Maandag 01/03/2021

Interview

"CD&V legt de regering lood in de schoenen"

null Beeld © Wouter Van Vooren
Beeld © Wouter Van Vooren

N-VA-voorzitter Bart De Wever ziet met lede ogen aan hoe 'zijn kracht van de verandering' verlamd raakt door het gekibbel in de federale regering. Hoofdschuldige voor al die schermutselingen is CD&V, en dan vooral minister van Werk Kris Peeters, de man die geen premier mocht worden.

Terwijl zijn N-VA-ministers proberen een akkoord te vinden over de brugpensioenen, zit De Wever schijnbaar ontspannen op het Schoon Verdiep van zijn Antwerps stadhuis. Schijnbaar, want De Wever is ontgoocheld en gefrustreerd over het gedrag van zijn vroegere kartelpartner CD&V. Hij doet heel erg zijn best om de bemiddelaar te blijven, maar dat is buiten zichzelf gerekend.

null Beeld © Wouter Van Vooren
Beeld © Wouter Van Vooren

Wie had gedacht dat uw grootste hindernis niet de PS ging zijn, maar het sociaal overleg?
"In het regeerakkoord was al ingecalculeerd dat de sociale partners de scherpe randen zouden afronden. Die instanties zijn zeer machtig daar kun je niet om heen. Het is dan volkomen irrelevant wie er aan de knoppen zit. Op zich is dat niet problematisch, zolang de essentie, de verandering, overeind blijft."

Blijft die verandering wel overeind?
"In de perceptie wordt die weggespoeld door de dagdagelijkse schermutselingen in de Wetstraat. De focus ligt enorm op de onenigheid, die altijd naar buiten gebracht wordt volgens hetzelfde stramien. Het begint met het regeerakkoord, dan komen de standpunten van de sociale partners en dan is er 'de oplossing' of 'de zogenaamde rechtvaardigheid' die in de markt wordt gezet. Dan wordt het politieke spel gespeeld en komt er uiteindelijk toch een compromis. Het spijtige is dat de perceptie heerst dat de motor niet aanslaat, terwijl er net fundamentele veranderingen worden doorgevoerd. Het overheidsbeslag daalt, het globale belastingspeil gaat naar beneden, de handelsbalans zal positief zijn, voor het eerst in jaren. Dát is de verandering, maar niemand praat erover."

Zijn jullie geen deel van het probleem?
"Ik denk niet dat ik ervan beschuldigd kan worden dat ik voor de troepen uit loop. Als anderen dat wel doen, dan heb je als coalitiepartner twee opties: ofwel trek je je mond open, en dan heb je in de perceptie een kibbelkabinet; ofwel zwijg je, en dan krijg je te horen dat je veldslag na veldslag verliest."

Wat is de beste optie?
"We hebben beide opties al geprobeerd. Het is vooral frustrerend hoe we blijven ronddraaien in dezelfde carrousel. Ik heb al enkele keren gedacht dat we het keerpunt hadden bereikt, maar dan verzeilen we toch weer in nieuwe gevechten. We hebben ook al enkele absolute dieptepunten gekend."

Had u ingecalculeerd dat CD&V zo vaak die 'stem van de rechtvaardigheid' zou spelen?
"Nee. Wie kon dat incalculeren? Er zit een tax shift van twee miljard in het regeerakkoord, daar hadden we op kunnen afkloppen. Door vanaf dag één te communiceren over wat nog niet afgeklopt was - een bijkomende tax shift - creëert CD&V mee het beeld dat ook de oppositie in de markt zet: dat 'de' rijke, de onepercenter, met alles wegkomt. Dat is een echte karikatuur: in dit land zijn er weinigen die te weinig belasting betalen.

"Er wordt gegoocheld met verwachtingen die totaal onrealistisch zijn. Een vermogenswinstbelasting is echt louter een symbool. Die kan wel iets opbrengen, maar in de globale oefening gaat het om een cijfer achter de komma. CD&V heeft de hele regering zo van meet af aan lood in de schoenen gelegd.

"Hetzelfde gebeurt bij het debat over de huurindexering. Op een huursom van 1.000 euro gaat dat over tien cent. Als je daar een symbool van rechtvaardigheid van maakt, dan vraag ik me echt af welke politieke redenering daar achter zit. Bijna 40 procent zijn gepensioneerden die gewoon hun eigendom verhuren als aanvullend pensioen. Dat kun je toch bezwaarlijk superrijken noemen? Die grote woorden ook die CD&V gebruikt: (met lijzig stemmetje) 'de rechtvaardigheid, het DNA van de christendemocratie'. Grote woorden moet je sparen voor grote momenten. De huurindex is niet meteen een groot moment. Of een grote waarde."

Jullie staan wel alleen.
"Oh ja? Open Vld heeft nog niet echt een standpunt ingenomen, en dat is louter tactiek. Ze zien dat het altijd ambras is tussen CD&V en N-VA en willen daar niet tussen gaan staan. Ze werpen zichzelf op als de verzoeners. Ik zou in hun geval net hetzelfde doen."

