Woensdag 17/07/2019

Staking 10 oktober

Caroline Copers (ABVV): "Weinig mensen weten wat er op ons afkomt. Onze pensioenen worden een tombola"

'Een Chinees spreekwoord zegt: de vette varkens weten niet dat de magere varkens honger hebben. Dat is de mentaliteit vandaag.' ABVV-topvrouw Caroline Copers praat voluit over de algemene staking, het pensioencircus en de druppel die de emmer deed overlopen.

Caroline Copers is secretaris van de Vlaamse vleugel van de socialistische vakbond ABVV. Beeld Eva Beeusaert

“Voor mijn Waalse collega’s was dat een enorme schok”, zegt Caroline Copers, algemeen secretaris van de Vlaamse vleugel van de socialistische vakbond ABVV. “Tot voor kort was een rechts beleid volgens hen vooral het probleem van Vlaanderen. Dat is nu veranderd. Na de democratische coup van cdH-voorzitter Benoît Lutgen zijn in het Waals Gewest MR en cdH aan de macht. Dat zal onze beweging in de aanloop naar de verkiezingen helpen en dwingen om een gemeenschappelijke strategie te bepalen.”

Merken ze al iets van dat nieuwe bestuur in Wallonië?

Caroline Copers: “Absoluut. De aanval op de Waalse tegenhanger van de VDAB is volop ingezet. En wat in Vlaanderen al een paar jaar schering en inslag is, zal ook in Wallonië gebeuren: het respect voor het sociale overleg zal gaandeweg verdwijnen.”

Is dat wat de vakbonden missen: respect?

“Ja. Ik denk dat zelfs de werkgeversorganisaties dat beginnen te missen. Onze adviezen worden meteen verticaal geklasseerd. In Vlaanderen is de framing al lang duidelijk: elke kritiek uit het middenveld wordt weggewuifd – of die nu van de vakbond komt, van de ziekenfondsen of van Artsen Zonder Grenzen. Alle ministers hebben even lange tenen.”

Wie, bijvoorbeeld?

“In Vlaanderen is Liesbeth Homans (N-VA) een erg goed voorbeeld: nooit zal ze kritiek ter harte nemen, altijd heeft de criticus ongelijk. Nooit is er de openheid om in discussie te gaan, desnoods alleen maar achter de schermen. Dat is schrijnend. Ook op federaal niveau zien we dat: het pensioendebat wordt niet ernstig gevoerd. Het nationaal pensioencomité is een circus, een show. De sociale partners zitten daar niet om te discussiëren, maar om te vernemen wat de regering heeft beslist.”

Weet de regering al wat ze van plan is met de pensioenen, misschien?

“Dat weet ze redelijk goed, wees maar gerust. Neem nu dat hele puntensysteem, dat ik het puttensysteem noem. Voor elk gewerkt jaar zullen we voortaan punten krijgen. Maar de regering zal elk jaar opnieuw bepalen wat zo’n punt waard is.”

Waarvan zal dat afhangen?

“Van de begrotingsnoden, van de economische context… Als het goed gaat, heb je geluk, als het slecht gaat, heb je pech. Onze pensioenen worden een tombola. Dat moeten we de bevolking duidelijk maken. Want weinig mensen weten wat er op ons afkomt.”

De sp.a heeft in dit debat toch al een klein puntje gescoord?

“Dankzij voorzitter John Crombez, die dat dossier goed kent. En dankzij Phara De Aguirre, die in De zevende dag bleef doorvragen aan Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten. Als Phara snel van onderwerp was veranderd, zou het debat niet gevoerd zijn.”

De staking op 10 oktober, heeft die te maken met het pensioendebat?

“Onder andere. De ambtenarenpensioenen zullen worden verlaagd, doordat contractuele jaren niet meer zullen meetellen, en doordat de overheid haast geen statutairen meer in dienst zal nemen. Dat is een harmonisering naar beneden.”

De ambtenarenpensioenen liggen toch vrij hoog? Is het niet goed dat die wat dalen, zodat mensen in de privé een hoger pensioen kunnen krijgen?

“Dat is de theorie. Maar daar zal het niet op neerkomen. Onze ambtenaren hebben nu een gemiddeld pensioen van 1.700 euro per maand, wat volgens Europese richtlijnen een bedrag is dat je nodig hebt voor een valabel pensioen. Maar die daling zal niet ten goede komen aan de anderen. Integendeel: vrouwen zullen nog het grootste slachtoffer van de hervorming zijn, omdat je minimumpensioen maar stijgt als je 45 jaar voltijds gewerkt hebt. Ik begrijp niet dat de bevolking niet ongelofelijk verontwaardigd is.”

Worden de laagste pensioenen niet opgetrokken?

