Zondag 15/12/2019

Catalonië

Catalanen laten zich niet tegenhouden: ‘De straten zullen altijd van ons zijn’

Catalanen lopen over de snelweg naar de Spaanse stad Barcelona in protest tegen de veroordeelde Catalaanse leiders. Beeld Freek van den Bergh

Wie heeft nog greep op de demonstraties in de Catalaanse steden? Vrijdag gingen een half miljoen mensen de straat op om te protesteren tegen de lange gevangenisstraffen voor Catalaanse politici. ‘De onafhankelijkheidsbeweging is altijd heel pacifistisch geweest. Nu is er iets veranderd.’

De sjaals die voor de ogen kunnen worden getrokken zijn nieuw. Net als de stevige stukken hout die sommige demonstranten in hun handen hebben. De rinkelende flessen in hun rugtassen. De integraalhelmen. De woede in hun ogen.

Ook nieuw zijn groepjes artsen die zich langs de linies verplaatsen. Ze vallen op, met hun felgele hesjes en het vlaggetje met het rode kruis dat ze bij zich dragen. Al de hele week zijn ze erbij als de demonstranten slag leveren met de politie.

Daar komen de eerste gewonden. Een jongen laat zich versuft op de grond zakken. Hij werd op zijn hoofd geslagen door een agent met een wapenstok. “Wat is je naam?” vraagt één van de artsen, een oudere vrouw. “Issac.” Hoe oud? “24.” De gegevens worden snel ingevoerd in Telegram, waar een gezamenlijke lijst wordt bijgehouden. Een lijst waarop al een oog staat dat blind werd, een testikel die verloren ging, en ettelijke builen en blauwe plekken. Een tastbaar bewijs van de meedogenloosheid van de ‘vijand’.

De enige van het groepje die zijn naam wil geven is Màrius Pallares (42). Hij is de oprichter en leider van de artsenteams, die zich Sanitaris per la República noemen. “De mensen zijn het zat. De onafhankelijkheidsbeweging is altijd heel pacifistisch geweest. Maar nu is er iets veranderd”, zegt hij.

Pallares legt uit dat de ambulances niet in de buurt van de rellen in de straten van Barcelona kunnen komen, al was het maar vanwege de barricades. Daarom hebben de voetsoldaten van de onafhankelijkheidsstrijd nu hun eigen gewondenverzorgers: medisch personeel dat normaal in de gezondheidsklinieken van de overheid werkt, maar nu ook de belangen dient van de nog te stichten republiek Catalonië.

De sjaals die voor de ogen kunnen worden getrokken. Beeld Freek van den Bergh

Brandende barricades

Overdag was Barcelona deze week een stad met terrasjes en toeristen, net als altijd. Maar ’s avonds werden op de kruispunten brandende barricades opgebouwd met het terrasmeubilair, met afval en complete vuilcontainers.

De protesten laaiden op nadat het Hooggerechtshof in Madrid maandag negen Catalaanse politici veroordeelde tot gevangenisstraffen tot aan 13 jaar. Ze waren volgens de rechtbank schuldig aan opruiing: ze jutten in 2017 het volk op een referendum over onafhankelijkheid door te zetten, nadat het door de rechter verboden was.

Eerst trokken de Catalanen in groten getale naar het vliegveld van Barcelona. Meer dan honderd vluchten werden geschrapt, omdat het personeel zijn vliegtuig niet kon bereiken. De regionale en nationale politie grepen in: met rubberkogels en wapenstokken werden de demonstranten verdreven.

Het leidde ertoe dat de demonstraties vanaf dinsdag ontaardden in een veldslag tussen de agressievelingen en de politie. Inmiddels zijn er honderden lichtgewonden gevallen, met slachtoffers in beide kampen. Meer dan honderd mensen werden opgepakt.

De Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging liet zich altijd voorstaan op haar vreedzaamheid. Dat is sinds deze week voorbij. Er is veel begrip voor het geweld tegen de politie en de vernielingen in de stad, zelfs bij degenen die er niet aan meedoen. Zèlfs bij de Catalaanse regiopresident Quim Torra. Hij wachtte enkele dagen, tot diep in de nacht van woensdag, voordat hij het geweld veroordeelde. “Dit moet absoluut stoppen”, zei hij. Hij schreef de aanvallen op de politie en de vernielingen ook toe aan ‘groepen van geïnfiltreerden en provocateurs’. “De onafhankelijkheidsbeweging is niet gewelddadig en zal dat nooit zijn”, hield Torra zijn toehoorders voor.

Beeld Freek van den Bergh

Het is een theorie die gretig wordt overgenomen door de independentistas die vrijdag in groten getale optrekken naar Barcelona. Er zijn ‘vrijheidsmarsen’ georganiseerd, naar het voorbeeld van andere vreedzame burgerbewegingen – van Mahatma Gandi in India, van Martin Luther King in de Verenigde Staten. De zussen Monica, Neus en Rat Rull lopen mee met een mars die uit het zuidwesten komt. ‘Het is een minderheid die geweld gebruikt’, relativeert Neus. “En dan zijn er natuurlijk geïnfiltreerden”, vult Rat aan. “Het is net als met de oorlog in Irak”, bedenkt Monica. “Toen wilde de Spaanse regering ons laten geloven dat er massavernietigingswapens waren. Nu vertellen ze dat de afscheidingsbeweging gewelddadig is.”

Ook dit is nog steeds de onafhankelijkheidsbeweging: met tienduizenden lopen de Catalanen over de snelwegen naar hun hoofdstad. Als je op een viaduct staat, zie je roodgele vlaggen zo ver het oog reikt. “De straten zullen altijd van ons zijn”, scanderen de independentistas een van hun geliefde leuzen. De mars vanuit Martorell, waaraan de zussen deelnemen, leidt ertoe dat de Seat-fabriek, een van de economische iconen van Catalonië, de productie vrijdag moet stilleggen: de directie wil voorkomen dat de werknemers vast komen te zitten tussen huis en werk.

“Het wordt een historische dag”, voorspelt Neus al in de ochtend. En inderdaad: na twee jaar kalmte werden de straten van Barcelona vrijdag overspoeld door honderdduizenden demonstranten.

Controle kwijt

Maar als de ouderen met hun wandelstokken en de families met hun kinderwagens naar huis zijn? Niemand twijfelt eraan: dan wordt de strijd in de straten van Barcelona hervat, nu met versterking uit alle uithoeken van Catalonië.

Want al keuren vooraanstaande politici en actieleiders het geweld af: ze zijn de controle kwijt. Ook dat is een verandering. De actieleiders die nu in de gevangenis zitten - Jordi Sanchez en Jordi Cuixart, door iedereen aangeduid als ‘de Jordi’s’ - hadden gezag. Hun opvolgers, zo die er al zijn, niet. En waar Carles Puigdemont haast een regionale held was wiens beeltenis werd meegedragen in demonstraties, ontbreekt het Quim Torra aan elk overwicht. Toen hij donderdag voorstelde om een nieuw referendum uit te schrijven, werd dat voorstel op grootse wijze genegeerd, binnen en buiten het Catalaanse parlement.

Bij de glazen deuren van Hôtel Majestic, een luxehotel aan de statige Passeig de Gracia in Barcelona, wacht de directeur, Antonio Rodriguez, gespannen af. Dit hotel ligt om de hoek bij de vertegenwoordiging van de Spaanse regering in Barcelona. Anders gezegd: dichtbij het doelwit van de demonstranten. Of de glazen façade ook na vrijdagnacht nog intact zal zijn? “Geen enkel hotel is hierop voorbereid”, zucht de directeur.

Een man gooit een ton op een door de protesterende Catalanen aangestoken vuur op Rambla de Catalunya in Barcelona. Wat begon als een rustige demonstratie eindigde in een veldslag tussen politie en demonstranten. Beeld Freek van den Bergh

Vanachter de ramen volgen Chinese toeristen donderdag angstig de gevechten tussen agenten en demonstranten die zich voor hun ogen afspelen. Ze zien hoe de bakken met sierplanten in de barricades verdwijnen. “Ze wegen zeshonderd kilo”, zegt hoteldirecteur Rodriguez. “Wij kregen ze niet van hun plek.” Ook de boompjes in de Passeig de Gracia worden uitgerukt en dienen als barricademateriaal.

In het hotel blijft de loungemuziek onverstoorbaar spelen. Ondertussen klinken buiten de bekende leuzen. ‘Independència!’ ‘De straten zullen altijd van ons zijn.’ De Sanitaris per la República verzorgen, tegen de muur van het hotel, de gewonden. Infiltranten? De voertaal is Catalaans, net als altijd. Bezorgd wordt elke gewonde in de Telegram-app gedeeld.

Beeld Freek van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234