Vrijdag 27/01/2023

Cd's van de radio

Iedereen weet dat de meeste 'klassieke' radiostations over enorme klankarchieven beschikken waarin niet enkel de doordeweekse opdrachten van radio-orkesten en andere ensembles zijn opgeslagen maar vaak ook opnamen van uitzonderlijke concertgebeurtenissen. Veel van dat materiaal is als piraatopname, met wisselende kwaliteit, op de cd-markt verkrijgbaar, maar slechts zelden beslist een radiostation het legaal aan te bieden. Dat is vooral te wijten aan de ingewikkelde rechtssituatie, waarbij aan zowat elke medewerker of aan zijn nabestaanden royalty's moeten worden betaald en aan het feit dat veel beroemde artiesten die voor radiostations opnamen, door exclusieve contracten verbonden waren met platenfirma's.

De BBC, die een van de grootste archieven heeft, heeft het toch geprobeerd en noemt haar reeks BBC Legends derhalve met een gemeenplaats "de verwezenlijking van een droom". Gedurende zes tot zeven jaar werden over alle contracten opnieuw onderhandeld; nu komen de historische opnamen uit de jaren vijftig tot zeventig (met enkele uitschieters naar de jaren dertig en tachtig) mondjesmaat uit. Alles bij elkaar zal de reeks bestaan uit zeventig tot tachtig opnamen, telkens gefocust op één uitvoerder.

De vroegste is Arturo Toscanini (met Beethoven en Mozart, uit 1935), de jongste Lucia Popp (met een recital uit 1990). In de reeks zitten de vroegste experimenten met stereo-uitzendingen (een achtste symfonie van Mahler door Jascha Horenstein, opgenomen in de Albert Hall in 1959), naast vele interpretatieve rariteiten (Bach onder leiding van George Enescu bijvoorbeeld, maar ook een derde van Mahler onder Barbirolli, met een interview met de dirigent erbij, of Stokowski die Britten dirigeert). Over het algemeen lijkt de keuze geïnspireerd door dit soort originaliteit: geef aan de verzamelaar iets wat elders in die vorm nog niet bestaat, en geef hem er nog een toetje bovenop.

Van bijzonder belang zijn de vele opnamen met Benjamin Britten als uitvoerder (dirigent of pianist), die in een eigen reeks werden ondergebracht. Dat gaat van Purcell (Dido and Aeneas) en Handel (Ode for St Cecilia's Day), via een nogal logge Mozart (nochtans met een schitterende Elly Ameling) en Rossini, tot een prachtige Tsjaikovski en een heel bijzondere Frank Bridge. Deze reeks (die ook heel mooi is uitgegeven, met zwartwitfoto's van Aldeburgh op de kaft) is zonder twijfel van historisch belang. Bij de andere zal iedereen zijn eigen keuze willen maken.

De VRT pakt het anders aan. Hier geen historisch graafwerk (Pieter Andriessen, hoofd van Radio 3, schijnt niet echt overtuigd van de technische en artistieke kwaliteit van wat in de archieven rust: "Veel daarvan werd slordig opgenomen") maar wel een eigen cd-reeks met nieuwe opnamen, vaak van het eigen orkest (nu het VRO) en coproducties met andere platenlabels en ensembles. Men probeert aan te sluiten bij de actualiteit. Zo waren er twee cd's rond James Ensor naar aanleiding van 'Radio 3 in Oostende', een met pianomuziek van Ensor zelf en een met muziek van Belgische componisten geïnspireerd door Ensor, en is er voor het Van Dyck-jaar een cd Music for Sir Anthony met muziek uit diens tijd, uitgevoerd door Currende o.l.v. Erik Van Nevel. Erg interessant zijn ook verschillende opnamen van Vlaamse componisten, onder meer van Louis De Meester (De grote verzoeking van Sint-Antonius, een nogal megalomane maar als tijdsdocument van de jaren vijftig beslist interessante cantate). Andere Vlaamse muziek wordt gecoproduceerd met het erg geëngageerde Phaedra-label (de reeks In Flanders Fields, recentelijk nog een opname van werk van Peter Welffens en Frits Celis). (SM)

Zowel BBC Legends als de Radio 3-reeks wordt gedistribueerd door Coda.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234