Zondag 27/11/2022

Cannes gaat graag de politieke toer op

Sommigen zullen zich van de 61ste editie van het Filmfestival van Cannes misschien alleen herinneren dat Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull daar op de Croisette (buiten competitie) zijn wereldpremière beleefde. Of dat zowel Maradonna als Madonna er hebben rondgelopen. Zij zullen dan ook geen boodschap hebben aan het statement van juryvoorzitter Sean Penn, voor het begin van het festival, dat hij voor een plaats in het palmares vooral wou uitkijken naar filmmakers die met hun werk de vinger aan de pols van de samenleving houden.

Dat blijkt te kloppen. De Gouden Palm werd toegekend aan Entre les murs van de Franse regisseur Laurent Cantet, een uitstekende film waarmee het debat over de Franse onderwijspolitiek alleen maar aangezwengeld kan worden. Ook de bekroning van de twee Italiaanse films in competitie, Prix du Jury voor Il Divo van Paolo Sorrentino en Grand Prix voor Gomorra van Matteo Garrone, levert het schiereiland nieuwe brandstof voor de aanslepende discussie over de verstrengeling van maffia en politiek.

"Ik ken geen term die zoveel misverstanden oproept als politiek", verklaarde de Oostenrijkse regisseur Michael Haneke, toen hij in 2005 gelauwerd werd als beste regisseur voor Caché, zijn film over xenofobie "Alleen in de meest brede en algemene zin van het woord wil ik erkennen dat ik politieke films maak. Maar dan zijn alle films politiek, vooral entertainmentfilms die hun publiek apathisch houden. Ik streef naar de waarheid en waarheid is een contradictio in terminis met elk denkbaar partijprogramma."

Natuurlijk is Cannes een filmfestival en geen politiek congres, maar toch wordt er, zeker wat de officiële competitie betreft, soms evenveel en even vaak over politiek gediscussieerd als over film. Toen 4 Months, 3 Weeks and 2 Days van de Roemeense regisseur Cristian Mungiu vorig jaar de Palme d'or kreeg, werd dit schrijnende abortusdrama niet los gezien van de politieke achtergrond, namelijk de nadagen van het gehate Ceaucescuregime. Een jaar eerder kreeg de onvermoeibaar geëngageerde cineast Ken Loach de Palm voor The Wind that Shakes the Barley, een historisch drama over de Ierse strijd voor onafhankelijkheid van het Britse imperium. En toen Michael Moore in 2004 gelauwerd werd voor zijn documentaire Fahrenheit 9/11, werd er vooral gespeculeerd over de slaagkansen van zijn persoonlijke kruistocht tegen de herkiezing van president George W. Bush.

Politieke palmen zijn niet nieuw in Cannes. Tijdens de hoogdagen van de Solidarnoscbeweging in Polen werd regisseur Andrzej Wajda in 1981 bekroond voor Czlowiek z Zelaza/L'Homme de fer, zijn gedramatiseerde reconstructie van de oprichting van die onafhankelijke vakbond met Lech Walesa aan het hoofd én in de film.

Ook de Gouden Palm die Costa-Gavras in 1982 kreeg voor Missing was politiek zeer relevant, want alhoewel het verhaal, een vader gaat op zoek naar zijn vermiste zoon, in een niet nader genoemd Latijns-Amerikaans land gesitueerd werd, was het voor iedereen duidelijk dat in deze politieke thriller de Amerikaanse inmenging in het Chili van president Salvador Allende geviseerd werd. Idem dito voor Apocalypse Now van Francis Ford Coppola uit 1979, waarin de waanzin van de Vietnamoorlog op de korrel werd genomen. Enkele jaren eerder was het de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog die centraal stond in Chronique des années de braise, waarvoor Mohammed Lakhdar-Hamina in 1975 bekroond werd met de Gouden Palm.

En al wilden de Waalse broers Jean-Pierre en Luc Dardenne liever niet dat hun in 1999 bekroonde Rosetta al te zeer als een politieke film gelabeld zou worden, toch konden zij niet verhinderen dat een nieuw regeringsplan om de jeugdwerkloosheid aan te pakken even later het 'Plan Rosetta' werd gedoopt. (JanT)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234