer. “Er zijn al vaker momenten geweest dat mensen gewoon geen asiel kunnen aanvragen.” Volgens Willekens is er ook maar een korte tijdsframe waarin mensen zich kunnen aanmelden. “Als je pas om negen uur aankomt, kan je het vaak al schudden. Daarom overnachten mensen er, omdat ze dan hopen sneller geholpen te worden.”

Het wordt steeds duidelijker dat door het kluwen aan functies die in het gebouw samenkomen, de wachtenden verschillende vragen hebben. Een Afghaanse man laat een papier zien. “Ik moest terugkomen naar hier voor mijn dossier, want ik ben acht maanden geleden al geregistreerd, maar kan niet meer binnen”, zegt hij. Willekens herkent dat: “Dat gebeurt wel eens. Na de eerste asielaanvraag is het erg moeilijk voor mensen om nog eens toegang te krijgen tot het centrum.”

Geen opvang

En dan is er nog dat ander heikel punt: het opvangtekort. Normaal krijgen asielzoekers na aanmelding recht op opvang, tot er een positieve of negatieve beslissing wordt genomen over hun dossier. Bij een negatieve beslissing moeten asielzoekers de collectieve opvangplaats verlaten en teruggaan naar het land van herkomst. Willekens ziet sommige mensen al meer dan een jaar wachten op een beslissing. “Allemaal mensen die dus in het opvangsysteem blijven zitten.”

De vraag is waarom die doorstroom mank loopt. Een woordvoerder van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (cd&v) laat in een reactie weten dat er eind juni 2022 in 17.312 dossiers (het gaat om 20.434 personen) nog geen beslissing werd genomen door het Commissariaat Generaal voor de Staatlozen en Vluchtelingen (CGVS). “Dat is ook wel deels Covid-gerelateerd”, klinkt het. De ministerraad had eerder ook al op voorstel van de kersverse staatssecretaris beslist om tot snellere aanwervingsprocedures over te gaan bij de asieldiensten. “Niemand is gebaat bij lange procedures. De asielopvang in het minste, maar ook de asielzoekers zelf niet. Het is van essentieel belang dat het CGVS voldoende dossiers blijft behandelen.”

Ondertussen blijven mensen rond de straten van het Klein Kasteeltje wanhopig wachten. “Excuseer?” Een vrouw, haar man en hun kindje van drie jaar, komen met enkele koffers naar ons toe. Ze komen net toe uit Albanië. “Kan u een hotel voor ons betalen? Anders moeten we op straat slapen vannacht.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234