“Met ongeveer 50 euro per jaar. Is dat ernstig? Nee, deze regering zal massaal mensen in de armoede duwen.”

Als dat uw punt is, waarom organiseert u dan een staking? Daarmee maakt u mensen ook verontwaardigd, maar over de staking, niet over de pensioenen.

“Het probleem is dat we niet veel wapens hebben om een punt te maken. En het gaat niet alleen over de pensioenen. Het is een staking bij de openbare diensten. We willen de boodschap geven dat mensen net recht hebben op goed werkende openbare diensten.”

Maar doe je dat door hen te tergen met een treinstaking?

“Het is de eerste spoorstaking van het jaar. Ik denk dat onze militanten nog veel geduld hebben gehad. Er is ook intern bij ons veel discussie over het juiste actiemiddel. Maar af en toe moet je toch je punt kunnen maken. Onze uitdaging bestaat er dan in om duidelijk te maken dat het in het algemeen belang is dat we staken.”

Dat zal niet lukken.

“Ik ben me er bewust van dat dit een communicatieoorlog is die we moeten winnen. Het beeld moet zijn dat we staken om iedereen een goed openbaar vervoer te kunnen blijven garanderen. En dat we protesteren tegen de aanslag op de pensioenen van iedereen. Ik ben het ermee eens dat het een moeilijke boodschap is. Het is veel gemakkelijker om die staking te framen als corporatistisch gezaag van mensen die alleen aan zichzelf denken.”

Inderdaad.

“Het is nu eenmaal moeilijk om in een eenvoudige slogan uit te leggen wat er allemaal op het spel staat. Misschien moet links zélf beter leren framen. Links is te braaf en te bescheiden en te voorzichtig. Het is niet gemakkelijk om onze boodschap in de pers te krijgen. Al worden journalisten nu stilaan toch wat kritischer voor de regeringen. Maar het is moeilijk. Neem nu de manier waarop N-VA-voorzitter Bart De Wever onlangs uithaalde naar mijn collega’s Rudy De Leeuw en Marc Leemans.”

Hij vroeg zich af of die vakbondsbazen zich nog serieus nemen.

“Zo’n frontale aanval is toch onaanvaardbaar? Dat is vergelijkbaar met de arrogantie van staatssecretaris Theo Francken (N-VA), die iedereen die zich het lot van vluchtelingen aantrekt in de hoek zet als een naïeve dromer die alle grenzen wil openzetten. Die polarisering is toch ongelofelijk? En het wordt erger en erger.”

Laat links zich een beetje wegblazen?

“Ik ben niet zo pessimistisch. Ik denk dat links opnieuw de wind in de zeilen kan krijgen. Het pensioendebat is een eerste positief signaal. Het diepere probleem is dat mensen niet meer beseffen hoe de sociale zekerheid werkt, waar belastingen voor dienen, hoe het is om uit de boot te vallen. Onlangs stond op de cover van Tendances, de Franstalige Trends, hoe je de vermogensbelasting kunt ontwijken. Kunt u zich voorstellen wat er zou gebeuren als een blad tips zou geven om aan de werklozencontrole te ontsnappen?”

Waar wijst dat op?

“Er is een Chinees spreekwoord waar ik nu aan denk, het is een beetje grof, dus ik zeg het heel voorzichtig, maar toch: de vette varkens weten niet dat de magere varkens honger hebben. Dat is de mentaliteit tegenwoordig. Wie het goed heeft, is daar helemaal alleen zelf voor verantwoordelijk. En als je het niet goed hebt, is dat je eigen schuld. Veel politici weten niet meer met welk budget veel mensen moeten rondkomen.”

Wat vond u ervan dat John Crombez zich onlangs distantieerde van Elio Di Rupo?

“Dat begreep ik niet goed. Elio pleit in zijn nieuwe boek onder meer voor een vierdaagse werkweek. Dat is al lang een syndicale eis. Ik vind het jammer dat linkse partijen hun ideeën niet beter op elkaar afstemmen. Zeker nu ook in Wallonië rechts regeert.”

Hoe is uw relatie met PTB/PVDA?

“Op het terrein goed. Ik begrijp alleen niet waarom die partij per se een aantal sectoren wil nationaliseren. Dat een coöperatieve bank een goed idee is, daar ga ik mee akkoord. Maar andere sectoren? Dat lijken mij slogans die niet uitvoerbaar zijn in deze geglobaliseerde wereld. 

"Wat ik helemaal niet begrijp, is dat de PTB in Wallonië nu al zegt dat ze niet mee wil besturen. Dat is de mensen bedriegen. Ik zou daar graag voor de verkiezingen nog duidelijkheid over krijgen. Elke partij moet bereid zijn coalities te vormen en water bij de wijn te doen.”

Voor de sp.a is sociale dumping tegenwoordig een kernthema. Voor de vakbonden ook?

