Zaterdag 28/01/2023

Catalaanse Turken

Straks zullen weer talloze Vlamingen als gemarineerde kreeften de costa's en playa's onveilig maken en daarbij vooral karrenvrachten (Hollandse) cerveza verzetten. Voor wijnminnaars is het ondertussen stukken belangrijker dat op termijn steeds meer Spaanse appellaties volwassen worden.

Frank Van der Auwera

Waar is de tijd dat de Spaanse wijnkaart met Rioja ('de dure flessen'), Penedès ('de opkomende wijnmakers') en Valdepeñas ('de spotgoedkope drinkwijntjes') helemaal vol stond? Ook al trokken de voorbije drie decennia jaarlijks miljoenen Belgische toeristen naar hun Spaanse vakantiebestemming en hebben we - eeuwen na Alva en zijn bende - duidelijk bloed- en karakterbanden met dit temperamentvol volk, toch moeten we eigenlijk rode kaken krijgen als het op kennis van Spaanse wijn aankomt. Maar gelukkig komt daar de laatste vier of vijf jaar verandering in. Opeens doken uit het Spaanse hinterland - waar de gemiddelde toerist zelden of nooit neerstrijkt, verslaafd als hij is aan city trips en gebetonneerde kustlijnen - kersverse appellaties op, met mooie namen zoals Toro, Ribera del Duero, Yecla, Rueda of Campo de Borja.

Waar zitten echter de young guns die volop bezig zijn om de toekomst van enologisch Spanje in elkaar te puzzelen? En de herkomstbenamingen waarin steeds vaker de traditie (oog voor terroir, lokale druivenvariëteiten, microklimaten) en het modernisme (nieuwe vinificatietechnieken, verrassende druivenhuwelijken en een verstandig vers eikgebruik) in elkaar overvloeien?

Wie nu zit te speuren naar de 'grote jongens' voor de komende vijf tot tien jaar, zal vooral moeten kijken naar drie Catalaanse wijnregio's: Priorato, Terra Alta en Tarragona. Voor de atlasfreaks onder u: de stad Tarragona - een noordelijk gelegen neefje van Barcelona - is een handelscentrum en wordt omringd door de gelijknamige appellatie, die een heet en mediterraan klimaat kent. Eeuwenlang werden er dan ook uitsluitend bulkwijnen en versterkte zoete producten (de port der armen) geproduceerd - en producten die als oppepper voor Franse bucht werden ingeschakeld. In de jaren negentig kregen ook de betere rode wijnen er evenwel een push .Vanaf de kust ten noorden en ten zuiden van de stad loopt het gebied vervolgens landinwaarts en omsingelt het de Denominacións Priorato en Terra Alta. Priorato is een schoolvoorbeeld van de Catalaanse wijnbouw, waar de wijngaarden meestal op 100 tot 700 meter hoogte gesitueerd liggen, vaak in terrassen gelijmd tegen bergflanken.

Terwijl de bodem in de Denominación Tarragona van het alluviale type is, bezit Priorato een uniek terroir, de zogeheten llicorella-bodem, de geschikte ondergrond voor de krachtige, gespierde rode wijnen die soms echte kelderbeesten zijn. Terra Alta van zijn kant vormt de hoogste en meest zuidelijk gesitueerde Denominación van Catalonië, met wingerds die gemiddeld op 400 meter hoogte liggen, doorgaans in vrij ontoegankelijke bergvalleien. Bodemtype en klimaat zijn anders: de bodems zijn zeer goed gedraineerd want ze bestaan uit kalksteen, terwijl het continentale klimaat - in combinatie met de grote hoogte - als een bescherming werken tegen overdreven hitte.

Als we naar deze Drie Gratiën kijken, zijn we het roerend eens met wijncolumnist Sam Stokes die een paar maanden geleden orakelde: "Catalonië maakt schoon schip. De 'viticultural vibe' bruist van vertrouwen, experimenten en hoge verwachtingen." Nochtans gaat het om gebieden die nog niet zo heel lang geleden onder de bulkwijnterreur leefden: de grote plas was de norm, in plaats van de grote kwaliteit. Decennialang gingen deze regio's bovendien gebukt onder de ontvolking, waarbij hele wijngaarden - bij acuut gebrek aan opvolgers, middelen en moed - verlaten en verwaarloosd werden. Hele percelen met - soms oude stokken - tempranillo of garnacha werden aan hun lot overgelaten. In veel gevallen was het bodegapersoneel immers vertrokken naar een of ander klotebaantje in een toeristenfuik aan de kust dat op het eerste gezicht meer toekomst bood dan de wijnbouw.

