Dinsdag 01/12/2020

reportage

Catalanen overrompelen Brussel voor onafhankelijkheid: "En waar kan ik Manneke Pis vinden?"

De Europese wijk werd overrompeld door Catalanen, maar de betoging verliep rustig.Beeld Eric de Mildt

45.000 Catalanen hebben Brussel overspoeld, om druk te zetten op Europa om de democratie in hun land garanderen. Ook de in ons land verblijvende Carles Puigdemont nam het woord. "Ooit een demonstratie van deze grootte gezien?"

We hebben 18 uur met de bus gereden", zegt Maria Vallespi, een 22-jarige uit Barcelona, in het centrum van Brussel, vlak bij de Beurs. Voor ze met haar familie aan het echte werk begint, is er even tijd voor wat sightseeing, de betoging begint pas over een goed uur. "En vanavond om 19 uur gaan we weer terug", zegt ze.

Vallespi is een van de 45.000 Catalaanse betogers die naar Brussel zijn afgezakt. Voor een dag kleurt de hele hoofdstad geel en rood, en wapperden overal vlaggen met die blauwe driehoek en witte ster. Maria wil vooral dat artikel 155 uit de Spaanse grondwet verdwijnt, vertelt ze, op basis waarvan de Catalaanse deelregering is afgezet nadat ze de onafhankelijkheid had uitgeroepen. Volgens haar zet dat artikel "de deur open naar een dictatuur".

Als je die stroom van Catalanen daarop volgt, kom je uit in het Jubelpark, waar om 11.30 uur de betoging vertrekt. Van daaruit gaat het via de Kortenberglaan, de Stevinstraat en de Etterbeeksesteenweg naar het Jean Reyplein. Maar op het plein wordt snel duidelijk hoe massaal de Catalanen gehoor hebben gegeven aan de oproep om naar Brussel te komen. Het Jubelpark staat vol geparkeerde mobilhomes, en er rond zijn de straten gevuld met rijen autobussen. Alleen de wafelverkopers in hun bestelwagens op het plein weten van geen wijken. En maar goed ook, dankzij de hongerige betogers doen zij gouden zaken.

"Het is een heel emotionele dag", zegt Joanna Cortils, onder een van de drie bogen van het Jubelpark, terwijl de protestmars bijna van start gaat. Met twee broeken en skischoenen aan is ze ook goed voorbereid op het Belgische weer, misschien wel te goed, zo zegt ze zelf. "Ik ben hier voor mijn ouders en vrienden die niet mee konden. Zij vroegen me: 'Schreeuw daar voor ons'."

Verkiezingen

Op de vraag of deze betoging soms belangrijker is dan de verkiezingen van 21 december antwoordt zelfs een voorbijlopende jongedame volmondig 'ja'. "Ik vertrouw de verkiezingen niet volledig, omdat je nooit weet of die wel eerlijk verlopen", vertelt Joanna. "Tegelijk weet ik ook niet of ik zelfs op Puigdemont zou stemmen, omdat ik eerder links gezind ben. Maar nu telt dat niet. Hier zijn we allemaal verenigd als Catalanen."

Wanneer dan een politiehelikopter overvliegt, wuiven alle betogers enthousiast omhoog en herhalen de leuzen die ze al een hele tijd scanderen, doch nu iets luider. "In-inde-independència." Op een bepaald riedeltje wiebelen ze samen op en neer.

In het Jubelpark duiken te midden van de Catalaanse enkele Vlaamse vlaggen op, hier en daar wappert een Schotse of - zeldzamer - ook een Baskische vlag. "Dit is echt een internationale betoging van nationalisten", zegt een man die liever anoniem blijft, en zichzelf een partijloze flamingant noemt. "Normaal doe ik dit niet, maar vandaag leek mij een goede dag om met een vlag te wapperen." Grote afwezigen zijn de Spaanse unionisten. De organisatie die de dag ervoor een conferentie hield over de Spaanse grondwet in het Europees Parlement, houdt blijkbaar nu een bijeenkomst in Washington en niet-Catalaanse Spanjaarden blijven liever weg, zegt een Spaanse EU-medewerker naderhand.

Carles Puigdemont sprak zijn volk toe en hoopt dat Europa de 'democratische waarden' zal verdedigen.Beeld Eric de Mildt

"We willen clashes liever vermijden", zegt hij, terwijl hij eraan toevoegt dat niet iedereen in Catalonië zozeer voor de onafhankelijkheid is. "Maar door het hardhandige optreden van de Spaanse regering tijdens het referendum is er wel een evolutie in die richting in gang gezet. Je moet er wel rekening mee houden dat veel Catalanen zijn thuisgebleven. Deze betoging toont vooral hoe sterk Catalonië gepolariseerd is, niet hoe sterk het verenigd is."

Op het Jean Reyplein, tussen het Europese Parlement en de Commissie is daar echter weinig van te merken. "Puigdemont president!", klinkt het plots wanneer de afgezette Catalaanse president Carles Puigdemont gesignaleerd wordt. Op dat moment verdringen journalisten, fotografen en veiligheidsmensen elkaar rond de man die voor één dag letterlijk in het centrum van de Europese poltiek staat.

Na toespraken van onafhankelijkheidsgezinde politici van over de hele EU - waarbij Europarlementslid Peter Luyckx (N-VA) de steun uitspreekt voor de Catalanen vanwege de Vlaamse nationalisten - is het de beurt aan Puigdemont. "Europa mag geen schrik hebben om de fundamentele democratische waarden te verdedigen", zegt hij voor de verzamelde massa. "Catalonië wil verder als een democratisch land. We gaan ons hiervoor vredevol inzetten in het hart van Europa."

Kerstmarkt

En om Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker persoonlijk aan te spreken, gaat hij verder in het Frans. "Aan Juncker en alle vrienden van Rajoy: heb je ooit zo'n grote betoging gezien om criminelen te steunen? Neen? Deze mensen komen niet massaal op straat om criminelen te verdedigen, dus ik denk dat wij wel eens democraten kunnen zijn."

"Ik ben hier voor mijn ouders en vrienden die niet mee konden", zegt de Catalaanse betoger Joanna Cortils.Beeld RV Yannick Verberckmoes

Na de afloop van de toespraken begint een congres binnenin het Europese Parlement dat de naam 'Can Catalonia save Europe?' heeft gekregen. Een groot aantal betogers druipt echter af naar de Brusselse Grote Markt, waar nog even het Catalaanse volkslied wordt gezongen. "We zijn hier ook gewoon voor de kerstmarkt", vertelt een Catalaanse vrouw, waarop een andere me vraagt of ik de weg weet naar Manneke Pis. "En waar kunnen we hier goede chocolade kopen?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234