Donderdag 08/12/2022

Cabaret u theo maassen is razend populair in heel nederland, behalve in eindhoven

Maassen is niet van plan zich anders op te stellen na de moord op Van Gogh. 'Ik kan toch niet het podium opgaan en 'niet' zeggen wat ik denk? Ik zou niet weten hoe ik me moet inhouden'

De man die de Uefacup jatte

Hij stal de Uefacup van PSV, werd veroordeeld omdat hij een vrouw die te laat de zaal binnenkwam onzedelijk betastte. Hij verstoorde een reclamestoet door zijn broek af te steken voor de ogen van half Eindhoven. Hij werd opgepakt samen met zijn maatje Hans Teeuwen tijdens een protestactie tegen de walvisvaart en bracht drie dagen in de cel door. Begin juli, vier maand voor de moord op Theo van Gogh, veroorzaakte hij een rel met zijn single 'Doodsbedreiging' waarin hij luid riep dat hij Ayan Hirsi Ali zou vermoorden. Theo Maassen is een van Nederlands bekendste cabaretiers, een rebel maar wel eentje met a cause.

Den Bosch / Arnhem

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

Voor welgeteld één try-out komt hij even naar Vlaanderen, maar voor die voorstelling in cultureel centrum Het Poorthuis in Peer waren alle kaarten al na tien minuten de deur uit. Dat een Nederlandse cabaretier die naar Vlaanderen komt, is zowaar een unicum. De meesten spelen liever veilig in eigen land. "Met mijn tweede show, Neuk het systeem (1996), heb ik een keer of tien in Vlaanderen gespeeld", zegt Maassen. "Vreselijk, er kwam totaal geen reactie. Ik was gewoon om een vrij jong publiek in de zaal te hebben, maar opeens stond ik voor netjes geklede vijftigplussers die stuurs wachtten tot ik iets ging zeggen. Terwijl ik een beetje wou kletsen met de mensen. Het is jammer dat er zo weinig kleine zalen zijn waar je als cabaretier terechtkunt. Je moet al meteen naar de culturele centra of naar van die kille gymzalen met uitschuifbare tribunes. Niet echt de ideale sfeerschepper!"

Acht jaar later waagt hij het er nog eens op. In Peer of all places? "Ik werd gevraagd en dacht: 'Waarom niet?' Ik sluit niet uit dat als deze try-out meevalt ik ook Brussel, Antwerpen of Gent aandoe."

Maassen heeft nog enkele maanden in Gent gewoond. Hij deed er zijn eerste toneelervaring op in de Kopergietery, toen nog Eva Bals Speeltheater. Hoge bomen wind was een improvisatiestuk voor kinderen. "Zij riepen vanuit de zaal woorden en daar bouwden wij dan een stuk mee", verduidelijkt hij. Later werd Maassen gevraagd auditie te doen voor meneer Tibbe in Minoes, de verfilming van het boek van Annie M.G. Schmidt. "De regisseur stelde zich voor als Vincent Bal. Waarop ik zei: 'Dat is gek, ik heb nog samengewerkt met een zekere Eva Bal. Ken je die?' 'Dat is mijn moeder', zei hij. De volgende dag had ik de rol."

Ook het Vlaamse cabaret is Maassen niet vreemd: "Vroeger trad ik vaak op met Kommil Foo. Ik heb onlangs Wim Helsen aan het werk gezien. Ik hou van die mix van absurdisme en realisme, en de Wet van Engel van de Koe vond ik een van de betere cabareteske voorstellingen."

Maassen volgde de acteeropleiding in Eindhoven. Theater was de redding voor de kwajongen die in het secundair een fervente spijbelaar was. "In de lagere school mocht je nog spelen, daarna werd alles zo serieus en prestatiegericht. Ik kreeg allemaal dingen te horen waarmee ik later toch nooit iets wou aanvangen. Op dat moment begon voor mij de ellende. Nostalgie begint wanneer je merkt dat volwassen worden tegenvalt." Hij blikt met weemoed terug aan zijn kindertijd, toen hij dacht dat in fabrieken wolkjes werden gemaakt. Vader Maassen werkte als inkoper bij de Mars-chocoladefabriek in Veghel en de drie kinderen mochten vaak als proefkonijnen snoepen.

Acteren is nooit Maassens dada geweest. "Ik ken mijn beperkingen: je zit opgesloten in het lijf dat je hebt. Ik kan moeilijk een oud mannetje van 1,60 meter spelen (Maassen neigt naar de twee meter, LiLa). Ik kan niet zingen, niet imiteren en heb een nogal 'ongecontroleerde' motoriek. Ik wil graag mijn eigen dingetjes doen zonder constant te moeten opboksen tegen de mening van een regisseur. Ik ben duidelijk een solist."

Af en toe laat hij zich toch verleiden tot teamspel, zoals in 'De sterfscène', een aflevering van De vergrijzing waarin hij de zoon van Freek de Jonge speelde, of in de onlangs uitgekomen film Amazones. Volgend jaar acteert Maassen in de nieuwe tv-serie Waltz, een shakespeariaans verhaal over een circusfamilie en dus start hij binnenkort met trapezelessen. Ook vertolkte hij een rolletje in Interview, een film van Theo van Gogh.

"Dit is een doodsbedreiging / Bepaald geen loze praat / Ik ga d'r een paar slopen / Ik heb een handgranaat / Word ik gearresteerd? / Nou, zet ik dan aan tot haat?" Maassen bracht in juli een single met die tekst uit nadat de Nederlandse rappers van DHC opgepakt werden vanwege een verregaande Hirsi Ali-diss (een beledigende rap) waarin ze de VVD-politica met de dood bedreigden. Maassen sprong op de barricades voor de vrije meningsuiting en schreef een nummer waarin zowel Balkenende, Hirsi Ali, Jack Spijkerman, Jan Mulder als de bondscoach eraan moesten geloven. Het nummer klinkt nu, na de moord op Van Gogh, bijna visionair. "Het verbaast me niet dat die daad is gepleegd", zegt Maassen. "Het verbaast me wel wanneer onze minister-president zegt: 'Dat dit in Nederland kan gebeuren!' Ik vind dat zo'n naïeve uitspraak. Waar moet het dan gebeuren? In Finland? Waarom niet hier? Heeft hij de afgelopen jaren met oogkleppen op geleefd?! Nederland had het imago van een speelse staat gehad waar het leuk blowen was. De realiteit is allang anders. Waar het verkeerd gelopen is? Mensen krijgen vrijheden die ze niet aankunnen waardoor dingen uit de hand lopen en perverteren."

In de try-out van zijn nieuwe show noemt Maassen zichzelf "gedesoriënteerd" in deze maatschappij waarin "mensen weten wat te dragen, maar niet hoe zich te gedragen".

"Een geestelijke Total Make-Over, dat wil ik!", smaalt hij. "Ik beschouw mezelf niet als een cultuurfilosoof die de Zeitgeist ontleedt, ik ben al blij als ik het publiek deelgenoot kan maken van mijn eigen zoektocht naar die plekjes in je hoofd waar je niet zo vaak komt, waar de dingen niet zo eenduidig zijn."

Maassen test het publiek. Hij ontziet niemand, migranten niet, kankerpatiënten niet, vrouwen... ("Zij is hoog opgeleid, ik snel afgeleid") Er wordt hartelijk gelachen, maar dan: twijfel in de zaal bij die ene mop. "Ik heb niets tegen groepsverkrachters, de meeste van mijn vrienden zijn allochtonen." Naargelang wel of niet gelachen wordt, krijgt de grap een andere lading. Maassen wil die dubbelzinnigheid aanwenden om zijn publiek te doen nadenken. "Ieder mens heeft iets xenofoob in zich. Als ik in een donker steegje loop, voel ik me ook veiliger als ik vijf blanke jongens voorbijloop die er plusminus uitzien zoals ik in plaats van vijf Marokkanen. Het is blijkbaar typisch menselijk om al wat op jezelf lijkt als veiliger in te schatten."

