Woensdag 27/01/2021

Cannes, de editie van de lievelingetjes

Ken Loach, Michael Haneke, Juliette Binoche, Isabelle Huppert 'et les autres'. Het filmfestival van Cannes, dat morgen van start gaat, is er dit jaar een van 'usual suspects'.

Het begint al met de openingsfilm. Moonrise Kingdom is de nieuwe van Wes Anderson. Tot zover niks te melden, want Anderson verscheen nooit eerder op de rode loper in Cannes. Alleen schreef hij de film samen met Roman Coppola. En daar begint het. Coppola is namelijk de zoon van de tweevoudige Gouden Palm-winnaar Francis Ford Coppola en - belangrijker - debuteerde in 2001 metCQ, zijn eerste en enige langspeelfilm als regisseur, op het Franse filmfestival.

Het lijkt een detail, maar er is wel degelijk meer aan de hand, zo leert een grondige blik op de namenlijst van regisseurs in officiële competitie. Michael Haneke: grote prijs van de jury en twee acteursprijzen voor La pianiste in 2001, prijs voor beste regisseur, de FIPRESCI-prijs en de prijs van de oecumenische jury voor Caché in 2005 en de Gouden Palm en de FIPRESCI-prijs voor Das weisse band in 2009. Ken Loach: 11 keer genomineerd voor een Gouden Palm, die hij in 2006 ook binnenhaalde met The Wind That Shakes the Barley. Thomas Vinterberg: grote prijs van de jury voor Festen in 1998. Christian Mungiu: Gouden Palm voor4 Months, 3 Weeks and 2 Days in 2007. Abbas Kiarostami: Gouden Palm voor De smaak van kersenin 1997. Jacques Audiard: Gouden Palm voor Un prophète in 2009. Enzovoort, enzoverder.

Slechts 4 regisseurs op de lijst zijn Cannes-maagden. 4 witte raven temidden van 18 habitués: de Amerikaanse Wes Anderson (bekend van The Royal Tenenbaums) en Jeff Nichols (bekendste wapenfeit: Take Shelter), de Australische John Hillcoat (beroemd door The Road) en de Nieuw-Zeelandse Andrew Dominik (maakte faam met The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford).

Cannes houdt ook niet op bij de Gouden Palm. Want jawel, ook buiten competitie zakken heel wat oude bekenden af naar de Franse kuststad. Bernardo Bertolucci bijvoorbeeld, de 71-jarige Italiaanse regisseur die vorig jaar nog een erepalm in ontvangst mocht nemen. En Fatih Akin, de Duitse regisseur die drie jaar geleden met Auf der anderen Seitede prijs voor het beste scenario won. Zelfs over het graf koestert Cannes zijn lievelingen. Het festival sluit af met de laatste film van Claude Miller, Thérèse D. Miller overleed op 4 april. Hij gold als een Cannes-habitué en won in 1985 de Prix Delluc met L'Effrontée. Drie jaar later werd zijn La classe de neige bekroond met de juryprijs.

De ware sterren echter zijn de acteurs en actrices. Zelfs in Cannes. Ook hier heel wat usual suspects op de gastenlijst. Neem nu Juliette Binoche, ook wel bekend als de 'koningin van Cannes'. Zij speelt mee in Cosmopolis, de film waarmee David Cronenberg geselecteerd werd voor de officiële competitie. Twee jaar terug nog prijkte een foto van La Binoche op de affiche van het festival. Datzelfde jaar won ze ook de prijs voor beste actrice voor haar rol in Copie Conformevan Abbas Kiarostami.

Koningin van Cannes ben je echter nooit alleen. Ook Isabelle Huppert, die de hoofdrol vertolkt in Michael Hanekes Amour, wordt al eens 'Madame Cannes' genoemd. Toen de actrice in 2009 gevraagd werd de jury voor te zitten, liet ze weten: "Cannes en ik gaan ver terug en dit aankomende rendez-vous bezegelt voorgoed mijn liefde voor het festival." Ze mocht dan ook twee keer de prijs voor beste actrice mee naar huis nemen: eenmaal voor haar rol in Violette Nozière in 1978 en een tweede keer voor haar rol in La pianiste in 2001.

Kortom: Cannes toont zich dit jaar meer dan ooit tuk op zijn lievelingetjes. Toen Thierry Frémaux in 2001 het roer van het festival overnam van Gilles Jacob, zou alles nochtans anders worden. De nieuwe festivaldirecteur zou de deur voor Hollywood wagenwijd openzetten en korte metten maken met de schijn van partijdigheid voor Europese en Aziatische films die het festival overschaduwde. Of liever: met het geklaag van de grote Amerikaanse studio's over die partijdigheid.

Elf jaar later echter blijkt het wel mee te vallen met die grootse verandering. Er zijn stappen gezet, akkoord. Zo vroeg Frémaux met de regelmaat van de klok een Amerikaan om de jury voor te zitten. Quentin Tarantino, Sean Penn, Robert de Niro: ze waren de voorbije tien jaar allemaal eens juryvoorzitter. En dat Wes Anderson het festival dit jaar opent, is ook een teken aan de wand. Maar het gros van de lievelingetjes van Cannes blijft wie ze waren en zijn: Europees, Aziatisch of Afrikaans. In elk geval: niet-Amerikaans.

Of er nog een rode draad is die hen bindt? Dat is een moeilijke. Een typische Oscarwinnaar bestaat, een typische Gouden Palm-winnaar niet. Pulp Fiction, winnaar in 1994, heeft bijzonder weinig van doen met Underground van Emir Kusturica, dat het jaar daarop won. En Das weisse Band van Michael Haneke, de Gouden Palm van 2010, al even weinig met Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Live van Apichatpong Weerasethakul, dat in 2011 in de prijzen viel.

De oorzaak ligt voor het grijpen: de jury is elk jaar anders samengesteld. Toch zijn er aspecten die de oeuvres van Haneke en Loach, Mungiu en Vinterberg gemeenschappelijk hebben. Moreel bewustzijn, bijvoorbeeld. En humanisme. Of nog: een fijne tegendraadsheid. Met een containerbegrip kan je het auteurscinema noemen.

En de jury dit jaar, voorgezeten door de Italiaanse regisseur Nanni Moretti - nog zo'n usual suspect - heeft er duidelijk voor gekozen die auteurscinema in de bloemetjes te zetten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234