Woensdag 16/10/2019

War on drugs

Cannabis bestrijden of legaliseren: experts raken het niet eens

Beeld thinkstock

Legaliseer cannabis, want de war on drugs heeft gefaald, stelt Paul De Grauwe. We gooien er miljarden tegenaan, maar het levert niets op.  Is legale drugs effectief beter dan repressie? 

De zogeheten war on drugs wordt op het terrein manhaftig gevoerd, maar op het pr-vlak heeft het concept er beter voor gestaan. In de Verenigde Staten, de geestelijke vader van de repressieve aanpak van illegale roesmiddelen, bij de Verenigde Naties en ook hier klinkt steeds luider de vraag of al dat oorlogsgeld niet in een bodemloze put belandt? 

Criminoloog Tom Decorte, toxicoloog Jan Tytgat en econoom Paul De Grauwe betogen in een nieuw boek, Cannabis onder controle, hoe?, alvast van wel. "De repressieve aanpak werkt niet en veroorzaakt alleen problemen", stelde De Grauwe in deze krant. Maar wat zeggen de feiten? 

Feit: we spenderen meer aan repressie. In 2004 werd een dikke 186 miljoen euro ingezet aan repressie via politie en justitie, of 56,2 procent van het totale 'drugsbudget'. De rest van dat budget ging op aan dingen als hulpverlening en preventie, zo blijkt uit het rapport Drugs in cijfers. Vier jaar later, in 2008, was dat veiligheidsbudget al gestegen tot 243 miljoen of 61 procent van het totale budget. 

Wordt er dan ook minder drugs gebruikt? Het aantal mensen dat hier experimenteerde met cannabis steeg alvast tussen 2001 en 2013, van 10,6 naar 14,1 procent. Dat is een toename van 33 procent. Het aantal opnames door problemen met cannabis is gestegen, net als het aantal feiten die de federale politie registreerde, waarbij cannabis een of andere rol speelt. De Global Drug Survey geeft geen reden om aan te nemen dat bij andere illegale drugs wel flinke winst geboekt wordt. 

"De doelstellingen - minder gebruik en minder criminaliteit - worden niet gehaald. Je kan niet volhouden dat het werkt", besluit Decorte. Maar zijn collega Brice De Ruyver (UGent) ziet dat anders: "Het is niet gek dat er meer cannabis in beslag wordt genomen, want het aanbod is gegroeid." 

Professor Tom Decorte. Beeld Photo News

Het is volgens De Ruyver te simplistisch om te investeren in politie en justitie, en dan te verwachten dat het aantal gebruikers en de overlast proportioneel dalen. "Repressie helpt om het probleem beheersbaar te houden. Maar wie drugsgebruik wil uitroeien, die legt de lat te hoog." Decorte: "Het blijft een continu gevecht, en het lukt maar niet om de markt structureel te ontwrichten." 

Paradox

In het boek beschrijven de heren de fundamentele paradox van een repressief beleid. Hoe sterker de arm der wet, hoe groter de schaarste. De prijs gaat de hoogte in, en dat is aantrekkelijk voor zij die in het criminele circuit circuleren. 

De groep die zich met drugs bezig houdt, groeit aan, verdient er meer geld mee en gaat driester en gewelddadiger te werk. Ook tegenover rivalen, want er staat meer op het spel. Het geld dat hier verdient wordt, wordt witgewassen of gebruikt voor andere louche dingen. Legaliseer die handel, en al die problemen lossen zichzelf op, klinkt het.

Niets van, reageert De Ruyver. Cocaïne en heroïne hebben in bijvoorbeeld Nederland bodemprijzen bereikt, wat die theorie onderuit haalt. "En de zwarte markt zal nooit verdwijnen. Er zullen altijd gebruikers zijn die niet legaal mogen kopen, zoals minderjarigen. Bij legalisering moet je net meer investeren in veiligheid, want die criminele circuits zullen proberen te infiltreren in de legale wereld." In Uruguay, dat wiet heeft gelegaliseerd, zijn ze er volgens De Ruyver nog niet uit hoe ze dat moeten vermijden.

 Social clubs

En toch, stelt Decorte, zullen de dalende winstmarges een hoop beroepscriminelen ontmoedigen. "We hebben toch ook amper illegale alcoholstokerijen? Sigarettensmokkel is een marginaal fenomeen, maar dat ligt aan de prijsverschillen tussen landen." De maatschappelijke kost van alcohol en tabak ligt nochtans veel hoger dan illegale drugs, ongeveer 1,7 miljard euro in 2012. "Alcohol is nauwelijks gereguleerd en zelfs gecommercialiseerd. Tabaksmaatregelen werpen stilaan wel vruchten af. Het tabaksgebruik daalt."

Brice De Ruyver. Beeld photo_news

Volgens Marijs Geirnaert van VAD (Vlaams expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs) kunnen we er niet omheen: de kosten staan niet in verhouding met de baten. De war on drugs dan toch maar staken? "We weten het gewoon niet. In de Verenigde Staten en in Uruguay wordt er volop geëxperimenteerd, en Spanje heeft een paar 'social clubs' voor cannabisgebruikers. Maar we weten nog niet wat dat gaat opleveren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234