Hadden jullie er rekening mee gehouden dat ook de werkgevers jullie tegenstanders zouden worden?
"Daarover had ik geen enkele illusie gekoesterd. Als je mensen rond de tafel zet die een particulier belang kunnen oplossen ten koste van het algemeen belang, dan heb je altijd prijs. In het eindeloopbaandebat is dat de ziekte van het sociaal overleg. Ik ben niet de werknemer van de werkgever, hè. Zo heeft men het altijd afgeschilderd: dat de werkgevers mijn baas zouden zijn. Mijn baas is het algemeen belang. Ik heb de grootste moeite met werkgevers die dit soort akkoord onderhandelen, en daarna op Terzake zeggen: 'Mocht ik mijn bedrijf beheren zoals de politici, dan was ik al lang failliet.'"

Zet je er dan niet beter de regering van in het begin bij?
"Het tripartitemodel? Zeker, waar dat toepasselijk is, wel. Maar het basisprobleem ligt niet daar. Je moet respect voor sociale partners niet verwarren met het slaafs volgen ervan. Dan kun je evengoed ontslag nemen. Waarom is er dan nog een regering?"

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

De grote kliffen voor uw regering komen nog later, in maart. De tax shift, de begrotingscontrole.
"Enkel de begrotingscontrole valt in maart. De tax shift is daarvan losgekoppeld."

CD&V denkt daar anders over. Zelfs over de timing van de onderhandelingen zijn jullie het niet eens.
"Het zou niet slim zijn om die twee te vermengen. Want een shift wordt heel snel een lift, en dat is onaanvaardbaar. De belastingsdruk in dit land moet naar beneden. De komende weken zullen alle ministers meer geld eisen voor hun departementen, ook de onze. Dat zal in crescendo gaan, tot de meest fantastische bedragen. Wat wie niets vraagt, is bij onderhandelingen helemaal geschoren."

Zit niet iedereen al helemaal aan zijn limiet?
"Er kan nog bespaard worden."

Ook bij het leger?
"Het leger is het enige van alle departementen waar zelfs nominaal bespaard is. Ons leger is totaal uitgehongerd."

Wint CD&V niet een beetje bij al deze gevechten?
"Nee. Het is een grote ontgoocheling voor mij dat ze dat niet doorhebben. Als je een grotere politieke verantwoordelijkheid hebt, zoals N-VA, weet je dat je veel wind zult vangen. Voor de verkiezingen was het: 'Geloof ze niet.' Na de verkiezingen is het: 'Ze kunnen het niet.' Dat kunnen we ook wel hebben. Maar een coalitie wint samen of verliest samen. Van dat kibbelkabinet wordt niemand beter. Het is een geluk dat de oppositie zo ontzettend..."

Slecht is?
"(lacht) Dat heb ik niet gezegd. Bij de PS zit je echt met een probleem van casting. Ik heb bijna een jaar met Di Rupo samengewoond, en ben er op politiek vlak niet mee overeengekomen. Maar Di Rupo die nu in de betogingen voorop loopt... Als je daar naar kijkt, denk je toch meteen: 'Doe dat toch niet.'

"Allez, hij is toch geen twintig meer? Hij kan zichzelf toch niet meer heruitvinden als oppositieleider? En dan die Onkelinx die daar maar zit te krijsen en te krijsen. Moest ze niet bestaan, ze moesten haar uitvinden. Telkens als ze begint te krijsen, denken wij: 'Boeken toe en naar huis. Nu moeten wij zelf niets meer zeggen. Dit beeld moeten ze elke keer uitzenden van 's morgens tot 's avonds.' Sp.a worstelt met zichzelf, maar daar moet je je niet over verlekkeren. Die leiderschapscrisis werkt wel zeer verlammend voor die partij."

Heeft u geen tactische fout gemaakt door Peeters minister te laten zijn, in plaats van premier?
"Alsof ik daarover beslist heb."

U heeft toch beslist dat het een liberaal moest zijn?
"Het is delicaat om het over de figuur Kris Peeters te hebben."

Had u hem liever als premier gehad?
"Het was zo geregeld dat hij naar de 16 zou gaan. De CD&V heeft het premierschap op een bepaald moment opgegeven. Alleen stel ik vast dat dat niet geheel verteerd is, en dat maakt de zaken natuurlijk niet makkelijker. Dit ging sowieso geen vrolijke walk in the park worden, zelfs met Peeters in de 16. Maar uiteindelijk is dat een extra bezwarende factor gebleken."

Is het niet de taak van Michel om rust te brengen in die regering?
"Ik denk dat hij doet wat hij kan, maar iedereen moet helpen om tot meer overeenstemming te komen. Dat het grote verhaal van verandering volledig weggeduwd wordt, frustreert mij echt elke dag. Dat dat altijd met zoveel gehannes moet gaan en met zoveel spin."

