Woensdag 22/09/2021

AchtergrondFranse verkiezingen

Centrumrechts verrassend grote winnaar bij Franse verkiezingen: neemt Xavier Bertrand het in 2022 op tegen Macron?

Xavier Bertrand in Saint-Quentin, vlak nadat hij gestemd heeft.  Beeld AFP
Xavier Bertrand in Saint-Quentin, vlak nadat hij gestemd heeft.Beeld AFP

De Franse regionale verkiezingen hebben verrassend uitgepakt: niet de twee kleppers van Emmanuel Macron en Marine Le Pen, maar centrumrechts is grote winnaar. Opvallend is de monsterscore van presidentskandidaat Xavier Bertrand (56) in de noordelijke regio Hauts-de-France: hij haalde er liefst 42 procent. Wie is deze volkse Fransman, die waarschijnlijk uitgroeit tot de uitdager van president Macron in 2022?

Wie de scores van de regionale verkiezingen in Frankrijk dacht te kunnen voorspellen, kwam bedrogen uit. Het Rassemblement National (RN) van Marine Le Pen haalde gemiddeld 19 procent, en dat is beduidend minder dan wat de peilingen beloofd hadden. Op regionaal niveau komt dus een einde aan de reeks successen die extreemrechts sinds 2017 kon neerzetten, en de kans is klein dat het een regio te besturen krijgt. Voor Emmanuel Macron lijkt er nog minder reden om tevreden te zijn. Zijn partij LREM kreeg als regeringspartij een zeldzame pandoering over heel Frankrijk: de exitpolls geven 11 procent gemiddeld aan. Na eerdere teleurstellende resultaten bij de lokale verkiezingen in 2020 volgt dus een nieuwe opdoffer.

Wie het uitzonderlijk goed deed, is centrumrechts, dat in Frankrijk gespreid gaat over meerdere partijen. Wat daarbij opvalt, is de score van uitredend voorzitter van de regio Hauts-de-France, Xavier Bertrand. Hij kon maar liefst 42 procent van de stemmende Noord-Fransen bekoren. Die score is niet alleen te verklaren door een huizenhoge stemonthouding. Volgens UCL-politicoloog Pierre Vercauteren spreekt Bertrand de Noord-Fransen aan op een manier die bij de andere partijen ontbrak. “De partij van Macron mist lokale verankering”, zegt Vercauteren. “Bovendien hebben zij en de partij van Le Pen vooral campagne gevoerd op thema’s van nationaal, en niet regionaal belang, zoals veiligheid. Bertrand raakte die lokale thema’s wel aan en hij kan als uitredend voorzitter een aantal concrete successen aan de kiezer voorleggen.”

Steden

Met name zijn aanpak in de reconversie van steden met een industriële achtergrond, zoals Valenciennes, werd positief onthaald door de bevolking. Als regiovoorzitter heeft vooral Bertrand ingezet op de logistieke sector en het moderniseren van de weginfrastructuur. De voorbije jaren zag het noorden van Frankrijk, traditioneel gezien een arm gebied, de buitenlandse investeringen verbazend sterk toenemen.

Sebastien Chenu en Marine Le Pen. Extreemrechts deed het minder goed dan de peilingen voorspelden. Beeld Amaury Cornu
Sebastien Chenu en Marine Le Pen. Extreemrechts deed het minder goed dan de peilingen voorspelden.Beeld Amaury Cornu

Het resultaat van Bertrand in deze regionale verkiezingen is belangrijk om twee redenen. Ten eerste lijken hij en centrumrechts de derde grote speler te worden naast de partijen van Macron en Le Pen, want ook in de regio’s van Lyon en Parijs werden door centrumrechtse kandidaten monsterscores behaald: 44 en 36 procent. Maar belangrijker is dat Xavier Bertrand nu versterkt naar de presidentsverkiezingen van 2022 kan trekken. In maart liet hij weten dat hij zich kandidaat stelde voor het Elysée, op voorwaarde dat hij nu in de regio Hauts-de-France herkozen zou zijn. Zo omschreef Bertrand in het in een interview: “Als ik na zes jaar mandaat aan het hoofd van de regio niet het vertrouwen van die kiezers heb, kan ik toch niet het vertrouwen vragen van 67 miljoen Fransen? (…) Het is duidelijk: als ik nu verlies, is het gedaan met mijn politieke carrière.”

Bertrand kan zich als presidentskandidaat op de borst kloppen om zijn resultaten in Noord-Frankrijk, maar zijn populariteit is breder dan dat. Zijn imago als een Franse provinciaal zonder elitaire trekken slaat erg aan: zo is hij niet opgeleid aan de prestigieuze Parijse scholen, zoals Emmanuel Macron en diens voorganger François Hollande dat wel zijn. De noorderling heeft eerder het imago van een rustige werker en verschilt daarmee met de man van de grote ideeën die Macron is. Als man van het volk noemt Bertrand zich graag “sociaal rechts” en “regionalist”.

Chirac en Sarkozy

Toch hoeft dat imago niet te verblinden. Bertrand was jarenlang minister onder de presidenten Jacques Chirac (2004-2007) en Nicolas Sarkozy (2007-2012). Het imago van machtspoliticus probeert hij sindsdien vooral weg te werken: zo brak hij in 2017 formeel met zijn partij en trok op eigen houtje verder.

De Franse president Emmanuel Macron. Beeld AFP
De Franse president Emmanuel Macron.Beeld AFP

Bertrand haalt in peilingen voor de presidentsverkiezingen in 2022 maar 15 procent, maar zijn kandidatuur is nu fel in kracht toegenomen. Toch is de weg naar het Elysée nog lang, denkt professor Vercauteren. “Een jaar is nog lang en hij zal nog klaarheid moeten scheppen over een aantal zaken”, aldus de politicoloog. “Zo blijft zijn relatie met zijn oude partij dubbelzinnig: zal hij namens hen runnen, of gaat hij partijloos, zoals Macron? Het spel is niet gespeeld.” Op rechts zijn de zaken intern nog niet afgehandeld: eerst moet de rechtse kandidaat uitgekozen worden, en dat is nog niet zeker Bertrand, al is hij de favoriet.

De race voor het Elysée is in ieder geval open voor de noorderling. Zo stelt hij zich op als “de beste rechtse kandidaat”, die “van het RN zijn enige vijand maakt” en “hun kaken wil breken”. Zijn strategie daartoe is redelijk duidelijk: minder arrogantie dan bij Macron, meer dossierkennis dan bij Le Pen. Een pragmaticus, dus. Is Xavier Bertrand straks de grote rivaal van de huidige president?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234