Zondag 25/07/2021

‘CD&V kan nu beter risico nemen dan afwachten’

De partijtop zelf spreekt graag van ‘voortschrijdend inzicht’, maar de voorbije dagen heeft Beke uiteraard de pro’s en de contra’s op een rijtje gezet.

Terugspoelen naar woensdag 5 januari 2011. Koninklijk bemiddelaar Johan Vande Lanotte (sp.a) verwacht van de zeven partijen die rond de tafel zitten, een reactie op de compromisnota die hij twee dagen eerder heeft rondgestuurd. Zijn eigen partij en Groen! hebben al ‘ja’ gezegd, de andere partijen houden de Wetstraat in spanning. Het is CD&V-voorzitter Wouter Beke die even na 18 uur het stilzwijgen doorbreekt. “De tekst moet op enkele essentiële punten bijgestuurd worden alvorens onderhandelingen met de zeven partijen kunnen worden opgestart”, klinkt het keihard. Harder alleszins dan op het partijbestuur was afgesproken, want de befaamde G4 besloot op aansturen van Kris Peeters om de boodschap aan te scherpen, kwestie van N-VA wat wind uit de zeilen te nemen.

De gok mislukt. Vande Lanotte beseft onmiddellijk: “Het is gedaan.” Na die eerste dolkstoot volgt ook al snel N-VA, die de bemiddelaar eveneens trakteert op een ‘neen, tenzij’, maar de zwartepiet wordt ontegensprekelijk in de richting van CD&V geschoven. Hoe Beke de communicatie vanaf dan ook probeert bij te sturen, het kwaad is geschied. Terwijl N-VA rustig toekijkt, vangt CD&V alle klappen op. Een slechte peiling zorgt voor enige paniek in de rangen, omdat ze het buikgevoel van vele middenkaders bevestigt: CD&V rijdt zich dood in de schaduw van Bart De Wever (N-VA).

“Sinds die bewuste 5 januari keken meer en meer mensen in de richting van de CD&V”, vertelt een partijkopstuk. “We hadden maandenlang de boot afgehouden, en terecht: sinds 2007 heeft de partij haar beste mensen ingezet om een staatshervorming ineen te boksen. Yves Leterme, Herman Van Rompuy, Kris Peeters, Jean-Luc Dehaene: allemaal beten ze er hun tanden op stuk. Toch zag het er hoe langer hoe meer naar uit dat we de borst zouden moeten nat maken.”

Diezelfde avond nog zegt Vlaams minister-president Kris Peeters tegen Beke: “Wouter, als de partij haar verantwoordelijkheid zou opnemen, is het voor mij klaar en duidelijk dat gij dé man zijt die moet beslissen: doe je het zelf of stuur je iemand anders? Wat je ook beslist, je moet er vooral zelf in geloven.”

Zover komt het niet. Vande Lanotte neemt nog even een doorstart, maar gooit uiteindelijk eind januari de handdoek in de ring. Op 2 februari volgt het langverwachte ‘rondje liberalen’ met Didier Reynders( MR) als informateur. Na vier weken presenteert die laatste zijn ‘definitief rapport’. We schrijven dinsdag 1 maart, eergisteren dus.

Op dat moment is CD&V al een tijdje aan het nadenken over een strategie om de verantwoordelijkheid op te nemen. Begin februari lieten verschillende parlementsleden van allerlei fracties verstaan dat “we uit de pijp moeten komen voor de koning ons met de rug tegen de muur zet.” De partij is té weinig zichtbaar geweest de laatste maanden, en daar moet iets aan gebeuren. Dat bewijst ook die bar slechte peiling (DM 15/2). Probleem: initiatief nemen biedt geen enkele garantie op slagen, geen initiatief nemen evenmin. Het is kiezen tussen de pest en de cholera.

Maar velen, onder wie Kris Peeters, beginnen het beu te worden dat hun partij de vruchten niet plukt van alle initiatieven op het vlak van gezondheidszorg, financieringswet, enzovoort. In de interviews laat de Vlaams minister-president zich ontvallen: “We hebben tal van initiatieven genomen, maar misschien te weinig onze marketing verzorgd.”

