Dinsdag 17/09/2019

Buurlanden Rwanda en Oeganda ontketenen totale oorlog in Congo

Een gedetailleerd VN-rapport over Congo laat er weinig twijfel over bestaan: Rwanda en Oeganda leveren massaal wapens en militairen aan een bevriende rebellenbeweging die over heel Congo een oorlog wil ontketenen. De humanitaire impact is dramatisch: honderdduizenden vluchtelingen, een nieuwe golf kindsoldaten en verkrachtingen.

Twee weken geleden raakten al enkele details van het expertenrapport bekend, maar gisteren lekte het volledige rapport van 44 pagina's uit. De bevindingen van de onderzoekers zijn vernietigend voor Congo's buurlanden Rwanda en Oeganda die op alle mogelijke manieren steun blijken te verlenen aan de zogenaamde M23-rebellenbeweging in Oost-Congo. M23 bestaat uit dissidente Congolese regeringssoldaten die nauwe (etnische) banden hebben met Rwanda. De strijders worden aangevoerd door Bosco Ntaganda, een oorlogsmisdadiger die gezocht wordt door het Internationaal Strafhof in Den Haag.

De jongste maanden bleek M23 in staat om het Congolese regeringsleger de ene nederlaag na de andere toe te dienen. Wie het nieuwe VN-rapport leest, is niet meer verwonderd door de slagkracht van M23.

Zowel Rwanda als Oeganda leverden op grote schaal machinegeweren, mortieren, proviand en strijders aan M23; allemaal flagrant in strijd met een internationaal wapenembargo. De leveringen gebeuren op bevel van de hoogste politieke en militaire autoriteiten. Zo hebben de Rwandese Defensieminister Kabarebe en diens stafchef directe contacten met generaal Ntaganda. De kans dat de Rwandese president Paul Kagame geen weet heeft van de trafieken, lijkt zo goed als nihil.

Opvallend: ook Laurent Nkunda, de rebellenleider die in 2008 Oost-Congo onder de voet liep, is terug van weggeweest. Hoewel hij officieel in Rwanda onder huisarrest staat, reisde hij meermaals naar Congo om de troepen aan te moedigen.

Zeker bij belangrijke offensieven zoals die op de stad Rutshuru in juli 2012, was de steun van Rwanda en Oeganda direct en massaal. Rwandese elitetroepen vochten zij aan zij met M23-rebellen, terwijl Oegandese militairen vanuit de omliggende heuvels met machinegeweren voor ruggesteun zorgden. Rwanda ontplooide voor dit offensief maar liefst 2.000 troepen, Oeganda stuurde 600 regeringsmilitairen. Gewonde strijders werden afgevoerd naar het militair hospitaal van Kigali.

Belangrijk is ook dat de M23-rebellen bondgenootschappen aangingen met allerlei lokale milities waardoor in heel Oost-Congo gevechten uitbraken. Op die manier wordt het sowieso al zwakke Congolese regeringsleger gedwongen om op vele fronten te vechten.

De humanitaire impact van de oorlog is desastreus, zo blijkt uit het rapport. Sinds april 2012 sloegen 400.000 mensen op de vlucht. In de eerste zes maanden van het jaar werden 1697 gevallen van seksueel geweld gerapporteerd. Alle partijen rekruteren op grote schaal burgers en kindsoldaten die zo weinig frontervaring hebben dat de helft al na enkele dagen sterft. Zij die weigeren te vechten worden gefolterd of standrechtelijk geëxecuteerd.

Het rapport geeft aan dat de militaire inmenging van Rwanda en Oeganda voor een groot deel te maken heeft met de bodemrijkdommen in Oost-Congo. Maar er is meer aan de gang: beide buurlanden lijken alles in het werk stellen om het regime van president Kabila te destabiliseren. Zo zijn er bewijzen dat M23-commandanten ook contacten hebben met strijders in de regio Ituri en waren er in het westen van Congo onderhandelingen met parlementariërs van oppositiepartij UDPS. Volgens de VN-onderzoekers wil M23 op die manier in het westen van Congo een tweede front openen. Zeker dit laatste doet vermoeden dat Rwanda en Oeganda ook bezig zijn met een politieke grand strategy: Kabila van de troon stoten om een bereidwilliger figuur aan de macht te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234