Maandag 19/08/2019

‘Calimero heeft nog nooit een staatshervorming gerealiseerd’

Terwijl de meeste liberalen zondagavond treurden en Bart Somers ontslag nam als partijvoorzitter, was er bij Guy Vanhengel en Sven Gatz toch ook reden tot feestvreugde. Onder hun aanvoering groeide Open Vld uit tot grootste Vlaamse partij in Brussel. Sven Gatz slaagde er als lijsttrekker voor het Vlaams parlement zelfs in om een tweede Brusselse zetel binnen te halen. Die prestatie is ook de partijtop niet ontgaan, en sommigen zien in Vanhengel al de nieuwe partijvoorzitter.

Hoe verklaart u het grote verschil tussen Brussel en Vlaanderen?

Vanhengel: “In Brussel was het een lokale verkiezing. De Brusselaars kijken naar het werk van de Brusselse regering. De resultaten vertonen bovendien één constante: de mensen hebben gekozen voor leiderschap. Kris Peeters heeft dat in Vlaanderen belichaamd, Guy Verhofstadt op Europees niveau. En ik ben de eerste Vlaming in Brussel.”

Kortom, in Vlaanderen mist Open Vld leiderschap.

Vanhengel: “De perceptie van leiderschap lag bij de anderen. Dat is ook logisch, met een minister-president die de campagne trekt.”Gatz: “We hebben te veel naar de anderen gekeken. Eerst naar LDD, dan naar CD&V. In Brussel en Europa hebben we ons eigen verhaal gebracht, en daar hebben we gewonnen. We hebben wel een goed programma, maar we hebben er geen gevoel aan kunnen geven.”

Wat ons bijblijft is een belastingsverlaging: de jobkorting. Ook dat is weinig vernieuwend.

Vanhengel: “De verdubbeling van de jobkorting was niet ons gelukkigste voorstel. Dat mercantiele staat me niet aan. Dat is het gevolg van een diepergeworteld probleem in de Belgische politiek. Er wordt te veel dag-aan-dagpolitek gedaan, op basis van het tiktakspel op tv en in de media. Als je in permanente tactische spelletjes zit waarbij je elkaar probeert vliegen af te vangen, dan kom je niet geloofwaardig over. De affaire-Vijnck is daar een erg plastisch voorbeeld van.”

Maar als Dirk Van Mechelen dan eerlijk toegeeft dat Kris Peeters het perfect heeft gedaan, is het ook niet goed.

Vanhengel: “Dat was nu eens een mooi voorbeeld van spontaneïteit.”Gatz: “Klopt, hij moest dat niet spelen.”Vanhengel. “Hij heeft gezegd wat hij dacht, en eerlijk gezegd vind ik dat hé-le-maal niet verkeerd. Alleen was dat uitzonderlijk.”

Je kan toch moeilijk je campagnelijn maken van de perfectie van Kris Peeters?

Vanhengel: “Nee, je moet zeggen wat je zelf goed hebt gedaan.”Gatz: “Vijf jaar geleden heeft onze partij departementen geclaimd die onze corebusiness zijn. Ruimtelijke ordening, economie, fiscaliteit... Behalve het inburgeringsverhaal hebben we geen enkel departement geclaimd waarmee we een breder publiek konden bereiken. Daarvoor hebben we nu de rekening betaald. In Brussel spreken we wél een breder publiek aan, dankzij de complementaire ploeg die Guy hier rond zich heeft verzameld. Het is heel goed als je kan zeggen dat je een uitstekende viceminister-presidentVanhengel: “Poulidor was altijd tweede, maar had enorm veel supporters. Omdat hij zichzelf bleef, en niet de pretentie had om zichzelf Eddy Merckx te wanen.”

Maar Open Vld profileerde Van Mechelen als de Briek Schotte van de Vlaamse regering...

Vanhengel “Voilà, dat is weer tactiek. Fout. Marianne Thyssen daagde ons uit door te zeggen dat we geen kopman hadden, en lap, we moesten er ook een uit de kast halen (zucht). Alstublieft. Houd u daar toch niet mee bezig.”Gatz: “Vandereycken stelde zijn ploeg ook altijd op in functie van de tegenstander en zei achteraf dat we een goeie match hadden gespeeld. Terwijl iedereen zag dat dat niet waar was. Met alle vriendschap en respect voor Bart Somers trouwens, want het was een collectieve beslissing.”

Was het slim van Karel De Gucht om zo zwaar in te hakken op de federale regering, alleen om via premier Van Rompuy Kris Peeters te treffen? De kiezer heeft toch door dat je zelf ook in die regering zit?

Vanhengel: “De Gucht heeft gezegd dat die regering in gang moet schieten. Dat zeggen we nog altijd. Maar omdat het Belgisch federalisme niet voldragen is, kan je geen onderscheiden campagne voeren voor de twee niveaus. De kiezer maakt dat onderscheid niet. Je moet dus eenduidig communiceren. Ofwel ben je goed bezig in het geheel, ofwel niet. Je moet je dus inderdaad niet laten meeslepen in dat soort spelletjes.”

De partij is toe aan herbronning. Wat moet er gebeuren?

Vanhengel: “Een beetje minder marketing en wat meer politiek, dat hebben we nodig. We hebben te lang de trends en de hypes van de dag achterna gelopen. Dat is geen kritiek op Bart Somers, dat is kritiek op de werking van de Belgische politiek in het algemeen. Ik ben daar zelf nogal onderkoeld in, maar als je geen schild optrekt rond jezelf word je meegezogen en voor je het weet ben je bezig met dingen waarmee je niet bezig hoort te zijn.”Gatz: “Je moet durven een dossier opbouwen en voor de middellange termijn gaan. Koelbloedigheid en geduld, dat hebben we nodig. Maar je staat onder enorme druk om snel te scoren.”Vanhengel: “Degenen die je voortdurend met hun gezicht op tv ziet, wanneer doen die eigenlijk hun dossiers? Daar kruipt tijd in hoor. Als je van de ene camera naar de andere loopt, kan je niet aan politiek doen. Maar sommigen staren zich blijkbaar blind op pure marketingproducten zoals Bart De Wever en Jean-Marie Dedecker.”

Is een lijsttrekker als Jean-Jacques De Gucht ook geen marketing?

Vanhengel: “Nee. Onze jonge mensen hebben een wezenlijke bijdrage in de interne discussies. Naast Jean-Jacques De Gucht en Matthias De Clercq zijn er trouwens nog Philippe De Backer, Frederik Schiltz, Gwendoline Rutten en Annickske De Ridder... En in Vlaams-Brabant: Irina De Knop en Gwenny De Vroe. Schrijf op: ge gaat er nog van horen. We hebben een fantastisch potentieel van jonge mensen. De truuk is om die generatiewissel op een ordentelijke manier te laten gebeuren. Ik pleit voor de grootste voorzichtigheid, want zij mogen geen teletubbies worden.”

Het is dus te vroeg om Matthias De Clercq voorzitter te maken, zoals Verhofstadt wil?

Vanhengel: “Het is te vroeg om Matthias voorzitter te maken en het is te vroeg om Jean-Jacques minister te maken. Zij zitten nu op de juiste plaats om te rijpen en binnen een paar jaar de top van de partij te vormen. Ik ben er als de dood voor om dat soort talent kapot te laten gaan, zoals is gebeurd met Freya Van den Bossche. Want dat was ook een groot talent. Verhofstadt denkt aan wat hem zelf is overkomen. Hij was 28 jaar en hij werd partijvoorzitter. ‘Moet ik als natuurlijke leider van de partij niet eens zoiets doen?’, vraagt hij zich af. Maar zelfs als je nu verjongt, moet dat goed omkaderd worden.”

Voelt u zich geroepen om voor die omkadering te zorgen? Als partijvoorzitter, bijvoorbeeld?

Vanhengel: “Dat gaan we in het najaar uitmaken. Ja, er wordt aan mijn mouw getrokken. Maar ik voel op dit moment niet de aandrang om mijn kandidatuur voor het voorzitterschap aan te kondigen. Het is deze deugniet hier die dat in gang getrokken heeft.”Gatz: “Ik heb gezegd: we zijn ter beschikking. Men heeft daar van gemaakt dat Guy kandidaat-voorzitter is.”

