Vrijdag 25/06/2021

BV's krijgen kuren

Politieke partijen en Bekende Vlamingen: ze kruisen steeds meer elkaars pad, zeker met verkiezingen op komst. Maar BV's kunnen kuren krijgen en dan keert hun beoogde electorale meerwaarde als een boemerang terug naar het hoofd van de partijstrategen.

In de politiek in Antwerpen zijn zowel actrice Janine Bischops als ex-miss en advocate Anke Van dermeersch actief. Maar daar houdt elke vergelijking dan ook op. Bischops staat al eens op een onverkiesbare plaats op een Agalev-lijst, ze haalt telkens een bescheiden uitslag en heeft nog nooit de ambitie getoond dat ze per se een bestuursmandaat uit de brand wil slepen. Van dermeersch daarentegen timmert tomeloos aan de weg en meent dat zij voor minder dan het burgemeesterschap van de havenstad niet in de wieg is gelegd.

Er is bovendien nog een punt dat Bischops onderscheidt van Van dermeersch: de echtgenote van Johny 'Xavier' Voners speelt in soaps, de levenswandel van de 'beauty' van de Antwerpse balie is een soap. Van dermeersch voegde daar in de voorbije week een opgemerkte aflevering aan toe. Consequent met een aantal uitlatingen in het blad De Zondag begin dit jaar over onder meer haar angsten voor een moslimpartij in Vlaanderen, liet ze dit keer in Blik haar licht schijnen over de toekomst van Antwerpen, de wereld en uiteraard de politica Van dermeersch zelf.

Niet gehinderd door een gebrek aan pretentie mikt ze op het allerhoogste in de Belgische politiek: een onderkomen in de Wetstraat 16. De burgemeesterssjerp van Antwerpen is ondertussen een mooie opstap naar dat eerste-ministerschap. En aangezien dat vanop een tiende plaats op de VLD-lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen volgens haar niet mogelijk is, kan het Vlaams Blok een even goede springplank zijn. Philip Dewinter is immers, net als die Jörg Haider van Oostenrijk, een uitstekend politiek strateeg, zo vindt Van dermeersch. En wat de thema's betreft die haar bezielen, zit ze ook al op dezelfde golflengte: regularisaties en stemrecht voor 'buitenlanders' kunnen absoluut niet, en als ze Leona Detiège kan opvolgen, zal het in Antwerpen snel afgelopen zijn met de criminaliteit en de ongebreidelde prostitutie.

Dit voor een blauwe hoogvlieger als Van dermeersch uiterst banale programma met een bruine rand - je komt alleen te weten wat er allemaal niet deugt, maar vanzelfsprekend niet hoe het dan wel moet - werd goed getimed opgedist: precies in de aanloop naar een ontmoeting met Philip Dewinter. Zo'n buitenkans laat hij natuurlijk niet liggen. Professioneel en in de media getraind als ze zijn bij het Blok, werd het contact overigens tot driemaal toe bij de pers opgewarmd: eenmaal via een 'toevallig' lek, een tweede keer om dat lek te bevestigen, en een derde maal op de dag van het gesprek zelf én met de melding dat de twee tenoren na afloop op het Blok-secretariaat aan de Amerikalei graag een korte toelichting wilden geven.

"Vrijblijvend, informatief en verhelderend", zo luidde de ingestudeerde omschrijving na "een gewone babbel met koffie". Terwijl Van dermeersch met onder de arm een plastic zak vol documentatie over het programma van het Blok, alleen maar schaapachtig mocht glimlachen, telde Dewinter zijn winst uit. Tegelijk gaf hij een gewiekste draai aan de hele opzet door de propere Jan uit te hangen en andere partijen in de gauwte nog een les in politiek fatsoen te geven. "Het Vlaams Blok is geen duiventil van Bekende Vlamingen. Lidmaatschap van onze partij is gebaseerd op bekwaamheid, idealisme en loyauteit", klonk het zonder verpinken. Bij de VLD, waar Van dermeersch voor de parlementsverkiezingen van vorig jaar met veel poeha werd binnengehaald en waar ze nu wel erg veel tijd nodig hebben om haar weer aan de deur te zetten ondanks haar openlijk afwijzen van het cordon sanitaire, zullen de druiven bijzonder zuur zijn geweest.

Maar 'eigen schuld, dikke bult' zou hier eveneens van toepassing kunnen zijn. Omdat gewone militanten en leden te doorsnee zijn om te scoren bij het kiezerspubliek, zoeken partijen steeds meer naar een andere 'meerwaarde' voor hun lijsten. Die wordt in het op de media gerichte bedrijf dat de politiek geworden is, al snel gezocht en gevonden in de persoon van een Bekende Vlaming. In de verkiezingscampagne van 1999 maakten zo onder meer Margriet Hermans, Walter Grootaers, Frank Dingenen, Reddy Demey, Petra Pollack, Jean-Marie Dedecker en Dirk Sterckx het mooie weer. En - jawel - ook Anke Van dermeersch met op haar naamkaartje een afgedragen kroon van miss België en een eindeloze reeks twisten met de Antwerpse advocatuur, schoof vrolijk aan. Zij lokte de kiezers niet met een programma voor een actieve welvaartsstaat, maar met blote plaatjes in Playboy als ze zou worden verkozen. Met een zeker succes, dat nu in de weegschaal wordt gelegd om haar politiek duw- en trekwerk te rechtvaardigen.

BV's kennen hun 'marktwaarde' en spelen die volop uit. Het risico lopen op een afgang hoort er liefst niet bij. Voor minder dan een mandaat doen de meesten het heus niet. De cultuur, de regels en de tradities van een partijwerking zijn hun in de meeste gevallen vreemd en interesseren hun maar matig of helemaal niet. Het feit dat ze door een voorzitter of een ander kopstuk van een partij aan de mouw zijn getrokken, geeft hun nogal gemakkelijk een apart statuut dat voor weinig discussie vatbaar is. Hun nukken en fratsen moeten er maar bij worden genomen. En wie zou daar in een partij om durven te rouwen als dat vervolgens ook nog electoraal lonend blijkt te zijn?

BV's kennen het klappen van de zweep als het gaat om het bespelen van de media. Anders zouden ze nooit BV geworden zijn. Ze krijgen bovendien de mooiste voorbeelden van de beroepspolitici zelf. Die zoeken voortdurend het infotainment op om hun populariteit op te krikken. Onder het mom van 'een politicus is ook maar een mens' en - godbetert - 'het dichten van de kloof met de burger', halen zingende ministers, acterende assembleevoorzitters en partijvoorzitters op een kermisfiets of op de catwalk van een modeontwerper zonder veel schroom politieke non-fictie en gratuit amusement door elkaar. De inwisselbaarheid van politiek en showbusiness wordt op die manier compleet en voor de burger vervagen de elementaire grenzen.

Dat hoeft niet te betekenen dat BV's niet de stap naar de politiek mogen of kunnen zetten, maar tot nader order is politiek nog altijd een ander vak en dat mogen ze dan wel beseffen. Het is evenmin een wetmatigheid dat BV's kuren krijgen als ze naast de prijzen vallen. In het Vlaams Parlement bijvoorbeeld wordt Margriet Hermans algemeen beschouwd als een serieuze aanwinst voor de VU&ID-fractie en ook Dirk Sterckx vervult voor de VLD meer dan zijn mandaat in het Europees Parlement. Maar een Van dermeersch bewijst ten overvloede dat dit allemaal als een boemerang kan terugkeren, veel heisa om niets veroorzaakt, en vooral de aandacht weghaalt van het ideeëndebat en van de essentiële beleidsthema's die de agenda zouden moeten beheersen.

De ridicule gang van zaken in het geval-Van dermeersch, die nog lang niet voorbij is, want daarvoor zijn zowel zijzelf als het Blok veel te slim, weerhoudt niemand om op deze weg voort te gaan. Alweer in Antwerpen doet het verhaal de ronde dat Tom Lanoye momenteel een soort estafetteloop houdt met Patrick Janssens, op zoek naar geknipte kandidaten voor de verkiezingen in oktober. Als de schrijver-performer en Agalev-kandidaat voor de districtsraad van Antwerpen-stad ergens vergeefs heeft aangeklopt bij een van zijn artistieke collega's om mee te doen, staat even later de SP-voorzitter op de stoep om de betrokkene alsnog te strikken voor zijn lijst. Voor Guido Belcanto speelde Lanoye alvast sneller op de bal dan Janssens. De charmezanger gaat naar eigen zeggen werk maken van een cordon artistique tegen het Blok.

Het laat zich raden dat de politieke vernieuwingen, waarover zich momenteel in het parlement een commissie buigt, de jacht op bekende namen evenmin zal stoppen. Integendeel. Grotere kieskringen bijvoorbeeld sporen partijen ontegensprekelijk aan om niet alleen hun politieke 'kanonnen' op de lijsten uit te spelen; de senaatsverkiezingen van '95 en '99 waren hiervan al illustraties bij uitstek. Door de individualisering van de politiek en de personencultus die de campagnes domineert, wenken ook weer nieuwe kansen voor attractieve koppen uit de wereld van het entertainment: sport, cultuur, audiovisuele media en aanverwanten. Een ander NPC-idee, de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester en zelfs van de eerste minister, zoals sommigen voorstellen, wordt helemaal een hachelijke en onberekenbare onderneming in een dergelijke evolutie, die van de politiek niet langer een sociale activiteit maar een individuele actie maakt.

Bijna aandoenlijk politiek correct is in dit verband het plan van Vlaams minister Johan Sauwens om kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen voorafgaandelijk een opleiding aan te bieden over het bestuur van een stad of een gemeente. Omdat dit een complexe zaak is, weet de Bilzenaar en VU-excellentie uit eigen ervaring als burgemeester. Misschien kan Sauwens voor die cursus alle BV's die in oktober een gooi doen naar een plaatselijk mandaat al eens samenbrengen in een van de bollen van het Atomium die PS'er Freddy Thielemans hem zo graag wil verhuren. De mediabelangstelling die dat zal opwekken, zou een perfecte gangmaker zijn voor zijn idee van politieke vorming.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234