Zondag 17/01/2021

verkiezingen catalonië

Catalonië spreekt zich opnieuw uit vóór afsplitsing: meerderheid voor separatisten

Voormalig Catalaans president Carles Puigdemont.Beeld AFP

Een meerderheid van Catalonië heeft zich tijdens de verkiezingen donderdag opnieuw uitgesproken vóór afsplitsing van Spanje. Het betekent dat het de Spaanse premier Mariano Rajoy niet is gelukt de onafhankelijkheidspartijen een fatale slag toe te brengen, zoals hij hoopte toen hij in oktober het Catalaanse kabinet afzette en verkiezingen uitschreef.

Eén partijleider zit in de gevangenis en de ander verkeert in ballingschap, maar dat lijkt de voorstanders van de onafhankelijkheid niet onschadelijk te hebben gemaakt. Ze waren donderdagavond hard op weg zich terug te vechten in het Catalaanse parlement, met een sterker mandaat dan ooit om de onafhankelijkheid door te zetten.

Nadat vrijwel alle stemmen waren geteld, stonden de separatistische partijen op 70 van de 135 zetels. De partij van de verdreven regiopremier Carles Puigdemont, Samen voor Catalonië, komt op 34 zetels gevolgd door ERC-CatSí (32) en CUP (4). Grootste partij werd Burgers (Ciudadanos), die pro-Spaans is, met 37 zetels.

Puigdemont wil zijn oude kabinet in ere herstellen. Het zou dé manier zijn om korte metten te maken met de machtsovername door Rajoy, hield hij de kiezers voor. Hij blijkt er hun stemmen mee te hebben gewonnen.

"De Catalaanse republiek heeft gewonnen van de monarchie van 155", concludeerde Puigdemont vannacht vanuit Brussel, verwijzend naar het grondwetsartikel 155 waarmee de Spaanse regering de macht overnam in Catalonië. "Het recept dat Rajoy voorlegde aan Europa heeft niet gewerkt. Rajoy en zijn bondgenoten hebben de volksraadpleging verloren waarmee ze de inzet van 155 wilden rechtvaardigen. Er is een meerderheid in Catalonië die een referendum wil. Wij Catalanen hebben het recht dat er naar ons geluisterd wordt. Dat hebben we vannacht verkregen."

De onafhankelijkheidspolitici hebben geëist dat de politici en protestleiders die verdacht worden van rebellie en opruiing worden vrijgelaten. Ook bepleitten ze tijdens de verkiezingscampagne dat de Spaanse regering de macht terug zou geven aan het Catalaanse deelstaatbestuur. 

De socialisten van de PSC komen uit op 14 procent van de stemmen, goed voor 18 zetels. Zoals in de peilingen en exitpolls al bleek, wordt het een zware nederlaag voor de nationale regeringspartij Partido Popular: 4 procent van de stemmen, of vier zetels. Bij de verkiezingen van 2015 waren dat elf stuks.

Dialoog

Voor de toekomst willen ze op z'n minst in gesprek met de Spaanse regering over hoe Catalonië onafhankelijk kan worden. Alleen de kleinste en de radicaalste van de drie onafhankelijkheidspartijen hecht geen geloof aan dialoog en wil een parallelle Catalaanse staat optuigen.

De argumenten van de Spaanse regering, die Puigdemont en zijn medestanders afschildert als een boevenbende die zijn zin probeert te krijgen langs ondemocratische weg, hebben op een flink deel van de Catalanen blijkbaar geen indruk gemaakt. Zij zien vooral een staat die hen onderdrukt 
 een staat die agenten met wapenstokken op hen afstuurt als ze een referendum houden, en die hun democratisch gekozen politici afvoert naar de gevangenis.

Carles Puigdemont spreekt zijn aanhangers toe.Beeld Getty Images

De pro-Spaanse partij Burgers (Ciudadanos), met als lijsttrekker de jonge, uit Andalusië afkomstige advocate Inés Arrimadas, boekte winst. Maar met een parlementsmeerderheid van onafhankelijkheidspartijen zal het voor haar echter onmogelijk zijn aan te treden als regiopremier.

De winst van Burgers gaat ten koste van de Volkspartij (PP) van Mariano Rajoy. Burgers wist de regeringspartij af te troeven door als eerste luid en duidelijk te roepen om het ontbinden van de Catalaanse kabinet en het uitschrijven van verkiezingen. De partij ontstond tien jaar geleden in Catalonië, juist om de onafhankelijkheidspartijen van een stevig weerwoord te voorzien. Inmiddels is ze landelijk actief en blijkt ze een serieuze bedreiging te vormen voor de traditionele Volkspartij.

Hoge opkomst

De opkomst tijdens Catalaanse verkiezingen steeg tot een recordhoogte van bijna 83 procent. Het geeft aan hoezeer de regio in de greep wordt gehouden door de onafhankelijkheidskwestie. Aanvankelijk werd de hoge opkomst uitgelegd als een voordeel voor de pro-Spaanse partijen. Vooral in stedelijke gemeenten, met de meeste immigranten uit de rest van Spanje, werd een stijging gemeten.

Toch bleken de kiezers met pro-Spaanse gevoelens niet talrijk genoeg om de independentistas van de meerderheid af te houden. Dat heeft ook te maken met het getrapte Catalaanse kiessysteem. Hoewel de onafhankelijkheidspartijen een meerderheid haalden in het parlement, bleven ze steken op 47,5 procent van de stemmen.

Wat nu?

Het is koffiedik kijken hoe het verder moet met dit verdeelde resultaat. Een vlotte oplossing uit de patstelling leverde deze verkiezingsronde alvast niet op, laat staan dat ze de Spaanse president Mariano Rajoy enige munitie biedt onafhankelijkheid definitief af te blokken.

De officiële resultaten zullen pas op 5 januari bevestigd worden. Dan moet het Catalaanse parlement samenkomen om binnen de 20 dagen een parlementsvoorzitter te kiezen. Daarna heeft het parlement 10 dagen om een nieuwe regionale premier te kiezen.

De regio begint economisch te lijden onder de aanslepende crisis. Sinds begint oktober zijn al meer dan 3.100 bedrijven met hun hoofdkantoren vertrokken uit de regio, directe buitenlandse investeringen in Catalonië zijn met 75 procent gedaald in het derde kwartaal van dit jaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234