Als een partij moet herbronnen en verjongen, gebeurt dat dan niet best in de oppositie?

Vanhengel: “Nee. De eerste doelstelling van een partij als de onze is beleid voeren. De honderdduizenden mensen die voor ons hebben gestemd verwachten dat. Die zijn geen vragende partij voor een steriele rol in de oppositie. Op basis van het aantal zetels zijn we de tweede partij in Vlaanderen. Dan kan je je niet permitteren om aan de kant te gaan staan.”

Louis Tobback zegt hetzelfde: in procenten is sp.a de tweede, dus we kunnen ons dat niet permitteren.

Vanhengel: “Ik ben het niet vaak eens met de keizer van Leuven, maar deze keer wel. Dat geldt ook voor de sp.a.”Gatz: “Na een verkiezingsnederlaag is het logisch dat er vragen gesteld worden. Maar de basisanalyse klopt wel: wij zijn een partij die wil besturen. Als we dat onder goede voorwaarden kunnen doen, zullen we dat doen.”Vanhengel: “En natuurlijk kan je herbronnen in de meerderheid. Als degenen die besturen hun job goed doen, en met nederigheid.”

Is het nederig om ermee te dreigen uit de federale regering te stappen als de partij Vlaams niet mag meedoen?

Vanhengel: “Dat is het soort tactische spelletjes dat men best achterwege laat. Er zit natuurlijk wel een grond van waarheid in wat Karel De Gucht daarover zegt: de mensen maken het onderscheid niet, en je kan geen schizofreen discours houden. Dat bedoelt hij, maar het wordt anders vertaald.”Gatz: “Dat was geen dreigement, maar een rationele analyse.”

Ook Verhofstadt maakt een rationele analyse: er moeten over alle niveaus heen oplossingen komen voor de crisis en voor de staatshervorming. Alleen dreigt zo’n opstelling de regeringsvorming te verlammen.

Gatz: “Wat Verhofstadt wil, is de sfeer creëren waarin het communautaire gesprek eindelijk ten gronde kan starten. We moeten afstappen van de logica waarbij we ons in het Vlaams Parlement stoer op de borst kloppen en de eigen resoluties nog eens citeren. Ik geloof eerder in de old school methode, waarbij je achter de schermen een vruchtbare grond probeert te creëren en je daarna onderhandelt. Ik denk dat Kris Peeters dat kan.”Vanhengel: “Dat kan maar als je de federale en de regionale regeringen zo goed mogelijk met elkaar kan laten samenwerken. Ideaal zou zijn dat dezelfde partijen erin vertegenwoordigd zijn, maar de communicatie tussen de verschillende niveaus verbeteren zou al een stap in de goede richting zijn. Men moet proberen om samen een aantal dossiers aan te pakken. Te beginnen met de financieel-economische

Kan dat met N-VA in een Vlaamse regering, die de federale onder curatele wil zetten?

Gatz: “Ik zie Bart De Wever opnieuw in zijn rol van Calimero kruipen. En een stripfiguur heeft bij mijn weten nog nooit een staatshervorming gerealiseerd. Als je alleen in de Vlaamse regering wil om een bazookaplatform te creëren en het federale niveau te torpederen, dan loopt het slecht af.”Vanhengel: “Er is een wezenlijk verschil in het denken en handelen van een De Wever nu en dat van een Hugo Schiltz vroeger. Schiltz meende het echt, en wilde stap voor stap vooruit. Hij is daarin geslaagd. Een ander deel van het Vlaams-nationale kamp heeft dat nooit willen doen. Ik heb bij De Wever nog nooit dezelfde ambitie gezien als bij Schiltz.”

En dus komt alles in stelling voor een klassieke tripartite?

Vanhengel: “Als De Wever bewijst dat hij het echt meent en stap voor stap vooruit wil in een geprogrammeerd scenario, dan kan het ook met N-VA. Zo niet zijn we weer vertrokken voor twee jaar. Het ligt volledig in de handen van De Wever zelf.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden