Donderdag 13/05/2021

Terrorisme

Busje als terreurwapen lijkt copycatgedrag

Het busje dat gisterenavond gebruikt werd tijdens de aanslag in Barcelona. Beeld AFP
Het busje dat gisterenavond gebruikt werd tijdens de aanslag in Barcelona.Beeld AFP

De trend onder terroristen om met busjes en auto's aanslagen te plegen, laat zich moeilijk stoppen.

In een jaar tijd reden terroristen met vrachtwagens, bestelbusjes en personenauto's in op mensenmassa's in Nice, Berlijn, Londen, Stockholm, Charlottesville en donderdagavond Barcelona. Is sprake van een trend? En is die in gang gezet door IS-woordvoerder al-Adnani? Hij riep in 2014 in een audioboodschap op om aanslagen te plegen op ongelovigen. "Sla hun hoofd in met een steen, slacht hen af met een mes, of rijd over hen heen met je auto."

Terroristen hebben ook wel messen gebruikt. Maar nu lijkt vooral de auto tot de terroristische verbeelding te spreken. "Een maand geleden kwam IS met een nieuwe handleiding, waarin zelfs werd uitgelegd hoe je aan een auto moet komen", zegt terrorismedeskundige Jelle van Buuren. "Je kunt er een huren of stelen, door bijvoorbeeld een ongelovige achter het stuur vandaan sleuren."

De vraag is of de terroristen bij de recente aanslagen allemaal zijn geïnspireerd door de oproep van IS. De man in Charlottesville, die nazi-sympathieën had, in elk geval niet.

De vrachtwagen waarmee Mohamed Lahouaiej Bouhel 86 mensen doodreed op de Promenade des Anglais in Nice, op 14 juli 2016. 
 Beeld EPA
De vrachtwagen waarmee Mohamed Lahouaiej Bouhel 86 mensen doodreed op de Promenade des Anglais in Nice, op 14 juli 2016.Beeld EPA

Copycatgedrag speelt ook een rol, zegt Van Buuren. "Televisiebeelden van de aanslagen met auto's, de uitwerking die ze hebben op massa's mensen, gaan de hele wereld over."

De auto is een 'laagdrempelig instrument', zegt Daan Weggemans, onderzoeker verbonden aan het Institute of Security and Global Affairs. "Met een auto kan je een aanslag plegen met voorbedachten rade, maar ook in een opwelling. Of je nu in een langzaam of snel radicaliseringsproces zit, de auto staat altijd tot je beschikking."

In Berlijn reed eind december een vrachtwagen in op een kerstmarkt. Beeld AFP
In Berlijn reed eind december een vrachtwagen in op een kerstmarkt.Beeld AFP

In de huidige golf van auto-aanslagen is Nederland de dans nog ontsprongen, maar nieuw is het fenomeen hier niet. In 2009 reed een zwarte Suzuki Swift in Apeldoorn tijdens Koninginnedag in op een optocht waar ook de koninklijke familie deel van uitmaakte. Daarbij vielen acht doden, onder wie de bestuurder van de auto, Karst T.

Sindsdien wordt er in Nederland rekening mee gehouden dat een auto als terroristisch wapen kan worden gebruikt. Het gaat dan meestal om de beveiliging van gebouwen met verhoogd risico en van grote evenementen, zoals festivals. Wegen worden geblokkeerd met betonblokken. Die van 2,5ton houden vrachtwagens ook tegen.

Blokkade

Van Buuren:"Op alle plekken waar standaard veel mensen komen, zou je aan extra beveiliging kunnen denken. Winkelcentra kunnen worden afgesloten voor regulier verkeer met bewegende paaltjes. Maar daar staan kosten tegenover. Als de Amsterdamse binnenstad wordt afgesloten, zullen de winkeliers daar niet blij mee zijn."

Het debat over het opwerpen van nieuwe drempels tegen de terroristische automobilist zal na Barcelona weer oplaaien, voorspelt Van Buuren. Aanslagen zijn nooit helemaal te voorkomen.

"Bij beveiliging gaat het om de proportionaliteit. Als IS oproept tot aanslagen met messen, kan de overheid onmogelijk alle messen gaan controleren. Zo zijn ook niet alle auto's als wapen uit te schakelen. Wat kan je doen tegen een automobilist die in een opwelling een slinger aan zijn stuur geeft."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234