“Zeker. Onze transportbond BTB heeft daar al drie zwartboeken over gepubliceerd. We verzetten ons nu ook tegen de schrijnende sociale dumping aan het Brusselse Maximiliaanpark, trouwens. Daar worden transitmigranten ’s morgens opgepikt om voor een paar euro een hele dag te werken. Dat is een slavenmarkt. Die mensen worden misbruikt.”

Ondersteunt u ngo’s die actief zijn in dat park?

“Ja, wij ondersteunen daar een aantal organisaties. Zeker aan Franstalige kant leeft dat heel hard. Dat werk met migranten en vluchtelingen gaat ook over sociale rechten. Of dat gedragen wordt door onze brede achterban? Dat zou ik niet weten.”

Ik denk van niet.

“En toch vind ik dat wij onze principes moeten verdedigen.”

Nog even terug naar de staking: staat de sp.a erachter?

“John Crombez heeft dat al duidelijk gezegd, ja. Natuurlijk zijn er ook sp.a’ers die zich afvragen of we helemaal zot geworden zijn.”

Welja, nogmaals: moet u eens geen andere actievorm zoeken? Een betaalstaking, bijvoorbeeld?

“Dat is juridisch blijkbaar erg moeilijk. En we voeren natuurlijk actie om de regering onder druk te zetten. We hebben dus straffe acties nodig.”

Bloemen uitdelen? Om het publiek voor u te winnen?

“Maar dat is ook onze boodschap: treinreizigers en vakbonden, één front. Wij willen een betere openbare dienstverlening.”

Als de publieke opinie aan uw kant stond, zou u de regering veel harder onder druk kunnen zetten.

“De publieke opinie zet de regering onder druk bij verkiezingen.”

Of via de media. Als commentaarschrijvers voelen dat de publieke opinie kantelt, zullen zij die stem vertolken. Nu zal bijna iedereen uw staking veroordelen.

“Dat is zo. Nogmaals: wij moeten in onze communicatie een tandje bij steken. Dat besef is aan het groeien.”

Hoe democratisch is het om het regeringsbeleid met een staking te beïnvloeden? De regering is verkozen, de vakbond niet.

“In een democratie is een kritisch middenveld essentieel, vraag dat maar aan socioloog Luc Huyse, die daar veel over geschreven heeft. En u zou eens moeten weten hoe democratisch de vakbond werkt. Deze staking is niet van bovenaf opgelegd, de boosheid komt van onderuit, van onze militanten.”

Hoe algemeen zal de staking zijn?

“Dat zal deze week duidelijk worden. Aan Waalse kant hebben de lokale besturen al beslist mee te staken. Aan Vlaamse kant al zeker de VRT en het spoor. De rest is zich nog aan het beraden.”

Zal de staking politici niet aansporen om een minimale dienstverlening bij het spoor op te leggen? Roept u dat niet over uzelf af?

“Dat zou een aantasting zijn van het stakingsrecht, dat stevig verankerd is in internationale verdragen. Het is bovendien erg moeilijk te realiseren bij het spoor.”

Bent u bang voor een privatisering van de NMBS?

“Dat zou een bijzonder slechte zaak zijn, kijk maar naar Engeland: een treinrit is er niet meer te betalen. Dat N-VA-minister van Financiën Johan Van Overtveldt dat onlangs insinueerde in De ochtend op Radio 1 was voor onze mensen de druppel die de emmer deed overlopen. Als je echt sociale onrust wil, moet je dat plan op tafel leggen: de suggestie om de NMBS te privatiseren.”

Maar dat plan ligt niet op tafel, bleek ondertussen.

“Als Van Overtveldt zoiets op de radio zegt, dan is dat geen slip of the tongue, dan is dat niet onschuldig. Dat wil zeggen dat erover wordt nagedacht.”

Tot slot: rechts wil al lang dat de vakbonden rechtspersoonlijkheid krijgen. Waarom verzet u zich daartegen?

“Dat zou betekenen dat de overheid zicht zou krijgen op de middelen die wij hebben om acties te financieren.”

De zogenaamde oorlogskassen.

“Juist. En als je daar zicht op hebt, kun je de vakbond als het ware proberen uit te roken. Zo heeft Margaret Thatcher dat in de jaren tachtig in het Verenigd Koninkrijk gedaan met de mijnwerkers: na elf maanden staking was het geld op, en zo had Thatcher de vakbond op de knieën. Dat zal ons niet overkomen.”

``

Bio Caroline Copers

Geboren op 9 mei 1960 in Wilrijk.

Studeerde rechten aan de VUB.

Begon na haar studies meteen voor de vakbond te werken.

Is sinds 2005 algemeen secretaris van het ABVV in Vlaanderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden