Vrijdag 27/11/2020

Campagne in tijden van middelvingers

BRUSSEL

‘De krant is de straat niet’, zeggen ervaren campagnards. En ook: ‘In de jaren negentig was de sfeer veel negatiever.’

Sven Gatz (Open Vld) trok gisteren naar de markt van Sint-Jans-Molenbeek. Met lood in de schoenen, lucht gaan verkopen. Zegt hij zelf. “Iémand moet de populisten toch van antwoord dienen?”Nee, het is niet fijn om dezer dagen politicus te zijn. Met nog 24 dagen te gaan, onthouden we met Gatz van deze campagne vooral: de privédetective van LLD, de zaak-Vijnck en de afkoopnota van Bart Somers, het ‘debat’ over zonen en dochters van politici in de Wetstraat, het loonzakje van de verkozenen, het (oude) ei van 2 miljoen dat gewezen VLD-penningmeester Leo Goovaerts nog met Guy Verhofstadt te pellen heeft, de bijverdiensten van ontslagnemend Waals minister Didier Donfut en de in de fik gestoken campagnewagen van Freya Van den Bossche (sp.a). Dat laatste vinden velen op internetfora allerhande er weliswaar een tikkeltje over, maar toch ook niet helemaal onbegrijpelijk. Bref, middenvingers te over.“Zucht”, schrijft Gatz. “Maar medelijden hebben we niet nodig. Dit is een mooi beroep, een roeping misschien ook wel.”

Politieke zeden

Ook CD&V-voorzitter Marianne Thyssen stuurde vorige week een cri de coeur de wereld in: “Dit beeld van de politiek aanvaard ik niet.” Ze had het over “sommige politieke zeden die het vertrouwen in de politiek onderuit halen”.De vertrouwensbreuk wordt zelf een onderwerp van de campagne. Politici proberen van het nadeel een voordeel te maken. Zo daagt Groen!-voorzitster Mieke Vogels Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) uit voor een debat over de toekomst van Vlaanderen. Ze betreurt dat het over Vijnck, Fernand Koekelberg en de loonbriefjes van ministers en parlementsleden gaat. “Mag de campagne alsjeblieft nog over iets gaan?”, vraagt ze zich af.In het verleden zijn verkiezingscampagnes wel vaker in de war gestuurd door onderwerpen die de door de partijen zelf gekozen thema’s ondersneeuwden. Weet iemand nog waarover de partijen wílden dat de campagne van 1999 zou gaan? Het waren in elk geval niet de dioxinekippen die iedereen zich wél nog herinnert en die de verkiezingen finaliter in een nogal drastische plooi legden. Wat zullen we van de campagne 2009 onthouden? De remedies voor de crisis? De Lange Wapper? De onvoltooide staatshervorming? Of de zaak-Vijnck?Leuk vinden ze het niet, de campagnards, maar van paniek is evenmin sprake. Zowel bij CD&V als Open Vld heet het, op straat, nog wel “mee te vallen”. “Eén ding weet ik zeker”, zegt Peter Poulussen (CD&V). “De krant is de straat niet. Wat ik in vorige campagnes ook al heb ervaren, is dat het vaak twee zeer verschillende werelden zijn: wat er onder de mensen leeft en wat er in de media gebeurt. Een goede graadmeter vind ik altijd om te zien of er bij je tweede rondgang op de markt kaartjes of foldertjes op de grond liggen. Dat valt reuze mee.”

Julien van KBC

Ook in de liberale warroom, nochtans een locus delicti in de zaak-Vijnck, heerst er geen depressie. Nog niet of niet meer. “Er is een vertrouwensbreuk met de politiek, zeker. Maar ook met de media”, zegt een campagnard. “Wat er op het kastje komt, strookt niet per se met wat er onder de mensen leeft. Wat is de sterkste schakel van elk merk in crisis? Dat is de basis, de persoonlijke binding van de klant met de bankier, de verzekeringsmakelaar of de politicus om de hoek. Julien van mijn KBC-kantoor link ik niet met de bonzen van Leuven, mijn burgemeester Marcel niet per se met Bart Somers.”Stilletjes hopen de campagnemakers ook op wat ze de ‘anti-antidrive’ noemen. Of de kracht van de nooddruft. Wat de SP in 1995 overkwam: Agusta werd niet het graf maar juist de springplank voor Louis Tobback. “Als de crisis existentieel wordt, zijn mensen tot veel in staat. Ofwel stort je in, zoals André Bergen van KBC, ofwel geeft het je net een opstoot. Maar echt in handen heb je dat niet. Geen enkel reclamebureau kan dit organiseren.”“Er is veel wantrouwen, gevoed door twee jaar immobilisme”, zegt Open Vld-politiek directeur Tom Ongena. “We voelen op straat wel veel onverschilligheid, maar niet per se veel negativisme. Het was in de vroege jaren negentig veel erger, toen het Vlaams Blok aan zijn opmars bezig was. Vandaag zijn mensen onzeker over hun job en hun geld. Op zulke momenten zijn mensen, meer dan wij denken, geneigd om rationeel te kiezen.”Politici van traditionele partijen trekken zich dezer dagen paradoxaal genoeg ook op aan de l’embarras du choix voor proteststemmen. “Het verzuurde zit niet meer in één kamp. Het gaat nu naar VB, LDD en N-VA.” Niet alleen de politiek is vandaag versplinterd, ook de antipolitiek. Het is een troost als een ander, wellicht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234