Dinsdag 15/10/2019

Update

CD&V: "Terugsturen van Sudanezen moet opgeschort worden"

CD&V-Kamerlid Nahima Lanjri. Beeld rv

CD&V wil dat het terugsturen van Sudanezen wordt opgeschort tot er duidelijkheid is over de mogelijke foltering in het Afrikaanse land. Dat zei Kamerlid Nahima Lanjri woensdag.

Verscheidene Sudanezen die de voorbije maanden door België zijn teruggestuurd, getuigden over opsluiting en mishandeling bij hun aankomst in Sudan. Allen hadden ze in ons land eerst een ontmoeting met het speciale identificatieteam dat door staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) was uitgenodigd. 

Francken wil de zaak eerst laten onderzoeken. Indien er inderdaad gefolterd wordt, zal niemand meer teruggestuurd worden. "Als er bewijzen zijn dat er gerepatrieerde Sudanezen gefolterd zijn, zal er niemand meer teruggestuurd worden. Maar dat moet eerst onderzocht worden."

Nahima Lanjri is naar eigen zeggen teleurgesteld dat er niet werd geluisterd naar haar waarschuwingen om zeer voorzichtig om te springen met de samenwerking met het regime. "Waar we voor waarschuwden, is helaas gebeurd", zegt ze. "We moeten vaststellen dat er te weinig toezicht was op de identificatiemissie en dat er onvoldoende garanties waren dat mensen geen risico zouden lopen op foltering of onmenselijke behandeling. Zolang er hierop een risico bestaat en we geen absolute zekerheid hebben, kunnen we onder geen enkel beding mensen terugsturen. Het terugsturen van Sudanezen moet opgeschort worden zolang hier geen duidelijkheid over is."

De regering werkte in september samen met een speciaal team ambtenaren uit Sudan om gearresteerde migranten te laten identificeren. Die maatregel was omstreden, maar Francken houdt vol dat er geen andere mogelijkheid was.

"Meer dan 90 procent van de mensen zonder verblijfsrechten die hier worden opgepakt, hebben geen documenten bij zich", zegt Francken aan de VRT. "We weten dus niet van welk land ze zijn. Om iets te kunnen doen, heb ik een laissez-passer nodig van hun land van herkomst. We moeten dus wel samenwerken."

Procedures

Vandaag blijkt uit getuigenissen dat enkele Sudanezen na terugkeer in hun thuisland gefolterd werden. "Ze hebben mij na de landing in Sudan opgepakt, urenlang verhoord en met stokken op mijn voeten geslagen. Pas twee dagen later lieten ze mij vrij", klinkt het onder andere.

Francken benadrukt dat ons land de procedures gevolgd heeft zoals ze door Europa voorgeschreven zijn. "We zullen die ook blijven volgen. Als er bewijzen zijn van de folteringen, kan dat uiteraard niet door de beugel. Dan zal er niemand meer teruggestuurd worden naar Sudan. Maar eerst wil ik weten of dat zo is."

Lees ook: België stuurde in oktober Sudanezen terug, dit is wat hen daarna overkwam

Geen meldingen

De staatssecretaris zal laten onderzoeken of er daadwerkelijk mensen gefolterd zijn. Vooralsnog zijn daar geen aanwijzingen voor, zegt hij.

"De IOM (Internationale Organisatie voor Migratie, red.) is gevraagd een goede monitoring te doen van de mensen die teruggekeerd zijn", aldus Francken. "Die heeft niet gemeld dat er dingen zouden misgelopen zijn."

Wel is het volgens Francken een standaardprocedure dat mensen zonder papieren, die in de luchthaven arriveren, ondervraagd worden. "Maar foltering is uit den boze", benadrukt hij.

Ecolo-Groen: "Monumentale inschattingsfout"

Voor Ecolo-Groen tonen de getuigenissen aan dat de identificatiemissie uit Sudan van bij het begin al totaal onverantwoord was. "Dit mag nooit meer gebeuren. Dit is een monumentale inschattingsfout van Theo Francken, met heel ernstige gevolgen. Het repatriëren naar Sudan moet onmiddellijk stoppen, en staatssecretaris Francken moet zich verantwoorden in het parlement", vindt Groen-kamerlid Wouter De Vriendt. 

