Zondag 26/06/2022

Bye-bye, wonderboy

Niemand kon bewijzen dat de lastercampagnes uit de koker van Karl Rove kwamen, maar de strategie zou zijn baas George W. Bush van de ene verkiezingsoverwinning naar de andere voeren

Johan Depoortere over het vertrek van politiek adviseur Karl Rove

Johan Depoortere is VRT-journalist in Washington

Toen de voormalige losbol en zware drinker George W. Bush zichzelf begin jaren negentig heruitvond als politicus en herboren christen had hij twee troeven: zijn achternaam en Karl Rove. Rove was een vriend van de familie, al had vader Bush hem in 1992 uit zijn campagneteam verwijderd nadat hij - toen al! - een negatief verhaal over de financiële leider van de campagne in de bevriende pers had geplant.

Karl Rove liet voor het eerst echt van zich spreken toen hij in emplooi ging van die andere telg uit de Bushdynastie en een eerste democratische vesting sloopte: het gouverneurschap van de staat Texas, toen in handen van de legendarische Democratische gouverneur Ann Richards. George W. won na een campagne waarin werd gesuggereerd dat Richards zich liet omringen door lesbische medewerksters. Rove paste voor het eerst met succes de methode van de direct mail toe: duizenden kiezers kregen een mail waarin de suggestie werd gewekt dat ze door op Richards te stemmen een lesbische kliek aan de macht zouden brengen. Niemand kon bewijzen dat de strategie uit de koker van Karl Rove kwamen, maar dezelfde modus operandi zou in de 14 jaar die daarop volgden zijn baas van de ene verkiezingsoverwinning naar de andere voeren.

In 2000 was de sterkste kandidaat voor de Republikeinse partij zonder twijfel John McCain: een oorlogsheld die vijf en een half jaar in Noord-Vietnamees krijgsgevangenschap had doorgebracht en als een aanbeden American hero was teruggekeerd. McCain won in de primary in New Hampshire en leek probleemloos op weg om de nominatie van zijn partij binnen te halen. Toen verspreidde zich het gerucht dat McCain psychisch gestoord uit krijgsgevangenschap was teruggekeerd en dat zijn geadopteerde dochter uit Bangladesh in werkelijkheid door hem was verwekt in een buitenechtelijke relatie. De roddels volstonden om McCain te laten verliezen in South Carolina en voor vele jaren politiek de wildernis in te sturen. Ook nu was de hand van Rove nauwelijks zichtbaar achter de fluistercampagne.

Rove bracht George W. Bush in het Witte Huis, na een betwistbare telling en hertelling in Florida. En in 2004 deed hij het huzarenstukje nog eens over. Hoewel de oorlog in Irak een tol begon te eisen en de populariteit van George W. begon af te kalven, zorgde de architect deze keer voor een echte overwinning. Maar ook nu was de vuiletrukendoos opengegaan. John Kerry, de Democratische tegenkandidaat van Bush, werd met succes afgeschilderd als een flipflopper die eerst vóór en later tegen de oorlog in Irak was. Het spotje van Kerry op de surfplank met daaronder zijn eigen woorden: 'Ik stemde vóór het oorlogsbudget voor ik ertegen stemde', is een klassieker in het genre geworden. Erger voor Kerry was de Swiftboatcampagne, waarin Vietnamveteranen beweerden dat Kerry ten onrechte een Purple Heart had gekregen en ontkenden dat hij een kameraad onder vijandelijk vuur had gered. Alweer was de schaduw van Rove op de achtergrond te ontwaren.

Maar het échte succes van de architect was de verwezenlijking van zijn grand design: een permanente Republikeinse meerderheid in het Congres. Het geniale van Rove was dat hij erin slaagde een coalitie te smeden tussen de diverse conservatieve stromingen binnen de Republikeinse partij: de ethisch conservatieven (pro life, anti homohuwelijk, anti stamcelonderzoek en pro Bijbel in de wetenschapsles) en de economisch conservatieven (anti regering, anti belastingen) in de traditie van Ronald Reagan (de regering is niet de oplossing, de regering is het probleem). Voeg daaraan toe zijn geslaagde campagne om christelijk rechts massaal naar de stembus te lokken en je hebt de succesformule die tot november vorig jaar feilloos leek te werken.

Toen kwamen de schandalen waarbij kopstukken van de permanente Republikeinse meerderheid van hun voetstuk tuimelden: Tom Delay, de insectenverdelger die uitgroeide tot de meest geduchte Republikeinse kingmaker die samen met superlobbyist Jack Abramoff onderging, Mark Foley, de kruisvaarder tegen kinderporno en kindermisbruik die zelf jonge stagiaires in het Congres probeerde te verleiden - het zijn maar een paar voorbeelden. De rampzalige oorlog in Irak deed de rest om de Republikeinse meerderheid in het Congres te breken. Rove zelf was intussen zwaar onder vuur komen te liggen in het CIA-Plameschandaal. In ware Karl Rovestijl liet het Witte Huis de bevriende columnist Robert Novak de identiteit van een geheim CIA-agente onthullen met de bedoeling haar echtgenoot, een bekend tegenstander van de oorlog in Irak, te beschadigen.

Roves rol in de zaak kon niet bewezen worden en hij slaagde erin aan rechtsvervolging te ontsnappen. Maar intussen werd hij genoemd in een andere onverkwikkelijke affaire: het ontslag van negen openbare aanklagers en hun vervanging door politieke vrienden van het Witte Huis. De Democraten in het Congres willen Rove daarover dagvaarden, maar die kan zich op het executive privilege beroepen, ook als hij straks in Texas van zijn vervroegd pensioen geniet.

Nu het gebouw op instorten staat, verdwijnt de architect. De uitzichtloze oorlog in Irak, het overheidsfalen na Katrina, de instortende infrastructuur (letterlijk te nemen, denk aan de brug in Minneapolis), de crisis in de gezondheidszorg, de schandalen in de Republikeinse partij - het werd allemaal te veel voor de magiër. En zoals dat gaat met wonderkinderen in de politiek: gisteren aanbeden, vandaag verguisd. President Bush kan niet worden herverkozen, maar de Republikeinen in het Congres die straks weer naar de kiezer moeten en de Republikeinse presidentskandidaten willen zo weinig mogelijk aan het Witte Huis van Bush-Cheney-Rove worden herinnerd.

Karl Rove nam afscheid met de bravoure die hem kenmerkt. Met de populariteit van de president komt het best weer in orde, zei hij in zijn afscheidsinterview in The Wall Street Journal, en de surge in Irak - de troepenversterking waartoe president Bush begin dit jaar heeft besloten - zal tot succes leiden. Steeds minder Amerikanen zijn daarvan overtuigd en ook de Republikeinse kopstukken haken één voor één af. Zelfs bij de neoconservatieven die altijd voor de ideologische onderbouw van de regering-Bush hebben gezorgd, is kritiek te horen. President Bush heeft nog anderhalf jaar te gaan, maar het Bushtijdperk is met het verdwijnen van Rove afgesloten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234