Dit weekend hebben Peeters, Beke en de twee andere toppers van de G4 (uittredend premier Yves Leterme en minister van Buitenlandse Zaken Steven Vanackere, MJ) contact. Peeters toont zich de grootste voorstander van het opnemen van verantwoordelijkheid, Leterme reageert afwachtend. Hij eist spijkerharde afspraken met de twee verkiezingsoverwinnaars, N-VA en PS. Op het politiek bestuur van maandag wordt de trend stilaan duidelijk. “Een kwestie van voortschrijdend inzicht”, concludeert een aanwezige. “Risico nemen is op dit moment beter dan afwachten.”

Laatste der Mohikanen

“Het doemscenario van weleer kán een win-winsituatie worden voor de partij: stel dat Beke slaagt, dan is hij de held”, voorspelt een prominent CD&V’er. “Slaagt hij niet, dan lijken verkiezingen onafwendbaar. Maar dan gaan we tenminste de verkiezingen in als de laatste der Mohikanen die het geprobeerd hebben, buiten de schaduw van de N-VA. Allicht kunnen wij dan toch een soort ‘redelijkheidsbonus’ opstrijken.”

Maar meer nog dan de verkiezingen - die momenteel (weer) redelijk veraf lijken - spelen er andere ideeën door Bekes hoofd. Hij toetst ze maandag af bij zijn kransje getrouwen: de G4 en zijn medewerkers Luk Vanmaercke en Peter Poulussen. Het gaat niet meer om toegevingen, weten de zes, het gaat om oplossingen. En aan die oplossingen moet CD&V meewerken, er moét gewoon een nieuwe regering komen die een staatshervorming verwezenlijkt. Peeters zal maandagavond in Reyers laat een lans breken “om verantwoordelijkheid op te nemen”, al ontkent de partij dat hij ‘uitgestuurd’ werd voor een opgezet nummertje.

Niet iedereen binnen de CD&V-top vindt die gretige communicatie een meesterzet van Peeters, maar in de publieke opinie wordt de demarche van de minister-president geïnterpreteerd als een steun, als een duwtje in de rug van de voorzitter.

Beke wil zijn partij de voorzet laten geven, maar het zijn volgens hem N-VA en PS die de bal zullen moeten binnenkoppen. Er worden contacten gelegd met beide partijen om zeker te zijn dat ze het zullen afmaken, lees: dat ze zullen overnemen. Rest de vraag wie in de cockpit kruipt. Beke? Vanackere? “Zoiets hangt veel meer af van de context dan iedereen altijd denkt”, luidt het.

Als het een duobaan wordt - vooral de PS dringt daarop aan - kiest Beke liever strategisch: als nummer twee een partijvoorzitter is, doet hij het best zelf, maar als een andere partij een ancien van het kaliber van Philippe Moureaux (PS) naar voren schuift, is het “beter” om daar een zwaargewicht met dito ervaring naast te zetten hoewel het niet makkelijk zal zijn om nog een van de elder wise statesmen te overtuigen. N-VA ziet zo’n duobaan totaal niet zitten, en heeft er sowieso een probleem mee dat CD&V zich zichtbaar van haar losmaakt. “Ze zijn bang om hun telegeleide wagen te verliezen”, luidt het bij andere partijen. De hele dinsdag lang circuleren er allerlei scenario’s - Beke alleen, Beke in duo, Vanackere in duo of toch maar weer een oude staatsman? -, maar geen enkel plan bevredigt elkeen.

Pas woensdagochtend, na een lang gesprek met Elio Di Rupo (PS) en Bart De Wever (N-VA), neemt Beke de beslissing: hij doet het alleen. Waarom? Beke heeft zichzelf twee vragen gesteld: ‘Hoe functioneer ik het best?’ en ‘Hoe geef ik het signaal dat het ernstig is?’. Als enige in de cockpit ben je meester van alle informatie, van je eigen (in)discretie en je eigen agenda. Je kunt een context van vertrouwen opbouwen, net als Dehaene en Vande Lanotte daarin geslaagd zijn - evenwel zonder het verhoopte gevolg.

In tegenstelling tot Dehaene en Vande Lanotte wil Beke zich absoluut geen timing laten opleggen. Hij ziet er het nut niet van in, meent zelfs dat een carcan contraproductief werkt. Geen deadline dus. Beke gaat zich niet zozeer bezighouden met de samenstelling van de onderhandelingstafel, als wel met het herstellen van de as PS-N-VA. Een partijkopstuk: “Het feit dat Beke het alleen doet, is het teken dat hij het meent. Hij gaat ervoor. Dit is niet zomaar het laatste voorgeborchte voor de verkiezingen.” Nog niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234