Herman Brusselmans en cabaretier Youp van 't Hek lieten beiden in hun columns weten zich voortaan van radicale meningen te onthouden omdat het leven hen te lief is. Is Maassen ook op zijn hoede? "Ik kan toch niet het podium opgaan en 'niet' zeggen wat ik denk? Ik zou niet weten hoe ik me moet inhouden. Als ik daarom neergeknald wordt, dan zij het maar zo. Het schijnt dat voetballers die zich sparen voor een belangrijker match vlugger geblesseerd raken. Als ik niet langer durf zeggen wat ik denk, dan heeft het geen zin. Dan moet ik een ander beroep kiezen. Als cabaretier ben je een beetje een masochist. Ik weet nog niet zeker hoe ik mijn nieuwe show zal noemen maar ik denk aan de titel Tegen beter weten in."

Na zijn tweede show in 1996 wist Maassen even niet welke kant uit. Zijn spervuur aan grappen over seks en schunnigheden hadden hem een enthousiaste schare fans opgeleverd, maar hij had het gevoel dat hij niets meer te vertellen had. "Je kunt wel grapjes blijven maken over een blindengeleidehond, maar bevredigend kun je het niet noemen." Het podium is een uitlaatklep voor zijn frustraties, zijn plek om de wereld 'kutzooi' te noemen. "Ik ben best gelukkig, hoor. Al vind je wellicht van niet als je mijn programma ziet. Dat is humor, natuurlijk: comedy is a man in trouble. Je palavert over de worsteling, de problemen, de shit. Het is moeilijk lachen met wat al leuk is."

Vroeger schreef Maassen zijn teksten met viltstift op de muur en studeerde hij ze al baskettend in. Doet hij dat nog zo? "De basketbalring is in een huiselijke ruzie gesneuveld. Ik schrijf mijn ideetjes netjes in een schriftje en probeer die daarna een kwartiertje uit in Toomler (het Amsterdamse comedycafé opgestart door Raoul Heertje, LiLa). Ik ben volwassen geworden! Overmorgen word ik achtendertig", puft de eeuwige vlegel in gympjes en T-shirt. "Humor is drama op tempo. Als je dat tempo niet kunt bijbenen, dan wordt het dramatisch. Daar zit ik soms wel mee. Hoewel ouderdom veel humor in zich heeft, zolang je maar ongegeneerd blijft lachen. Ik heb de laatste show van Toon Hermans gezien. Hij was toen al tachtig en hing het jonge ventje uit. Het lijkt me ook mooi als hij was gaan bazelen over zijn prostaat of zijn nakende dood."

Sinds Maassen in 1990 Camaretten en het Groninger Studentenfestival won, heeft hij slechts vier shows afgeleverd, waar de gemiddelde cabaretier elk anderhalf jaar met iets nieuws op de proppen komt. Is dat luiheid of moeite? "Ik ben een beetje traag, maar onlangs las ik een citaat van Charlie Kaufman (scenarist van Being John Malkovich en Adaptation, LiLa) dat ik voortaan inroep als de perfecte verantwoording. Hij zei: 'Het is belangrijk als schrijver om zolang mogelijk van de kust weg te blijven.' De kust staat voor de conclusie. Je moet wegzwemmen van die conclusie en de veiligheid van vaste voet aan de grond zolang mogelijk uitstellen. Zo steek ik mijn shows ook in elkaar. Ik vind het leuk om zelf niet te weten waar het naartoe gaat, zodat mijn materiaal zo verpulverd mogelijk in de show terechtkomt. Mijn show is geen mooie vijftrapsraket die op een slotakkoord afstevent waarin alles harmonisch samenvalt."

Theo Maassen probeert vanavond uit in cc Het Poorthuis, Peer. De voorstelling is volledig uitverkocht. Info: 011/61.07.20 of www.getalive-concerts.be. Deze week verscheen voor het eerst een dvd van Maassen: Funktioneel naakt bevat naast een registratie van zijn vierde theaterprogramma ook zijn regiedebuut De onterechte kampioen en de videoclip van het nummer 'Doodsbedreiging'.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234