Dinsdag 15/10/2019

Camera architectura

'Ik wilde buiten zijn en in mijn eentje werken. Ik ben een Lucky Luke, een lonesome cowboy.' Julien Lanoo fotografeert gebouwen in opdracht van toonaangevende woonbladen en de grootste internationale architectenbureaus. Amper 28 is hij, maar de carrière van deze West-Vlaming neemt, vaak ook letterlijk, een hoge vlucht.

Woensdag 9 april, 14.35 uur. "Blijf even hangen op 300 meter. Ja, zo is het zicht perfect. Straks mag je weer stijgen tot 600 meter voor een overzichtsfoto." We vliegen mee met Julien Lanoo die vanuit een helikopter foto's maakt boven het winkelcentrum Euralille en het station Lille Europe. Lanoo werkt aan een luchtfotoreeks van kantoorgebouwen van LAN: een groot Frans architectenbureau in hartje Parijs. "Een uurtje vliegen kost snel 2.000 euro", zegt hij. "Vandaar dat ik vier camera's mee heb in de heli; ik wil niks aan het toeval overlaten." Lanoo werkt al vier jaar voor LAN. Vorige maand kwam hun overzichtswerk Traces uit, met voornamelijk foto's van de West-Vlaamse architectuurfotograaf. In maart won LAN nog de wedstrijd voor de restauratie en verbouwing van het Parijse Grand Palais. En raad eens: onze landgenoot uit Komen, bij Wervik, mag de werf documenteren.

Hoewel Lanoo pas 28 is, gaat het hard met zijn carrière. En dat voor iemand die te kampen had met hoogtevrees én vliegangst. "Ik raakte beide kwijt in een sproeihelikopter in Spanje. Dat kaduke toestel was ingehuurd door architecten om hun nieuwbouwauditorium te laten fotograferen door mij. De piloot vloog als een cowboy. Toen ik uitstapte, was ik van mijn angsten af. Sindsdien vlieg ik de wereld rond voor mijn foto's. Ik bengel ook regelmatig als een alpinist aan een gebouw om het perfecte shot te hebben. Met een rugzak met 30 kilo fotomateriaal op mijn rug. De enige plek waar ik nog schrik heb, is in zo'n karretje bovenin een bouwkraan. Puur omdat de machinisten het grappig vinden om met de kraan rond te draaien als ik aan het fotograferen ben. Tja, voor de ultieme foto moet je wat overhebben, zeker?"

Is een drone dan geen oplossing voor zulke halsbrekende toeren? "Ik heb er eentje besteld, omdat ik benieuwd ben. Maar aan een drone ontbreekt één element: de fotograaf. Je moet op een scherm staan kijken vanop de grond. Je ziet niks, je kunt niks deftig kaderen en de kwaliteit is ondermaats. Ik lever beelden van 40 tot 200 megapixel. Met een camera op een drone is dat nog niet haalbaar."

Barricade

Woensdag 19 maart 2014. Lanoo is in de Libanese hoofdstad Beiroet in opdracht van Valode & Pistre. Het Parijse architectenkantoor is onder meer bekend van hun Tour Generali op La Défense. Lanoo mag een van hun jongste realisaties fotograferen: een bioscoopcomplex met een oplichtende gevel. Enige probleem: er staan te veel wagens in de straat van Cine City, zodat het gebouw niet mooi tot zijn recht komt. "Toen ik dat beleefd meldde aan de bouwheer, pleegde hij meteen een telefoontje. De volgende ochtend bleek de straat afgezet. Aan de ene kant met een tank, aan de andere kant met een legerjeep en een colonne soldaten. Speciaal voor mij, zodat ik de perfecte foto kon maken." Toch was het geen gemakkelijke opdracht. De bioscoop lag in een smalle straat, waardoor een overzichtsbeeld niet mogelijk was. Lanoo maakte dan maar 229 aparte foto's van de gevel, die hij allemaal aan elkaar monteerde. Vier dagen photoshopwerk, maar het resultaat was ongezien.

Flashback naar vrijdag 18 juni 2010. Julien Lanoo loopt op de jaarlijkse Garden Party van meubelgigant Vitra in Weil am Rhein. De beau monde uit de kunst- en designwereld is present, want het feest loopt tegelijk met de beurzen Art Basel en Design Basel. Plots wordt hij aangesproken door een kleine, kalende man. "Ben jij die fotograaf die de prachtige beelden maakte van het VitraHaus van Herzog & de Meuron voor onze catalogus? Fantastisch. Je bent de eerste fotograaf die de architectuur van het huis echt begrijpt. Ik heb jouw foto uit de catalogus gescheurd en in mijn bureau opgehangen." Lanoo is zichtbaar gecharmeerd, belooft de man een betere afdruk van zijn foto en wisselt visitekaartjes uit. Tot dan had hij totaal niet door dat het om Rolf Fehlbaum ging: de toenmalige topman van Vitra.

Het VitraHaus van Herzog & de Meuron is een van de vele gebouwen op de Vitra Campus in Weil am Rhein. Toparchitecten als Zaha Hadid, Álvaro Siza, Frank Gehry, Tadao Ando en SANAA bouwden er al paviljoenen. 330.000 mensen komen zich jaarlijks vergapen aan de enige plek in Europa waar zo veel realisaties van toparchitecten staan. "Als huisfotograaf bij Vitra schoot ik alle paviljoenen van binnen en buiten. Mijn foto's kwamen terecht in het nieuwe Campusboek dat Vitra onlangs uitgaf. Drie jaar werkte ik eraan." Zijn inspanningen leverden op: dankzij Vitra mag hij binnenkort ook andere gebouwen fotograferen voor Herzog & de Meuron, het Zwitserse architectenbureau van het Vogelneststadion in Peking en de Tate Modern-uitbreiding.