Wat vond u de ergste spin?
"Dat haal ik niet graag aan. Maar op een gegeven moment heb ik zelfs vastgesteld dat men dingen ging monteren. Dat was confronterend, omdat ik dacht: 'Wordt het mij nu ten kwade geduid? Heb ik het persoonlijk gedaan?'"

U heeft het over de para-mail?
"Dat was voor mij inderdaad zeer confronterend, dat geef ik grif toe. Als we zo met elkaar omgaan, dan eindigt het. Dan eindigt alles."

Maar ook N-VA-ers doen soms toch lustig mee. Zoals toen minister Jambon het incident rond de mantelzorgers aanwakkerde door te zeggen dat Peeters de maatregel zelf op tafel heeft gelegd.
"Je mag zogezegd niet spreken van een CD&V-voorstel wanneer het komt van een coformateur. Maar toen ik koninklijk verkenner was, noemde men mijn nota wel gewoon 'de nota- De Wever' en was dat de toetssteen voor alles. Die lichtgeraaktheid is een ziekte die elke partij treft. Wat een ander doet, is not done. Maar dat je het zelf ooit gedaan hebt, dat is dan vergeten."

Staan uw ministers toch niet te veel nog in oppositiemodus?
"Met alle respect, ik kan u een lijst geven van uitspraken van de regeringspartners die absoluut niet door de beugel kunnen. Het zit altijd in die kleine, vileine zinnetjes. Ik vind dat wij de omslag naar het federale beleid wonderwel hebben gemaakt. En dat was niet evident, want we hadden dat nooit gedaan. Het is ook een heel andere politieke stijl en cultuur. Het federale is een kolkende put. De Vlaamse regering is dan weer zoals een college. Daar is het simpeler om de troep intern te houden."

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Nochtans doet ook minister Homans uitspraken die in de Vlaamse regering voor hommeles zorgen. Moest ze nu echt zeggen dat leefloners hun kinderen mee op café nemen?
"Dat was niet meteen een uitspraak die de prijs van de politieke subtiliteit zal winnen. Tegelijkertijd is het niet omdat je iets ongezouten zegt, dat er een politieke rel van moet komen. Ik ben ook niet iemand die zijn tong altijd vijfentwintig keer omdraait."

Denkt u soms niet: 'Had ik toch maar niet wat communautaire zaken kunnen meenemen in dit regeerakkoord?'
"Nee, ik heb mijn woord gegeven dat de communautaire geest in de fles zou blijven. En bij mij is een woord een woord. Als je het communautaire niet kunt uitwerken, dan is deze regering the next best thing."

En wat zegt u tegen de kiezer als u geen van beide kunt verwezenlijken in 2019?
"Dat zou dan een moeilijke boodschap worden. Je moet ervoor zorgen dat je niet in die toestand terechtkomt. En dat is altijd een gok. Sociaal-economisch kun je misschien doen wat het beste is, maar je hebt door de internationale context geen garantie dat er ook groei komt. Er kunnen altijd gebeurtenissen op je weg komen. Ik zie met lede ogen aan wat er gebeurt in Rusland. Je zit ook met Griekenland, waarvan ik geen seconde geloof dat ze hun beloftes zullen kunnen nakomen. Dus ofwel stort die regering in elkaar, ofwel ga je naar een grexit. We zitten dus met een gevaarlijke cocktail."

Gaat u met die regering niet te vaak in tegen de maatschappelijke verontwaardiging? Zoals rond Uplace?
"Ah, Uplace. Ik ben blij dat jullie erover beginnen. De politieke vader van Uplace heet in mijn ogen Frank Vandenbroucke. Die beslissing over Uplace is genomen in de enige periode waarin N-VA niet in de regering zat: Geert Bourgeois stapte in 2009 uit de Vlaamse regering. Dat was een beslissing die we geërfd hebben. En nu zijn we ineens de Uplace-partij! Ik ben geen voor- of tegenstander van Uplace. Ik bepleit rechtszekerheid voor ondernemers en het nakomen van gemaakte afspraken."

Komt Uplace er nu of niet?
"Mocht ik Bart Verhaeghe zijn, ik had niet getekend. Men doet nu wel alsof men ja zegt tegen de procedures, maar over zes maanden, na het openbaar onderzoek, zal er wellicht iets anders gezegd worden. Ik zou gezegd hebben: 'Betaal mijn schadeclaim maar.' Maar Verhaeghe is koppig. En als iedereen er alles aan gaat doen om dat tegen te houden, dan wordt het inderdaad een moeilijke zaak."

Nog één vraag - ook omwille van de Internationale Vrouwendag - over Zuhal Demir. Heeft u haar gefeliciteerd met haar fotoshoot?
"Wij vreesden binnen de partij al dat ze daar enorm veel kritiek op zou krijgen. Maar een vrouw als Zuhal komt echt met alles weg. (lacht)"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234