Wanneer kwam de klik? In het begin van de jaren negentig lapten vier musketiers alle vooroordelen aan hun laars in Priorato. Zij hadden lak aan het relatieve isolement of het ongeloof van hun Denominación waarvan ze wel tijdig het potentieel inzagen: René Barbier (Clos Mogador), José Perez-Ovejero (Martinet), Carles Pastrana (Costers de Siurana) en Alvaro Palacios (Clos L'Ermita). Vier musketiers die de basis legden voor de nieuwe generatie wijnmakers die nu, met veel meer armslag en commerciële opportuniteiten, aan de slag is in deze appellatie. Deze nieuwe garde late twintigers en dertigers heeft anno 2001 niet alleen de internationale media mee - en dus een internationaal cliënteel - maar is bovendien veel beter enologisch getraind. Neem nu de drie broertjes: Xavi Buil (27 jaar) stichtte in Priorato het wijngoed Giné Giné, terwijl zijn jongere broers Nestor (23) en Ramon (22) eerst hun universitaire studies afmaakten. Buil studeerde zowel business als enologie zodat hij een klare kijk heeft op beide dimensies van het wijngebeuren. Zonder eigen wingerd of faciliteiten produceerde het triumviraat met de jaargang 1997 hun eerste 6.000 flessen joven garnacha en carineña. Het druivenmateriaal kochten ze aan bij bevriende wijnbouwers, terwijl ze de installaties van de plaatselijke coop gebruikten voor de vinificatie. Aangezien de wijn lekker was, tikte meteen het exportsucces aan hun raam: 70 procent werd uitgevoerd. Het jaar nadien kochten ze 12 ha grond aan, waarop ze - onder de appellatie Priorato - ook nieuwe stokken cabernet sauvignon, merlot en syrah plantten en oude stokken garnacha en carineña. Volgende stap: het bouwen van een eigen wijninfrastructuur. Niet dat ze door al dit gewroet op de rem gingen staan met hun productie: in de jaargang 2000 bottelden ze zomaar eventjes 83.000 flessen.

De omslag die zich de laatste jaren in Priorato bij deze nieuwe generatie voltrok, waaiert ook uit naar de burenappellaties van Terra Alta en Tarragona. In Tarragona zijn het bijvoorbeeld de twintigers Joan en Josep Anguera (23 en 25 jaar) die zich op fruitgedreven, frissere kwaliteitswijnen hebben gegooid en nu reeds circa 100.000 flessen per jaar hun kelders uitjagen. Vooral richting de VS en Japan, want 90 procent van hun jaarlijkse stock krijgt een buitenlandse bestemming.

In een recent interview met Wine & Spirits verklaarde Josep lachend, toen hem werd gepolst hoe moeilijk het was om de Aziatische markt te bewerken: "Er is nog nooit een probleem geweest om onze wijnen te verkopen; het is alleen een kwestie van waar we onze producten uiteindelijk afzetten". De Anguera's blijven ook commercieel nuchter: ze willen niet koste wat het kost hun productie opdrijven, maar op dit niveau blijven doorgaan. Evenmin willen ze hun bodega verkopen aan een multinational of drankenholding, zo beweren ze althans.

In Terra Alta is dan weer het domein Bàrbara Forés een voorbeeld van deze new wave. De jonge wijnmaakster Carmen Ferrer Escoda experimenteert er vlijtig met nieuwe druivenvariëteiten en zorgt er voor een jaarlijkse output van amper 20.000 flessen (in 2000), zowat de helft van de capaciteit die ze binnen vijf jaar maximaal hoopt te bereiken. Haar credo: weg van de rustieke, zware witte maaltijdwijnen naar rode kwaliteitswijnen. Ook al vinifieert ze nog steeds witte wijn, toch ligt de klemtoon op de rode druiven garnacha tinto, merlot, cabernet sauvignon, syrah en carineña.

Enthousiaste succesverhalen - niet in het minst op exportvlak - vallen er tegenwoordig met tientallen te rapen in deze Catalaanse appellaties, waar jonge Turken vechten tegen de soms moeilijke terrasbouw en klimaatomstandigheden. Want hier op het land werken is geen akkefietje, maar inderdaad hard labeur. En wat daarbij opvalt is dat er vaak een warme dialoog bestaat tussen de pioniers van weleer en de young guns. Zo helpt Carlos Pastrana, een van de peetvaders van de moderne Priorato, regelmatig de nieuwe wijnmakers in zijn appellatie. Want, zo resumeert hij, dit is een kantelperiode voor deze opkomende herkomstbenamingen en wijnbouwers: "Een appellatie zoals Priorato is een zeer speciale plek. De jonge wijnmakers moeten zich heel zwaar inspannen, maar als ze inderdaad het moeilijke terrein overwinnen, zullen ze héél succesvol worden. Uiteindelijk zal het land beslissen wie hier slaagt of faalt."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234