Maandag 09/12/2019

Californië anno 2001:

Netbeheerder kondigt opnieuw fase 3 af

airconditioning aan, stroom valt uit

Nog maar net werd de airconditioning aangezet of het was weer zover in Californië. Regio na regio in de Amerikaanse staat zag de stroom uitvallen.

San Francisco / Brussel

Persagentschappen / Eigen berichtgeving

Een rolling black out, noemde de beheerder van het Californische elektriciteitsnet ISO het maandagnacht toen in de Amerikaanse staat beetje bij beetje de lichten uitgingen. De elektriciteit viel niet overal in één keer uit, maar werd onaangekondigd op een aantal plaatsen afgesloten. Het was weer tijd voor fase 3, die van kracht wordt als de elektriciteitsreserve in de staat niet hoger is dan 1,5 procent. De onafhankelijke systeemoperator ISO moet dan ingrijpen om te voorkomen dat het hele elektriciteitsnetwerk crasht en de staat in zijn geheel zonder stroom komt te zitten. Van Beverly Hills tot Silicon Valley, op de filmsets en in de hoogtechnologische laboratoria, overal moesten ze het met kaarsen, zaklampen of in het beste geval, eigen generatoren doen. De verkeerslichten vielen uit, er werd in het donker gegeten op restaurant en zonder computer lag de productiviteit alles behalve hoog. "We ontvluchtten Iran om dit soort zaken te vermijden", zei de Iraanse tapijtverkoper Solomon Afraim in Beverly Hills, die zijn zaak zag leeglopen omdat niemand meer de tapijten kon onderscheiden.

De onmiddellijke oorzaak was ditmaal het stilvallen van twee centrales voor noodreparaties op een ogenblik dat de vraag sterk begon te stijgen. In Californië is het elektriciteitsverbruik in de zomer hoger dan in de winter, in tegenstelling tot pakweg meer noordelijk gelegen staten op de Westkust of in West-Europese landen. De laatste dag van de winter was een warme dag en de Californiërs zetten dan ook massaal de airconditioning aan met alle gevolgen van dien voor de elektriciteitsvoorziening. Eén miljoen gezinnen zaten plots in het donker.

De staat kampt eigenlijk met een structureel probleem dat midden januari voor het eerst concreet voelbaar werd. De stroom werd toen afgesloten door een gebrek aan elektriciteit. Californië is de verst gevorderde staat in het liberaliseringsproces van de Amerikaanse elektriciteitssector. In 1996 werd de sector er geliberaliseerd. Waar Europa het transport en de productie van elektriciteit van elkaar scheidt, gingen ze in de VS nog een stapje verder. "Daar werden ook productie en verkoop van elkaar gescheiden", zegt Ronnie Belmans, professor elektrotechniek aan de Leuvense universiteit die de actualiteit in de VS op de voet volgt. Het betekende dat de grote producenten Pacific Gas & Electric (PGE) en Southern California Edison hun centrales moesten verkopen en zelf verkoper werden van elektriciteit. Zij moesten die elektriciteit dan weer aankopen bij de nieuwe eigenaars van hun vroegere centrales.

Door de prijzenslag die de liberalisering meebracht, verkeren de twee bedrijven ondertussen op de rand van het faillissement. Dat was dan ook de onmiddellijke aanleiding voor het incident van maandag. Een aantal kleinere producenten van hernieuwbare elektriciteit (watercentrales bijvoorbeeld) is al maanden niet meer betaald door PGE en Edison en schakelden zichzelf van het net.

Toen het liberaliseringsproces in '96 op gang kwam, werd er door de twee toenmalige producenten niet meer geïnvesteerd, terwijl de overnemers blijkbaar weinig stimulansen kregen om te investeren. Dat een bedrijf als Enron, dat een deel van het productiepark overnam, niet investeert, schrijft Belmans toe aan het kortetermijndenken.

Echt angstaanjagend vindt Belmans echter de reactie van president Bush op het gebeuren in Californië. Die zei dat het land zoveel mogelijk onafhankelijk moet worden van buitenlandse energievoorraden. Hij zette een boompje op over de noodzaak aan kleine centrales van 20 tot 25 megawatt die op de Amerikaanse olievoorraden draaien. Toevallig is dat iets waar een bedrijf als Enron in gespecialiseerd is en kan Texaco de brandstof leveren en toevallig zijn beide de belangrijkste sponsors van de Bush-campagne. Het effect op de CO2-uitstoot van een dergelijke politiek is iets wat Bush niet echt bezighoudt.

Wat Belmans nog veel meer verontrust, is dat hij ook in Vlaanderen heeft horen praten over het opsplitsen van productie en verkoop van elektriciteit. Meer bepaald minister Steve Stevaert is volgens hem voor dat idee gewonnen. Een week nadat in Californië alles voor het eerst was platgevallen, zei de Vlaamse minister van Energie dat door de liberalisering de betrouwbaarheid voor de consument moet toenemen. "De Californische gouverneur Davis zei dat ook vijf jaar geleden."

JAB

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234