Zondag 18/04/2021

CD&V gokt en wint, maar spel is nog niet gespeeld

undefined

Over CD&V nationaal zeg ik één ding: om een oorlog te winnen moet je oorlogsgeneraals hebben. En die heeft de partij op dit moment niet." Dixit ex-senator Hugo Vandenberghe (CD&V) tijdens de 11 juli-viering in het Brusselse stadhuis. De man die wel vaker treffende beeldspraak weet te bedenken voor de situatie van zijn partij - zoals zijn evergreen: "Het huis van de Heer telt vele kamers" - zat er twee weken geleden pal op.

Op 11 juli zat de partij van voorzitter Wouter Beke tot in haar nek in de shit. De belabberde communicatie reduceerde de 'staatsdragende' beleidspartij tot een schim van de vroegere CVP. Het laatste debâcle begon op donderdag 7 juli, met het antwoord van de partijen op de voorgestelde nota van formateur Elio Di Rupo (PS). CD&V had omstreeks 13 uur een persconferentie gepland om haar antwoord wereldkundig te maken, maar toen 's voormiddags bleek dat N-VA staalhard "nee" zou zeggen schoot de Wetstraat 89 in paniek. De partij annuleerde de persconferentie "omdat CD&V het antwoord van N-VA wilde afwachten", maar veranderde op het laatste moment van mening. Voorzitter Beke verscheen in extremis toch nog op het bordes om mee te delen dat zijn partij "'ja" zegt tegen onderhandelingen, "maar niet zonder N-VA."

Het schoothondjesimago waar CD&V al maanden mee worstelt, werd nog maar eens versterkt. De dagen erop werd de partij met de grond gelijk gemaakt door alles wat beweegt in en rond de Wetstraat. "Een schaduw van N-VA", luidde het. Modderfiguur geslagen, gebrek aan eigen profiel, probleem van te veel kopmannen, enzovoort. Op de koop toe veranderde Vlaams minister-president Kris Peeters het antwoord twee dagen later in: "neen, tenzij de nota wordt herschreven." Een schoolvoorbeeld van goed communiceren was dat allemaal niet.

Hoe stoïcijns voorzitter Beke ook probeerde te blijven, intern was men niet doof voor de kritiek. Verschillende leden van de G20, en niét alleen de ACW-vleugel, morden over het feit dat de bijsturing van Peeters "niet afgesproken" was. Dat diezelfde Peeters te pas en te onpas de stabiliteit van zijn Vlaamse regering inroept om zijn stempel te drukken op de besluitvorming van de partij, stuitte hoe langer hoe meer tegen de oranje borst. "Er is niets mis met vastberadenheid, maar we moeten toch ook constructief zijn. Het is de enige manier om ons te onderscheiden van de N-VA", klonk het in de CD&V-geledingen. Wat ook meespeelde (en nog steeds meespeelt): een panische angst voor verkiezingen. Vooral een aantal federale volksvertegenwoordigers heeft bitter weinig goesting in campagne voeren, de jongste peilingen wezen uit dat CD&V nog onder haar huidige, historische diepterecord van 17 procent zou zakken.

Onderbuik

Met zijn "ja" van woensdagavond lijkt het erop dat Beke de verzuchtingen van de christendemocratische onderbuik heeft gevolgd. Hij heeft de bocht genomen om zonder N-VA aan tafel te schuiven voor de communautaire onderhandelingen. Meer nog: die onderhandelingen zullen verlopen conform de voorwaarden van CD&V: eerst moet Brussel-Halle-Vilvoorde worden opgelost (mét tweederdemeerderheid), dan pas wordt er gesproken over het sociaaleconomische luik. En de budgettaire inspanningen van de deelstaten worden overlegd met de regeringen van die deelstaten, niét alleen met de regeringsleiders. Aan Vlaamse kant zal dus ook begrotingsminister Philippe Muyters (N-VA) deelnemen aan het overleg, Peeters moet dus N-VA niet 'lossen'. "We blijven in deze coalitie verder werken tot 2014", aldus een overtuigde minister-president gisteren.

De balans? Peeters tevreden omdat de Vlaamse regering voorlopig niet in gevaar dreigt te komen, Leterme en Vanackere tevreden omwille van de "eerste positieve stap met hoop op een goede afloop", en de onderbuik tevreden omdat de partij mee onderhandelt. Daarmee heeft CD&V-voorzitter Beke voor het eerst sinds lang alle oranje neuzen weer in dezelfde richting gekregen. "Zowel mentaal als electoraal was deze week een opkikker", vat een partijtopper samen. Oké, hier en daar zal er nog wel een Vlaamse scherpslijper zijn die vindt dat CD&V beter vastgeklonken was gebleven aan de N-VA, maar de algemene sfeer in de Wetstraat 89 is beduidend optimistischer dan twee weken geleden.

Is dat optimisme terecht? In vergelijking met twee weken geleden zeker. Beke is erin geslaagd om niet alleen de geleden schade te herstellen, maar ook de perceptie te doen keren. De commentaren en lezersbrieven in de Vlaamse kranten liegen er niet om: van een laffe loser is de jonge CD&V-voorzitter - tijdens de semaines familiales wordt Beke 37 - zowaar een kleine held geworden. Daar zijn meerdere redenen voor. De eerste is inhoudelijk: Beke heeft zijn stempel weten te drukken op de formatie, de door alle partijen aanvaarde onderhandelingsbasis komt grotendeels uit zijn koker. Dat is - zelfs objectief gezien - het minste wat je ervan kan zeggen. Als hij het slim aanpakt, zal hij even zwaar kunnen blijven wegen op de onderhandelingen en een propere splitsing van B-H-V uit de brand slepen. Daarmee zal CD&V haar stokpaardje, haar trauma sinds jaren, eindelijk van de baan ruimen en in het beste geval zo ook de geschiedenis ingaan. Als er één partij dat verdiend heeft, menen niet weinig CD&V'ers, dan is het hun partij wel: de christendemocraten hebben het voorbije decennium hun belangrijkste figuren, al hun elder wise statesmen, 'opgeofferd' aan die vermaledijde kieskring en de daaraan vasthangende staatshervorming.

De tweede reden draait om perceptie. Door een andere houding aan te nemen dan de N-VA, heeft de bordkartonnen Wouter Beke deze week getoond dat hij achter de brede rug van Bart De Wever durft uitkomen, hij heeft een glimp van een eigen smoel laten zien. Of het kiezers zal doen terugkeren zal nog moeten blijken, maar alvast de overblijvende 17 procent - die volgens het ACW hoofdzakelijk uit hun hoek komen - heeft weer een reden om trouw te blijven aan de christendemocratische karavaan.

CD&V mag dus terecht gelukkig zijn met het opgepoetste imago, al moet er ook niet te vroeg victorie gekraaid worden. Er is immers nog steeds een belangrijk deel van de bevolking - én van de Wetstraat - die de halsstarrige houding van CD&V de jongste dagen/weken/maanden allerminst bewonderenswaardig vindt. Bekes collega's zijn niet opgezet met de manier waarop hij de gesprekken naar zijn hand zet. Zo liet de anders zo aimabele Groen!-voorzitter Wouter Van Besien alle beleefdheden varen toen woensdag bleek dat Beke zijn kat stuurde naar de geplande vergadering met de acht partijen. Bovendien heeft CD&V veel krediet verloren met haar houding, het beste voorbeeld daarvan is misschien nog toen voorzitter Beke op 5 januari als eerste de nota-Vande Lanotte afschoot met een "neen, tenzij" en zo de "enige mogelijke doorbraak" eigenhandig torpedeerde.

Maar ook in de feiten moet er nog niet te hard gejuicht worden. De formatie mag dan 'dankzij' CD&V' in augustus een doorstart nemen, er is nog altijd niets bereikt, niets gesplitst, niets overgeheveld. CD&V en MR-FDF staan meer dan ooit als kat en hond tegenover elkaar, en ook al zit de N-VA niet mee aan tafel, in het verdedigen van de Vlaamse belangen toont Beke (aangevuurd door Peeters) zich niet minder fervent dan De Wever himself. Het huidige klimaat in het achterhoofd beloven de gesprekken dus nog zéér moeilijk te worden.

Oppositie

Maar stel dat het de acht partijen rond de tafel lukt om tot een akkoord te komen over de splitsing van B-H-V en het institutionele luik, dan nog is het de vraag of CD&V haar getoonde leiderschap zal aanhouden. Het valt op hoe de partijvoorzitter hamert op het feit dat er voor communautaire en sociaaleconomische onderhandelingen verschillende meerderheden nodig zijn. "Eerst de communautaire kant van de zaak, dan pas échte regeringsonderhandelingen", luidt het. "Voor dat laatste hebben wij niets toegezegd." En dat bedoelt de partij letterlijk: het een staat los van het ander, het is niet gezegd dat CD&V de hele rit zal uitzitten.

Binnen de CD&V circuleert de piste om, eenmaal de trofee B-H-V is binnengerijfd, niét deel te nemen aan de regeringsonderhandelingen en de N-VA te vervoegen in de oppositie. Dan zouden de twee grootste Vlaamse partijen vier jaar lang zij aan zij kunnen schieten op een paars-groene regering, al dan niet aangevuld met cdH. CdH is immers al lang niet meer de 'Franstalige zusterpartij' van weleer, en zal zelf ook eerder PS volgen dan CD&V.

Toch lijkt die piste weinig waarschijnlijk, alleen al omdat de coalitie op die manier geen meerderheid heeft aan Vlaamse kant en het dus erg moeilijk werken wordt. Bovendien zal CD&V het zich moeilijk kunnen veroorloven om, na een succesvolle B-H-V-onderhandeling, alsnog uit de race te stappen. CD&V is en blijft beleidspartij, zit - op enkele legislaturen na - sinds WOII voortdurend in de regering en die rol ligt haar ook het beste. Beke kan natuurlijk nog eens proberen om hoog spel te spelen en zijn slag ook op sociaaleconomisch vlak thuis te halen, maar het is niet gezegd dat dat een tweede keer lukt. Ook in de Wetstraat geldt: you win some, you lose some.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234