Lucky Luke

En dan te zeggen dat Lanoo eigenlijk typografie studeerde aan Sint-Lucas in Gent. "Een totale miscast. Negentig procent van mijn tijd spendeerde ik in de fotostudio op school", lacht hij. "Ik woonde in een klein kamertje in een peda van Sint-Lucas. Als eindwerk maakte ik een fotoreeks over het verval van dat internaat. De serie werd erg goed onthaald op school. Het was mijn eerste architectuurproject, al besefte ik dat toen nog niet."

Een tijdlang was hij assistent voor modefotografen, maar dat beviel hem niet. "Ik wilde buiten zijn en op mijn eentje werken. Ik ben een Lucky Luke, een lonesome cowboy." Al tijdens zijn opleiding deed Lanoo mee aan een fotowedstrijd voor meubelproducent Vitra. De opdracht: maak een pakkend beeld rond vijftig jaar Eames. Lanoo won het concours met een foto van een bejaard koppel dat vijftig jaar getrouwd was, zittend op twee Eames-stoeltjes. Het leverde hem La Chaise van Eames én een introductie bij Vitra België op. Kort daarna trok hij als complete bleu naar VitraHaus in Weil am Rhein. Nog nooit had hij toparchitectuur van dat kaliber gefotografeerd. Maar zijn beelden vielen zodanig in de smaak dat Vitra ze meteen overkocht.

Nu publiceert Lanoo heel regelmatig internationaal in design- en architectuurbladen als Domus en Habitare. In hun opdracht schiet hij gebouwen van Rem Koolhaas, Zaha Hadid, SANAA, Peter Zumthor en andere Pritzker Prize-winnaars. In Rijsel is hij kind aan huis bij Béal & Blanckaert en TANK Architecten. En in Parijs werkt hij met enkele grote architectenbureaus zoals LAN en Valode & Pistre. "Architecten en magazines boeken me omdat ze respect hebben voor mijn werk. Niet omdat ik de goedkoopste ben. Ik voel goed gebouwen aan. En ik weet mezelf weg te cijferen als fotograaf. Veel collega's hebben een eigen stijl: in hun ogen ziet elk gebouw er altijd hetzelfde uit. Zonde is dat. Elk gebouw heeft een uniek verhaal. Dát wil ik vertellen in mijn beelden."

Menselijkheid

Julien Lanoo is de zoon van een doopsuikerondernemer uit Watou. Zijn vaders bedrijf overnemen zag hij niet zitten, maar een ambitieuze zelfstandige worden wel. "Ik besef dat ik een bliksemcarrière heb. Maar ik blijf met mijn twee voeten op de grond. Zo ben ik ook thuis opgevoed. Ik wil geen hype zijn, want die is na twee jaar over. Mijn foto's moeten over twintig jaar nog relevant zijn. Een architectuurfotograaf heeft een belangrijke missie: we moeten gebouwen leesbaar én bekend maken. Zeg nu zelf, hoeveel mensen hebben Falling Waters van Frank Lloyd Wright al in het echt gezien? Bijna niemand, en toch kent iedereen de villa dankzij de foto's."

Hoe snel Julien babbelt, hoe traag hij fotografeert. Het liefst nog met een toestel waarmee één beeld maken soms een half uur duurt. "Ik ben geen beeldenjager of een architectuurpaparazzo. Bouwen is een traag proces. En fotograferen ook. Jij eet toch ook liever brood van een bakker die zijn tijd neemt om het deeg met liefde te kneden? En jij schrijft toch ook geen roman in één dag? Ik werk het liefst met een technische camera, omdat die me verplicht om na te denken en goed te kijken. Ik neem ook de tijd om met mensen te praten. Je maakt de beste beelden als je even in de bistro tegenover het gebouw een koffie hebt gedronken. Dan zie je het gebouw vanuit een ander perspectief. En dan hoor je ook hoe de mensen uit de buurt het gebouw bekijken of verketteren."

Naar menselijke aanwezigheid is het nochtans ver zoeken in Lanoos beelden. Vermijdt hij die bewust? "Het is niet omdat er geen mensen in beeld staan, dat er geen warmte in zit. Nee, ik ga geen tafels dekken of iemand vragen om expres in beeld te lopen. Dat is me te geforceerd. Mijn foto's zijn zuiver en van hoge kwaliteit, maar er zit wel nog menselijkheid in. Ze hebben sexappeal, net omdat ze niet superclean zijn. Ik ben tegelijk perfectionist en bon vivant: die twee elementen uit mijn karakter voel je ook aan mijn foto's."

Traces van LAN, uit bij Actar Publishers. The Vitra Campus, uit bij Mateo Kries.

www.ju-la.be

Louvre-Lens, het zustermuseum van het Parijse Louvre in het

Noord-Franse mijnstadje Lens.

Vroeger had Julien Lanoo (foto links) hoogtevrees én vliegangst. Intussen is hij die kwijt en neemt hij zonder probleem foto's vanuit een helikopter.

Het winkelcentrum Euralille en het station Lille Europe in Rijsel.

Boven en onder: de Vitra Campus, zoals Lanoo die ziet. Als

huisfotograaf van de meubelgigant schoot hij alle paviljoenen van binnen en van buiten.

Het Louvre-Lens is een creatie van SANAA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234