Ecolo-Groen roept premier Michel, maar ook coalitiepartners CD&V en Open Vld die deze missie mee hebben goedgekeurd, op om duidelijk standpunt in te nemen.

De Vriendt vraagt zich bovendien af of België door nalatigheid en onzorgvuldigheid niet aansprakelijk is ten aanzien van de gemartelde gerepatrieerden: "De Sudanese delegatie kreeg compleet vrij spel: er was geen tolk aanwezig, geen controle door Belgische autoriteiten bij verhoor. De rechten van deze mensen werden compleet overboord gegooid."

Voor de groenen is het erg duidelijk dat hier een rode lijn werd overschreden. "Dergelijke mensenrechtenschendingen in ons land mogen absoluut niet opnieuw gebeuren. Er moet zorgvuldiger omgesprongen worden met identificatiemissies. Sommige landen moeten definitief worden uitgesloten, in de andere gevallen moet er strengere controle komen. De ambtenaren moeten grondiger worden gescreend, en er moet altijd een tolk aanwezig zijn bij de verhoren. Francken heeft hier een ernstige fout gemaakt. Dit mag niet zonder gevolgen blijven", besluit De Vriendt.

Sp.a: "Ronduit choquerend"

Kamerlid Monica De Coninck (sp.a) stelt dat zowel staatssecretaris Francken, als premier Charles Michel en minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon steeds hebben verzekerd dat artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zou worden gerespecteerd. Dat komt erop neer dat er geen risico zou zijn op foltering of ernstige schade. "Dat blijkt nu ijdele hoop", aldus De Coninck. 

"Dat is ronduit choquerend", zegt het socialistische Kamerlid. Ze herinnert eraan dat ze staatssecretaris Theo Francken (N-VA) uitvoerig heeft gewezen op de gevaren die waren gekoppeld aan de samenwerking met het "partijdige" Sudanese identificatieteam, en dat het parlement nooit inzage heeft gekregen in de akkoorden met Sudan.

Volgens De Coninck is terugkeer een essentieel onderdeel van het asiel- en migratiebeleid, en is daarvoor identificatie noodzakelijk, al is daarbij voorzichtigheid geboden. "Vooral wanneer wordt samengewerkt met niet-democratische regimes, moeten dergelijke terugkeer-operaties met de grootst mogelijke precisie worden voorbereid en met de grootst mogelijke voorzichtigheid worden uitgevoerd. Dat geldt des te meer voor het Sudan van genocidair Omar al-Bashir", zegt De Coninck.

Ze wil dat staatssecretaris Francken die zekerheid garandeert. Voor haar moet er een Permanente Opvolgingscommissie voor het Uitzettingsbeleid komen. Die zou kunnen nagaan of de Dienst Vreemdelingenzaken het artikel 3 respecteert. De Coninck heeft daarover een wetsvoorstel ingediend.

Reactie ngo-wereld

Vluchtelingenwerk Vlaanderen, 11.11.11 en Amnesty International zijn op hun beurt erg bezorgd over de getuigenissen van gefolterde Sudanezen die vanuit België teruggestuurd werden. Ze eisen dat de regering en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken hun verantwoordelijkheid opnemen. Zo stellen ze in een gezamenlijke reactie.

Francken en de regering "moeten garanderen dat niemand verder wordt vastgehouden noch wordt teruggestuurd naar zijn herkomstland, zonder grondig individueel onderzoek naar het risico op foltering of andere zware mensenrechtenschendingen", zoals voorzien in artikel 3 van het Europees Verdrag van de rechten van de Mens (EVRM). "Ook is de huidige samenwerking met het Sudanese regime dat massaal mensenrechten schendt onaanvaardbaar en ronduit gevaarlijk", benadrukken de organisaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234