Maandag 18/01/2021

'C'est vide, donc j'occupe'

'Kijk, hier komt straks de zetel, daar de televisie en hiernaast slapen de kinderen.' Sarr Fali (28) uit Mauretanië toont trots haar nieuwe 'appartement': een voormalige kantoorruimte in een statig pand aan de Waterloolaan in hartje Brussel. Samen met bijna 200 anderen kraakt ze het enorme gebouw sinds vorige donderdag, uit verzet tegen de hoge huurprijzen in de hoofdstad.

Door Marjan Justaert / Foto Tim Dirven

'Tot drie, vier jaar geleden huurde de Franse Gemeenschapscommissie dit pand als kantoorruimte, naar verluidt van de firma Eureal", zegt meester Alexis Deswaef, raadsman van de bezetters. "Maar die zou het gebouw in december 2005 verkocht hebben aan een onbekende nv."

Volgens een artikel in Le Soir Magazine van mei 2006 is de echte eigenaar de scientologykerk, die er haar Europese basis wil vestigen. De 200 residenten liggen er niet wakker van. Louise Roosemont (25) windt er geen doekjes om: "Van wie dit gebouw ook is, we gaan tot het uiterste om hier te mogen blijven. Zolang de autoriteiten het tekort aan sociale woningen niet verhelpen, hebben wij dat recht."

'C'est vide, donc j'occupe.' Dat is de slogan van de bonte groep krakers die het historische gebouw aan de voet van het Justitiepaleis kraken, op de grens van de Marollen en de chique Louisabuurt. "Dit is een vredelievende, symbolische actie", zegt Raphaël El Ghraibi van de Brusselse huurdersbond. "Anarchisten, communisten of relschoppers zul je hier niet vinden."

"Wat niet wil zeggen dat deze mensen zich zomaar zullen laten wegjagen", voegt hij eraan toe. "Voorlopig durven de politici zich niet in negatieve bewoordingen uitlaten over de bezetting. Wij van onze kant hopen dat we de eigenaar kunnen overtuigen dat het beter is dat zijn pand bewoond wordt dan dat het verkommert."

In Brussel staan 15.000 panden leeg, terwijl 25.000 mensen op zoek zijn naar een betaalbare sociale woning. "Dat kan toch niet?", zegt Dominique van het Collectif Colère (Collectif Organisé des Locataires En Résistance). Volgens El Ghraibi werd de kraak haast en stoemelings voltrokken. "Best verwarrend (lacht). Niemand had gedacht dat het zo eenvoudig zou zijn om binnen te raken. Er is hier amper een alarminstallatie."

Het nieuws van de bezetting deed als een lopend vuurtje de ronde en in een mum van tijd zat het pand vol met allerhande mensen. "Van illegalen hebben wij geen weet, want we vragen de mensen niet naar hun papieren. Hier is iedereen welkom", zegt El Ghraibi. "Overigens hebben de meeste mensen al een huis of appartement, maar betalen ze een veel te hoge huur voor een woning die vaak in slechte staat is."

De deuren van het krakerspand staan wagenwijd open, niet alleen voor daklozen of minderbedeelden. Een toevallige voorbijganger bedelt om een sigaret. "Ik rook niet", antwoordt El Ghraibi hem oprecht vriendelijk. "Maar ga gerust binnen. Aan de balie vind je vast wel iemand die tabak voor jou heeft." De solidariteit onder de bezetters is groot, net als de steun die ze ontvangen van de Marolliens.

"Samenleven is niet makkelijk", zegt El Ghraibi, "daarom proberen we met enkele organisaties - de huurdersbond, de huurdersverenigingen, vzw Chez Nous en Collectif Colère - wat structuur te brengen in de chaos. De egoïst in ieder van ons komt immers sneller naar boven dan je denkt. Dankzij onze samenlevingsregels en de inzet van vrijwilligers lukt het hier wel. Il n'y pas de bagarre."

Hun handen jeuken om bananen te bakken, lachen de Afrikaanse mama's, maar koken is verboden in het pand. Op de vraag waar ze eigenlijk woont, kijkt Sarr Fali ons niet begrijpend aan. "Hoe bedoel je? Ik ben hier en ik blijf hier." Naar haar appartementje aan de Anderlechtsepoort wil ze niet meer terug. "Ik betaal daar 420 euro per maand. Zonder kosten. Mijn zoon en dochtertje liggen er als sardientjes bijeen, er is geen warm water en een gat in het dak. (kijkt tevreden rond) Hier zitten we stukken beter." Djah Abubakarr uit Senegal knikt tevreden.

De 45-jarige Fransman Bruno is veertien jaar geleden naar Brussel verkast, maar heeft er nooit een woning gehad. "Te duur", mompelt de rijkelijk getatoeëerde dakloze. "Ik leef normaal gezien op straat. En nu hier." En als dat niet mag? Bruno haalt zijn schouders op. Louise snelt hem te hulp: "Als je in dit land moet wachten op goedkeuring, ben je gepensioneerd eer er een oplossing uit de bus komt."

Om 14 uur stromen de bezetters samen in een lege ruimte voor de vergadering. Er moet heel wat afgesproken worden: de huisregels, het onderhoud, wie welke kamers betrekt en de aanstelling van de verdiepingsverantwoordelijken. Het gaat er druk aan toe, als een volksbijeenkomst à l'africaine.

Buurtbewoonster Marie komt een kijkje nemen uit solidariteit met de groep: "Ik hoorde het op de radio en wilde mijn steun komen betuigen. Binnenkort zit ik zelf misschien met huurperikelen. De prijzen moeten omlaag, want het is niet meer te doen. Il faut que ça bouge un peu."

De Huurdersbond heeft slecht nieuws voor kandidaat-bezetters: "Het is vol. Maar laat jullie gegevens achter, dan bellen we zodra er een plaatsje vrijkomt." Saïd (40), Mohamed (37) en Nourdine (33) druipen teleurgesteld af. Ze hadden graag een einde gemaakt aan hun zwerversbestaan, maar zijn net te laat om mee te doen.

"We mogen geen tijd verliezen. Er moet zo snel mogelijk een bestuurscomité op poten gezet worden, zodat we met een goed georganiseerd orgaan kunnen onderhandelen", moedigt Marollenpastoor Jacques Van der Biest (78) de bezetters aan. Advocaat Deswaef acht het niet onmogelijk dat de eigenaar van het gebouw uiteindelijk toegeeft aan de bezetters "zolang het pand toch leegstaat", maar wijst op het bestaande risico van uitzetting. "Trouwens, na de gemeenteraadsverkiezingen kunnen de kaarten helemaal anders liggen. Een week zullen ze ons nog wel met rust laten, maar dan?"

Het ziet ernaar uit dat het krakersverhaal een symbooldossier aan het worden is. In het licht van de nakende gemeenteraadsverkiezingen durft geen enkele politieke partij openlijk haar afkeur voor de actie uiten. El Ghraibi: "Dat kun je wel stellen. Burgemeester Freddy Thielemans is ons al komen bezoeken, net als kopstukken van de andere democratische partijen. Hopelijk is er ook na zondag nog ruimte voor dialoog."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234